اين روزها اوضاع سينماي ايران آنقدر در هم شده كه وقتي زبان به گلايه باز ميكني نميداني كه از دوست گلايه داري يا دشمن، يا دوستاني كه با دشمن همدست شدهاند.
وقتي نادر طالبزاده بعد از ديدن فيلم يك خانواده محترم شوكه ميشود و ميگويد اين فيلم روي «سنگسار ثريا» و «بدون دخترم هرگز» را سفيد كرده است و ادامه ميدهد اين فيلم آنقدر سياه نما است كه حتي كساني كه علاقهاي هم به انقلاب ندارند بعد از نمايش در كن از آن ابراز بيزاري ميكنند و جالب اينكه اين فيلم خوراك تبليغاتي براي جشنوارههاي مختلف ميشود، نشان دهنده عمق فاجعهاي است كه يك فيلمساز به ظاهر وطني به بار آورده است. فيلمي كه در جشنواره ابوظبي به آن جايزه ميدهند و منتقدان عرب با نيشخند به آن نگاه ميكنند و حتي سعوديها آن را تصويري از ايران معرفي ميكنند.
با آنكه رئيس سازمان سينمايي كشور در حاشيه مراسم افتتاحيه جشنواره رشد به سؤالات خبرنگاران پاسخ ميداد، در مورد فيلم يك خانواده محترم، گفت: ما اعتراضمان را به «يك خانواده محترم» نشان داديم و شكايتي هم شده است و بقيه كار به دستگاههاي ديگر برميگردد كه بايد اين شكايت را رسيدگي كنند، اما جرياني را كه چند سال است در سينماي ايران ايجاد شده ميتوان با يك شكايت از يك فيلم، متوقف كرد؟ و اگر عمق فاجعه يك خانواده محترم در اندازهاي باشد كه طالبزاده گفته است، آيا يك شكايت و توقيف فيلم ميتواند جبرانكننده موضوع باشد؟
چند سالي است كه مد شده براي مطرح شدن در چشم بيگانگان بعضي از هنرمندان داخلي اقدام به خودزني ميكنند. كاري كه در دوران قاجار و پهلوي توسط سياستمداران و روشنفكران عاشق غرب انجام ميشد، بعد از چند دهه جاي خود را در ميان سينماگران باز كرده است. شايد زماني كه در دوران قاجار يك سياستمدار ايراني براي گرفتن تابعيت انگلستان، منافع خارجي را به منفعت ملي ترجيح ميداد، دليل آن را نفهميدن و عقبافتادگي فكري و دنياي بسته آن زمان ميدانستيم، اما قبول اين عقبافتادگي بعد از گذشت بيش از يك قرن، بسيار خارقالعاده و دور از عقل است كه متأسفانه قشري از سينماگران ما را به خود جذب كرده.
وقتي يك آبروريزي در كن به نمايش در ميآيد
يك خانواده محترم، فيلمي است كه مسعود بخشي آن را ساخته و محمد آفريده تهيه كنندگياش را بر عهده دارد. ساخت فيلم با مشارك سيما فيلم بوده، اما زماني كه بحث حضور فيلم در جشنواره كن مطرح ميشود، سيما فيلم خود از آن اعلام برائت ميكند. فيلم نيز توسط تهيهكننده ايراني و فرانسوي فيلم به نمايش در ميآيد. هيئت ايراني حاضر در جشنواره اولين كساني بودهاند كه يك خانواده محترم را در جشنواره كن ديدهاند. نظريات اين اشخاص بسيار جالب توجه است: محمدرضا عباسيان، مدير موسسه رسانههاي تصويري: با كمال تاسف بايد بگويم فيلمي به بدي «يك خانواده محترم» با سراسر توهين عليه همه اعتقادات ما چه به لحاظ ملي چه به لحاظ مذهبي تا كنون نديدم.
هاشم ميرزاخاني مدير انجمن سينماي جوان:«زماني كه اين فيلم در جشنواره كن به نمايش درآمد، من از شدت خجالت هر دقيقه بيشتر در صندلي فرو ميرفتم و به عنوان يك ايراني پيش از آنكه چراغها روشن شود از سالن خارج شدم تا بيش از اين مورد توهين قرار نگيرم. متاسفم كه بگويم در پي نمايش «يك خانواده محترم» در جشنواره كن، كشور عزيزمان ايران هو شد.»
مسعود نجفي دبير سينمايي خبرگزاري ايسنا: «اين فيلم به معناي كامل يك افتضاح واقعي بود، فيلم براي ايرانيان مايه شرمساري بود و بنده به عنوان تماشاگر ايراني كه بينندههاي خارجي را كنار خود ميديدم، نگران بودم كه با ديدن اين فيلم چه تصويري از ايران در ذهن اين تماشاگران خارجي نقش خواهد بست. هر صحنهاي از ايران كه در اين فيلم به نمايش كشيده ميشود، نمايش سؤالبرانگيز درگيري و جدالهاي ميان شخصيتهاي فيلم، نمايش دزدي يا داراي مضمونهايي چون پايمال شدن حقوق حيوانات در پلان گربهسوزي فيلم است كه جاي خوشحالي است كه اين صحنه به طور مستقيم به نمايش در نميآيد.»
نمايش آبروريزي در ابوظبي و باقي ماجرا
در حالي كه هنوز اعتراضات به نمايش يك خانواده محترم در جشنواره كن ادامه داشت، اين فيلم در جشنواره فيلم ابوظبي نيز به نمايش در آمد. فيلمي كه براي خود عربها هم متعجب كننده بود، زماني كه تهيهكننده فيلم در گفتوگو با «جوان» از رايزنيها براي گرفتن مجوز اكران در داخل كشور ميگفت، منتقدين سينمايي عرب در نقدهايي كه بر يك خانواده محترم مينوشتند به توهينآميز و سياهنما بودن آن اذعان داشتند. با آنكه طبق گفته وزير فرهنگ و راشاد اسلامي اين فيلم به نمايش در نخواهد آمد و شمقدري نيز از اعلام شكايت عليه آن خبر داده، اما بايد نگاه را كمي عميقتر كنيم، يك خانواده محترم ميوه درختي است كه جشنوارههاي خارجي در دل سينماي ايران كاشتهاند، حاصل آموزش كارگرداناني است كه فيلمهايشان را فقط براي آن ور آبيها ميسازند و نتيجه عدم توجه و سياست دهي به حمايتهاي دولتي در سينماي ايران است. سينماي ايران تا زماني كه اصلاح نشود باز هم شاهد رشد قارچ گونه اين گونه فيلمها خواهيم بود.
