رهبر معظم انقلاب اسلامي صبح امروز در جمع پرشور هزاران نفر از دانشجويان، دانشآموزان و ديگر جوانان خراسان شمالي، «سبك زندگي» را بخش اساسي و حقيقي پيشرفت و تمدنسازي نوين اسلامي خواندند و با دعوت از نخبگان و صاحبان فكر و انديشه براي «پرداختن به اين مفهوم مهم، آسيبشناسي وضع موجود سبك زندگي در ايران و چارهجويي در اين زمينه» تأكيد كردند: پيشرفت در علم و صنعت و اقتصاد و سياست كه بُعد ابزاري تمدن اسلامي را شكل ميدهد وسيلهاي است براي دستيابي به سبك و فرهنگ صحيح زندگي و رسيدن به آرامش، امنيت، تعالي و پيشرفت حقيقي. ايشان، مفهوم پيشرفت را تداعيكننده حركت، راه و صيرورت دانستند و افزودند: در هر برداشتي (چه مادي و چه معنوي) از مفهوم توقفناپذير پيشرفت، سبك زندگي، رفتار اجتماعي و شيوه زيستن اهميت فراواني دارد.
«سبك زندگي» در تمدن نوين اسلامي رهبر انقلاب براي تبيين بيشتر اهميت سبك زندگي به تشريح جايگاه آن در تمدن نوين اسلامي پرداختند و افزودند: اگر پيشرفت همهجانبه را به معناي تمدنسازي نوين اسلامي بگيريم، اين تمدن داراي دو بخش ابزاري و «حقيقي و اساسي» خواهد بود كه سبك زندگي بخش حقيقي آن را تشكيل ميدهد.
حضرت آيتالله خامنهاي، تحقق هر دو بخش تمدن نوين اسلامي را ضروري خواندند و افزودند: بخش ابزاري يا سخت افزاري اين تمدن، موضوعاتي است كه در فضاي امروز، به عنوان نمودهاي پيشرفت مطرح ميشود از قبيل علم، اختراع، اقتصاد، سياست، اعتبار بينالمللي و نظائر آن. ايشان خاطرنشان كردند: در اين زمينه البته پيشرفتهاي خوبي داشتهايم اما بايد توجه كرد كه اين پيشرفتها، وسايل و ابزاري است براي دستيابي به بخش حقيقي و نرمافزاري تمدن اسلامي يعني سبك و شيوه زندگي. رهبر انقلاب اسلامي، در تشريح مفهوم سبك و فرهنگ زندگي، به مسائلي نظير خانواده، ازدواج، نوع مسكن، نوع لباس، الگوي مصرف، تفريحات، كسب و كار و رفتارهاي فردي و اجتماعي در محيطهاي مختلف، اشاره كردند و افزودند: در واقع سبك زندگي به همه مسائلي برميگردد كه متن زندگي انسان را شكل ميدهند.
عقل معاش مترادف «سبك زندگي» است حضرت آيتالله خامنهاي، با اشاره به توجه عميق اسلام به مفهوم سبك و فرهنگ زندگي افزودند: در معارف اسلامي، اصطلاح عقل معاش در مفهوم جامع خود، مترادف مفهوم سبك و فرهنگ زندگي است و در قرآن كريم نيز آيات فراواني در اين زمينه وجود دارد. ايشان با تأكيد بر اينكه بدون پيشرفت در بخش حقيقي تمدنسازي نوين اسلامي يعني «سبك و فرهنگ زندگي»، اهداف اين تمدن بزرگ محقق نخواهد شد افزودند: متأسفانه ما در اين بخش، پيشرفت چشمگيري نداشته و مثل بخش اول يعني علم و صنعت و نظائر آن پيشرفت نكردهايم.
رهبر انقلاب اسلامي، آسيبشناسي و علتيابي در زمينه عدم پيشرفت لازم در بخش سبك و فرهنگ زندگي را ضروري خواندند و با دعوت از انديشمندان حوزه و دانشگاه، نخبگان سياسي و فكري، دستگاههاي مرتبط با فرهنگ و تعليم و نيز جوانان خاطرنشان كردند: در اين زمينه بايد همه به خود نهيب بزنيم و ضمن تلاش جدي براي آسيبشناسي، به چارهجويي و جستوجوي راههاي علاج بپردازيم. ايشان ابراز اطمينان كردند: اگر گفتماني در زمينه آسيبشناسي و چاره جويي مشكلات موجود در سبك و فرهنگ زندگي بهوجود آيد، با توجه به نشاط و استعداد جوانان، حتماً درخشندگي ملت ايران در اين زمينه نيز، چشم جهانيان را متوجه خود خواهد كرد.
حضرت آيتالله خامنهاي با توجه به نو بودن بحث «سبك زندگي» در ادبيات و فضاي گفتماني كشور، سخنان خود را با نوعي آسيبشناسي عيني ادامه دادند و به طرح سؤالات متعدد پرداختند.
