سابقه ای هفتاد ساله دارد و در تاریخ آمده که از زمان قاجاریه مسیری برای مبادلات تجاری دو کشور ایران و افغانستان بوده است . صحبت از بازارچه مرزی یزدان است ؛ بازارچه ای که در اوایل دوران پهلوی تعطیل و دوباره فعال شده است . احمدی نژاد قول داده بود این بازارچه را به گمرک ارتقا دهد؛ اتفاقی که می توانست باعث رونق اقتصادی منطقه زیرکوه شود اما سال ها از وعده رئیس دولت دهم می گذرد و هنوز خبری از عملی شدن آن نیست . در حالی این روزها این بازارچه به فعالیتش ادامه می دهد که مشکلات زیادی برای تسهیل مبادلات تجاری در این بازارچه وجود دارد و هم تاجران ایرانی و هم افغانی از آن گلایه دارند.
***
روند صادرات در گذشته بسیار خوب بود بطوری که در سالهای گذشته بازارچه یزدان رتبه اول و دوم کشور را داشت اما متاسفانه در سالهای اخیر با کاهش صادرات و کند شدن روند معاملات رو به رو هستیم.
اینها حرف های علی آقایی غرفه دار بازارچه مرزی یزدان است که کند شدن روند صادرات را مربوط به مشکلاتی می داند که از طرف کشور افغانستان به وجود آمده است و با هزار گلایه ادامه میدهد: «از طرف افغانستان رسما بازار بسته است و با پیگیری هایی که شده قرار است آقای قهرمان رشید ۵۰۰ میلیون تومان اختصاص بدهند تا ساختمان گمرک بازارچه افغانستان در کلاته نظر تاسیس شود . خواهش من از استاندار محترم این است که هر چه زودتر مبلغی که قول داه اند را اختصاص بدهند تا راه اندازی گمرک آغاز شود . »
آقایی از مسئولان می خواهد برای بهبود و رونق بخشیدن به روند صادرات و واردات به این بازارچه توجه بیشتری کنند و می گوید: « آقای استاندار به قولهای خود عمل کنند آسفالت جاده بازارچه تا کلاته نظر از وعده هایی بود که آقای استاندار به ما داده بودند. خاکی بودن این جاده ما را دچار مشکل کرده ، طوریکه در زمستان با کم ترین باران بسته می شود و ما مجبور می شویم ماشین حامل بار را که کالایش در معرض خراب شدن هست را چند روز در بازارچه یا کلاته نگه داریم یا کالا را برگشت دهیم که این ضرر زیادی به ما می رساند.»
موهبتی یکی دیگر از تاجران این بازارچه چنین می گوید: «روند صادرات تا سال۸۸ بسیار خوب بود اما در سالهای اخیر روند صادرات کاهش چشمگیری داشته که یکی از دلایل آن خاکی بودن جاده است، ماشین های ایرانی برای بازارچه به ندرت بار می آورند زیرا جاده از شاهرخت تا بازارچه خراب است اما مشکل اساسی ما نبود گمرک در کلاته نظر افغانستان است .»
* بخاطر جوانان کمی توجه کنید
رئیس بازارچه یزدان با اشاره به قدمت ۷۰ ساله این بازارچه می گوید: «بازارچه یزدان قدمتی ۷۰ ساله دارد و در سالهای قبل فعالیت این بازارچه به حدی بود که در مقام اول و دوم کشوری بود اما در حال حاضر تقریبا میانگین عملکرد این بازار ماهیانه یک میلیون دلار صادرات است و به رغم اینکه از طرف افغانستان بازار بسته شده ۱۸ نفر غرفه دار محلی در این بازارچه کار می کنند که هر کدام از این غرفه دارها یک تا دو فروشنده و مشاور دارند که ما می توانیم بگوییم با نیروهای شاغل در این بازارچه حدود ۱۰۰ نفر مستقیم در این بازارچه در حال فعالیت هستند. »
رستمی ادامه می دهد: «با مشکلات کنونی فقط دانه های روغنی از اینجا وارد می شود اما کالاهای صادراتی ما به افغانستان را انواع مواد غذایی، مصالح ساختمانی، آهن آلات، و... تشکیل می دهد. در واقع غیر از کالاهای ممنوعه همه چیز از اینجا صادر می شود.»
رئیس بازارچه یزدان درباره نقش این بازارچه در زندگی افغانی ها و ایرانی ها چنین می گوید: « در حال حاضر ۴۰۰ کارگر افغانی از روستاهای مرزی در اینجا کار می کنند و به نظر من اگر اینجا معبر شود ما می توانیم مشکل اشتغال زایی در استان مرزی خودمان را هم حل کنیم. وقتی بازارچه فعالیت داشته باشد جوانی که کار می کند در پایان روز درآمدی دارد که او را از انجام کارهای خلاف از جمله گرایش به مواد مخدر منع می کند و با وجود گمرک ما امنیت پایدار را در مرز خواهیم داشت .»
خواسته های رستمی از مسئولان، کمک به راه اندازی گمرک در کلاته نظر و اقدام به آسفالت جاده بازارچه است . اما نکته اینجاست که اگر این بازارچه پر رونق نباشد شرارت و قاچاق در مرز رونق خواهد گرفت ؛ امری که مسئولان می توانند با عملی کردن وعده ها جلوی آن را بگیرند.
