او نسبت به مسائل سياسي كشورهاي عرب بسيار حساس و دقيق بود و حتي به دليل شكست عربها از اسرائيل و مسائل پس از آن، تحصيل در دانشگاه دمشق را رها نمود و به شاعري و ادبيات پرداخت اما از آنجا كه گويي مشكلات جهان عرب قصد نداشت به پايان برسد، روح انساني و سرشار از احساس وي هدف تيرهاي كور اشتباهات سردمداران جهان عرب واقع شد تا آنجا كه اين شخصيت ادبي در سال ۱۹۷۳ ديگر توان زيستن در زير بار خفت و ننگ را برنتابيد و پس از جنگ تشرين كه منجر به ديدار دو كشور مصر و اسرائيل گرديد، به زندگي خود خاتمه بخشيد. مجموعه اشعار او در كتابي به نام «غمهاي بياباني» گرد آمده است. «تو از امروز» عنوان كتاب ديگري از اين نويسنده است كه سال گذشته توسط «وائل ربضي» به زبان فرانسوي ترجمه شده است. «وائل ربضي» در گفتوگويي با سايت خبري ميدلايست آنلاين در مورد ترجمه اولين كتاب اردني به زبان فرانسوي سخن گفت. در زير بخشهايي از اين مصاحبه آمده است. «ربضي» در پاسخ به چرايي ترجمه كتاب«تو از امروز» گفته است: «رساله دكتراي من در دانشگاه اميان فرانسه «نقد البر كامو در شرق» بود كه زير نظر دكتر «ژاكلين لفي فلنسي» انجام گرفت. براي اين كار من كتابهاي زيادي از شاعران، نويسندگان و منتقدان عرب خواندم. اكثر اشخاص مورد مشورت من به برخي نويسندگان اردني مخصوصاً «هلسا»، «تيسير السبول» و «فايز محمود» اشاره كردند. اين نويسندگان اردني نيز به نوبه خود از البر كامو تأثير گرفته بودند. اينجا بود كه به فكر ترجمه آثار «تيسير السبول» به فرانسوي افتادم.
در ترجمه اين كتاب با چه مشكلاتي برخورد كرديد؟ سراسر اين داستان پر است از كلمات و عبارات مربوط به شهرنشيني، اجتماع، محيط، سياست؛ كلماتي مرتبط با يك برهه خاص از زمان، عبارات مرتبط با لهجهها و گويشهاي زباني و تركيبهاي مختلف. استشهادات قرآني، حكمتهاي گوناگون و لطايف مختلف، به همين دليل من در ترجمه هم بايد نكات مربوط به شهرنشيني را مد نظر ميگرفتم و هم بايد مطالب زيادي را براي مخاطب فرانسوي توضيح ميدادم؛ مخاطبي كه با محيط و فضاي مكان داستان به طور كل بيگانه است.
اهميت اين داستان در چيست؟
اين داستان تاريخ معاصر عرب را به شكل صريحي نقد و خيانتهاي ملي و وطني را آشكارا رد ميكند؛ خيانتهايي كه متأسفانه باعث ننگ و شرم تاريخ شده است.
به نظر شما اين كتاب براي خواننده فرانسوي چه چيز جديدي دربر خواهد داشت؟ من دوست دارم كه اين داستان باعث گشوده شدن درهاي فرهنگ و ادب اردن باشد و شاهد و مدركي باشد براي آزادي انديشهاي كه ما در اين كشور از آن بهرهمند هستيم، نشانهاي از قلمهاي جسور و شجاع اين ديار باشد و داستاني جذاب كه سقوط چهرههاي بزرگ و ارزشمند جهان عرب را محكوم ميكند و با خود خبر از انواع شكست و خيانت و ناكامي دارد.
با توجه به اطلاعاتي كه در مورد آثار مختلف اين نويسنده داريد، خودكشي او را چگونه توضيح ميدهيد؟ بيشك او به خاطر اعتراض به واقعيتهاي جهان عرب دست به اين كار زده است. به خاطر شكستها و خيانتها و به خاطر اينكه نميتوانست هرگز به آرزوي داشتن يك دولت بزرگ و متحد دست پيدا كند.
پس از ترجمه اين كار كه در نوع خود پيشگام به حساب ميآيد، قصد انجام چه كاري را داريد؟ اميدوارم كه اين كار شروعي باشد براي ترجمه كامل آثار ادبي اردني از زبان عربي به فرانسوي و اميدوارم كه وزارت فرهنگ اردن از اين گونه كارها حمايت كند، همان طور كه وزارت فرهنگ فرانسه از ترجمه هر متني از زبان فرانسوي به ديگر زبانها حمايت ميكند. «وائل ربضي» همچنين با اشاره به برنامه كاري خود در آينده توضيح داد كه قصد دارد با همكاري وزارت فرهنگ اردن آثار ادبي زنان اردني را به فرانسوي ترجمه كند.
وي در پاسخ به اين سؤال كه چرا به طور مشخص و محدود قصد دارد آثار ادبي زنان اردن را ترجمه كند، گفت: من ميخواهم با ترجمه كتابهاي نويسندگان زن اردني، اين نويسندگان را به همه معرفي كنم. زن نويسنده خلاقي است كه واقعاً شايستگي تقدير را دارد. اين كار، تصوير غلط ارائه شده از زن عرب را از بين خواهد برد. ديگران فكر ميكنند كه زن عرب اسير و زيردست است. فكر ميكنند كه زن عرب از فكر و انديشهبهرهاي نبرده است. گمان ميكنند كه زن عرب بيارزش است. من با اين ترجمه ميخواهم به جهان بگويم كه زن عرب مخصوصاً زن اردني نه تنها خلاق است بلكه از انديشهاي تأثيرگذار نيز برخوردار ميباشد.
آيا معتقد هستيد كه در عصر ترجمه كنوني، راهي باز شده است براي ارتباط مردم با يكديگر؟
مطمئناً همين طور است. كشورهايي كه ميخواهند با ديگر سرزمينهاي جهان رابطه داشته باشند و ميخواهند كه سهمي در ساخت بناي انساني داشته باشند، بايد فرهنگ، ادب، هنر و ابتكارهاي خود را براي ديگران ترجمه كنند تا مردم كشورهاي ديگر با ويژگي تمدن و فرهنگ آنها آشنا شوند.
آيا اعتقاد داريد كه ادبيات ميتواند راهي باشد براي صلح بشر با يكديگر؟ من به اين اندازه خوشبين نيستم، چون حقيقت خيلي خشنتر از اين آرزوهاي قشنگ است اما ادبيات در اين جهان انساني كه سرشار از زشتي است، وسيلهاي است براي وصول به زيبايي و حقيقت. شايان ذكر است «وائل ربضي» تا كنون آثار ادبي شعر و نمايشنامه بسياري را نيز از فرانسوي به عربي ترجمه كرده است.