چرا فرهنگ كار جمعي در ايران ضعيف است؟ چرا در روابط اجتماعي، حقوق متقابل رعايت نميشود؟ چرا در برخي مناطق، طلاق زياد شده است؟ چرا در فرهنگ رانندگي انضباط لازم رعايت نميشود؟ الزامات آپارتماننشيني چيست آيا رعايت ميشود؟ الگوي تفريح سالم كدام است؟ آيا در معاشرتهاي روزانه، هميشه به هم راست ميگوييم؟ دروغ چقدر در جامعه رواج دارد؟ علت برخي پرخاشگريها و نابردباريها در روابط اجتماعي چيست؟ طراحي لباسها و معماري شهرها چقدر منطقي و عقلاني است؟ آيا حقوق افراد در رسانهها و در اينترنت رعايت ميشود؟ علت بروز بيماري خطرناك قانونگريزي در برخي افراد و بعضي بخشها چيست؟ چقدر وجدان كاري و انضباط اجتماعي داريم؟ توجه به كيفيت در توليدات داخلي چقدر است؟ چرا برخي حرفها و ايدههاي خوب در حد حرف و رؤيا باقي ميماند؟ ساعات كار مفيد در دستگاهها چرا كم است؟ چه كنيم ريشه رباقطع شود؟ آيا حقوق متقابل زن و شوهر و فرزندان در خانوادهها به طور كامل رعايت ميشود؟ چرا مصرفگرايي، براي برخي افتخار شده است؟ و چه كنيم تا زن هم كرامت و عزت خانوادگياش حفظ شود و هم بتواند وظايف اجتماعي خود را انجام دهد؟رهبر انقلاب اسلامي پس از طرح فهرست وار اين سؤالات افزودند: دهها سؤال و مسئله اساسي ديگر نيز وجود دارد كه همه آنها با سبك و فرهنگ زندگي مرتبطند و به علت اهميت اين مسائل در زندگي انسان است كه قضاوت در مورد يك تمدن با توجه به پيشرفت آن در بخش سبك و فرهنگ زندگي صورت ميپذيرد.
بدون اعتقاد جدي و تلاش هيچ هدفي محقق نميشود حضرت آيتالله خامنهاي، پس از تبيين اهميت عيني «سبك و فرهنگ زندگي»، به مباني كارگشاي اين مبحث از منظر اسلام پرداختند و تأكيد كردند: اسلام، «خردورزي، اخلاق و حقوق» را مايههاي اصلي فرهنگ صحيح ميداند و ما نيز بايد بطور جدي به اين مقولات بپردازيم، وگرنه پيشرفت اسلامي و تمدن نوين اسلامي شكل نخواهد گرفت.
ايشان در ترسيم چگونگي شكلگيري سبك و شيوه زندگي افزودند: فرهنگ زندگي، متأثر از تفسير ما از زندگي است و هر هدفي را براي زندگي تعيين كنيم، سبك خاصي را به همراه ميآورد. ايشان، تحقق هدف اصلي تعيين شده در هر «مكتب و نظريه سياسي، اجتماعي، اقتصادي» را نيازمند اعتقاد و ايمان به آن هدف دانستند و افزودند: بدون اعتقاد جدي و تلاش هيچ هدفي محقق نميشود.
مقلدان تمدن غربي با يك توفان از بين ميروند رهبر انقلاب در همين زمينه به مغالطهاي اشاره كردند كه برخي فيلسوف نماهاي غربي و مقلدان داخلي آنها مطرح ميكنند. رهبر انقلاب اسلامي افزودند: اين افراد ميگويند جامعه را با ايدئولوژي و مكتب نميشود اداره كرد، اما تمام تجربيات تمدنساز، نشان ميدهد كه مكتب، هدايتكننده و ادارهكننده حركات عظيم اجتماعي است و بدون داشتن مكتب و ايدئولوژي و بدون «ايمان و تلاش و پرداخت هزينههاي لازم»، هيچ تمدني امكان تحقق نمييابد. حضرت آيتالله خامنهاي افزودند: البته برخي كشورها، بدون ايمان به مكتبي خاص، مقلد تمدن غربند. اينها ممكن است به پيشرفتهاي صوري نيز برسند، اما زيانهاي بيانتهاي ذلت تقليد، آنها را دچار آسيبهاي جدي ميكند و ريشه آنها را از بين ميبرد، بنابراين اگر توفاني بپا شود، توانايي استقامت ندارند.
