از ۲۵ آذرماه تا دوم دي ماه به نام هفته پژوهش نامگذاري شده است. بيشك رشد و توسعه هر جامعهاي بر بستر پژوهش و مطالعه هدفمند و نيازمحور امكانپذير است و البته جدا از تحليلهاي انتزاعي، تجربه موفق برخي كشورها در اين حوزه نيز مويد اين مطلب است.
از طرفي تأثير دوسويه بستر پژوهش و تحقق كاربست آن در زمينههاي مورد نياز در تعيين جايگاه كشور در معادلات توسعهاي و شرايط جامعه بر حاكم كردن گفتمان پژوهشي در تصميمات بزرگ و كوچك، حساسيت و اهميت توجه به امر پژوهش را دو چندان ميكند.
در كشور ما نيز بسيج در ظرفيتهاي مطالعاتي و توجه به پژوهش اگر نگوييم بينقصترين دوران، اما دوران پر رونقي را سپري ميكند. آن هم در شرايطي كه پژوهشگران با موقعيت شناسي جهادي در سايه تحريمها، نرخ رشد غرورآفريني را در زمينه پژوهش رقم زدند و در كارنامهشان ايران اسلامي را به رتبه دوم منطقه رساندند و رتبه چهارم جهاني در سال ۲۰۱۸ را براي آن پيش بيني ميكنند. اما اين جهش پژوهشي در كشور ما با دستاندازهايي دست به گريبان است كه برخي آنها را مانع تعبير ميكنند. اما به نظر ميرسد چالش واژه صحيحتري در مورد آنها باشد زيرا وجود اين دست اندازها باعث توقف پژوهش در كشور نشدهاند.
به طور كلي چالشهاي پيش روي پژوهش در كشور ما به چند دسته تقسيم ميشوند. مديريت و سياستگذاريها، فرهنگ، استانداردهاي فضاي پژوهشي، نوع نگاه و زبان تحليل خود پژوهشگران، قوانين مصوب اين حوزه، بودجه و امكانات و كاربرد نتايج پژوهشي از جمله اين چالشهاست. به اضافه اينكه بيتوجهي به مكملهاي حوزه پژوهش از آسيبهاي موجود در اين رابطه است كه به طور مستقيم و غير مستقيم بر اين حوزه تأثيرگذارند. به عنوان نمونه فرهنگ كار گروهي و ضعف سرمايهگذاري براي توليد دانش را ميتوان از اين دست حاشيههاي پر اهميت برشمرد. شايد رمزگشايي تمام موارد ذكر شده و كارشناسي آنها بيش از يك هفته نمادين به نام هفته پژوهش و يك قلم را بطلبد. اما بررسي چالشهاي مديريتي و سياستگذاري پيش روي پژوهش در كشور، بخش بزرگي از اين فهرست را نيز پوشش ميدهد.
در اين زمينه، وابستگي حوزه مديريت دانش و فناوري به پروسه آزمون و خطا به جاي تصميمسازيها و تصميمگيريهاي مبتني بر مطالعه و عجله مديران براي رسيدن به نتيجهاي نيم بند در پروژهها كه تا قبل از اتمام دوران مديريتشان در كارنامه عملكردشان جاي بگيرد، حذف رقابت از مسير پژوهش تا تجاريسازي و به تبع آن ناامن شدن سرمايهگذاري در آن، حاصل نگاه مديريتي اشتباه اين حوزه است.
تغيير كاركرد خود پژوهش از هدف به ابزار، تعريف زبان واسط ميان نيازها و مسائل جامعه و پژوهشگران، صنعتگران، فناوران و جامعه و پيروي از سياست يك گام به جلو از هر دو سو ميتواند از تأثير اين چالشها بر كليت امر پژوهش بكاهد.
خوب است سال ۲۰۱۸ كه قرار است به مقام چهارم دنيا در توليد مقاله برسيم بتوانيم رفع اين چالشها را نيز جشن بگيريم تا سنگيني بار چالشهاي كهنه، گريبان توسعه به روز جامعه را نگيرد.