روشنفكران مرعوب مكتب بيخبران تاريخ اند رهبر انقلاب خاطرنشان كردند: برخلاف اين كشورهاي مقلد، ملتهايي كه در مقابل تمدن غرب، مكتب توحيد را انتخاب ميكنند هم به پيشرفت حقيقي و همه جانبه دست مييابند و هم تمدني عميق و ريشهدار ميسازند كه فكر و فرهنگ آنها را در جهان گسترش ميدهد. حضرت آيت الله خامنهاي با انتقاد از كساني كه در محيطهاي شبهروشنفكري، ملت ايران را از شعارهاي مكتبي ميترسانند، افزودند: آنها ميخواهند ترس و واهمه خود را به مردم منتقل كنند، به همين علت مدام ميگويند شعارهاي مكتبي، دردسر و تحريم و تهديد ميآورد. ايشان افزودند: اگر خوشبينانه به اين گفتهها نگاه كنيم بايد بگوييم اين افراد از تاريخ بيخبرند. رهبر انقلاب خاطرنشان كردند: در بحث سبك و فرهنگ زندگي، اسلام عزيز همه نيازهاي انسان را برآورده ميسازد و دانشوران حوزه و دانشگاه بايد علاوه بر تلاش در فقه و حقوق، در بحث اخلاق اسلامي و عقل و سلوك عملي اسلام نيز كارهاي متراكم و با كيفيت انجام دهند تا نتايج اين تلاشها مبناي برنامهريزي و تعاليم نسلها قرار گيرد.
تقليد از غرب هيچ ملتي را به جايي نميرساند حضرت آيت الله خامنهاي بعد از تبيين ضرورت ايمان به هدف به عنوان يكي از عوامل اساسي تمدنسازي، بحث مهم امروز را با تأكيد بر يك نكته اساسي ديگر ادامه دادند: پرهيز كامل از تقليد از سبك و سلوك زندگي در تمدن غربي. ايشان خاطرنشان كردند: ما البته بناي بر غربستيزي نداريم، اما براساس بررسي و تحقيق تأكيد ميكنيم كه تقليد از غرب، هيچ ملتي را به جايي نميرساند. حضرت آيت الله خامنه اي، با استناد به تجربيات مكرر چند قرن اخير خاطرنشان كردند: فرهنگ غرب، اصولاً فرهنگي مهاجم است و به هر دليلي در هر كشوري رواج يابد به تدريج فرهنگ و هويت آن ملت را نابود ميكند. ايشان، با اشاره به عادي شدن گناه بزرگ همجنس بازي در غرب، فروپاشي خانوادهها و بحرانها و مشكلات عميق ديگر در كشورهاي غربي و كشورهاي مقلد فرهنگ غرب افزودند: پوسته فرهنگ غربي پيشرفت ظاهري است اما، باطن آن «سبك زندگي مادي شهوت آلودِ گناه آفرين هويت زداي ضد معنويت» است. ايشان، با اشاره به تقليد از فرهنگ غربي در برخي مظاهر زندگي در كشور افزودند: بايد با فرهنگسازي لازم، يك حركت تدريجي در زمينه اصلاح اين مسئله ايجاد شود.
وظيفه همگاني براي مراقبت از فرهنگ اصيل كشور رهبر انقلاب اسلامي در بخش ديگري از سخنان خود، سوءاستفاده گسترده غرب از ابزار هنر به ويژه هنرهاي نمايشي و سينما را مورد اشاره قرار دادند و افزودند: سياستمداران غربي با استفاده از اين روش، به دنبال سليقهسازي و ترويج سبك زندگي غربي در جوامع ديگر هستند. رهبر انقلاب به استناد تحقيقات به عمل آمده افزودند: آنها در پروژههايي تعريف شده و با استفاده از جامعهشناسان، روانشناسان و مورخان، نقاط ضعف ملتها به ويژه ملتهاي اسلامي را بررسي ميكنند و با شناخت راههاي تسلط بر آنها، ساخت فيلمهاي خاصي را به فيلمسازان سفارش ميدهند كه در اين زمينه همه مسئولان و مردم بايد از فرهنگ اصيل خود و كشور، مراقبت كنند.
انقلاب اسلامي ميتواند همه موانع را از سر راه بردارد رهبر انقلاب با اشاره به نكتهاي ديگر، پرهيز همزمان از «سطحي گرايي و تحجر» و نيز سكولاريزم را ضروري دانستند و افزودند: برخي حرفها و تبليغات ظاهر ديني دارد اما در باطنش جدايي دين از زندگي را دنبال ميكنند. حضرت آيتالله خامنهاي در پايان سخنانشان در جمع پرشور جوانان خراسان شمالي تأكيد كردند: انقلاب اسلامي داراي توانايي، ظرفيت و انرژي متراكمي است كه ميتواند همه موانع را از سر راه بردارد و تمدن «ممتاز، متعالي، برجسته و باشكوه» اسلامي را در مقابل چشم همه جهانيان برپا سازد. در ابتداي اين ديدار تعدادي از دانشجويان به طرح ديدگاههاي خود در زمينه مسائل دانشگاهي، فرهنگي، سياسي و اجتماعي پرداختند.
