آمار۱/۷درصدي خانوادههاي تك نفره در كشور و رشد حدود ۲ درصدي آن نسبت به پنج سال پيش، يكي از نتايج سرشماري سال ۹۰ است كه زنگ خطر افزايش «زندگي مجردي» و تبعات و هزينههاي گزاف آن براي فرد، خانواده و جامعه است.
صرف نظر از آمار و ارقام، با نگاهي به دوستان و آشنايان در مييابيم حتي در بين اقوام و خويشاوندان خود ما هم جواناني وجود دارند كه با انتخاب زندگي مجردي از زندگي خانوادگي بريده و براي خود يك خانواده تك نفره درست كردهاند.
اين آمار قابل تأمل
اگر آمار ۱/۷درصدي خانوادههاي تك نفره را در جمعيت ۷۵ ميليون نفري كشورمان ضرب كنيم درمييابيم چيزي حدود ۵/۵ ميليون نفر ميشود؛ خانوادههاي تك نفرهاي كه بسياري از آنها را افرادي تشكيل ميدهند كه به زندگي مجردي روي آوردهاند. اين در حالي است كه آمار زندگي مجردي روز به روز نيز در حال افزايش است. خانوادههاي تكنفره و زندگي مجردي ريشهها و تبعات گوناگوني دارند؛ تبعاتي كه قلب ارزشهاي جامعه را نشانه گرفتهاند و در دراز مدت ميتواند جامعه را با تبعات اجتماعي ناگواري مواجه سازد.
خانواده هستهاي ريشه خانواده تك نفره
ريشه گرايش به سمت زندگي مجردي را بايد در اصليترين نهاد جامعه يعني خانواده جستوجو كرد؛ اينكه چرا برخي دستپروردههاي خانواده ايراني هم مانند غربيها به سمت و سوي زندگي مجردي حركت كردهاند. دكتر امانالله قرائيمقدم، جامعهشناس و استاد دانشگاه در گفتوگو با «جوان» مهمترين دليل افزايش زندگي مجردي را تضعيف روابط خانوادگي عنوان ميكند و ميافزايد: در حال حاضر روابط ميان اعضاي خانواده از حالت معنوي و سنتي خارج شده است و با توسعه صنعتي خانوادهها از شكل گسترده و ستاتي به سمت هستهاي شدن پيش ميروند. بنا به تأكيد وي در اين خانوادههاي هستهاي، روابط ميان اعضاي خانواده به صورت موزائيكي است؛ به اين مفهوم كه اگرچه دركنار يكديگر زندگي ميكنند اما همديگر را احساس و درك نميكنند و اين موجب سستي پيوند اعضاي خانواده با هم و گرايش به سمت تجردگرايي ميشود. اين جامعهشناس تصريح ميكند:اينگونه روابط خانوادگي در شهرهاي بزرگ شيوع بيشتري دارد. از همين رو اعضا نه بر سر يك سفره مينشينند و نه با يكديگر گفتوگو و تبادل نظر دارند. قرايي مقدم معتقد است: در اينگونه خانوادهها ارزشها و هنجارهاي سنتي همانند اقتدار مشروع پدر و مادر، ضعيف شده است در نتيجه پيوندهاي دروني به صورت صوري در ميآيند. بنابراين افراد از هم دور ميشوند و احساس تنهايي ميكنند و به دنبال آن ميخواهند مستقل زندگي كنند. در عين حال رسانهها و گروه همسالان نيز در اين استقلالخواهي و رهايي از قيد و بندها نقش مهمي را ايفا ميكنند.
«زندگي مجردي» سبك ديكته شده ماهوارهها
«سبك زندگي مجردي» يكي از برنامههايي است كه ماهوارهها در كنار ساير برنامههاي هدفمندشان از سالها پيش پيگيري ميكنند و اين روند همچنان ادامه دارد. قرائيمقدم نيز با اشاره به نقش برنامهها و سريالهاي دنبالهدار ماهوارهاي بر تأثير آنها بر سبك زندگي جوان ايراني تأكيد ميكند. وي خاطرنشان ميكند: جوانان در سنين خاصي تمايل فزايندهاي به استقلالطلبي پيدا ميكنند كه در صورت هدايت نشدن اين حس، شاهد پديده زندگي مجردي خواهيم بود.
بنا به تأكيد اين استاد دانشگاه بالا رفتن سن ازدواج و موانع متعدد سنتي و اقتصادي - اجتماعي قرار گرفته بر سر راه ازدواج نيز جوانان را به سمت و سوي خانوادههاي تكنفره پيش ميبرد.
زندگي مجردي دخترانه
شايد در گذشته زندگي مجردي فقط براي مردان مطرح بود اما مدتهاست شاهد افزايش قابلتوجه دختراني هستيم كه تنها زندگي ميكنند. مطابق آمار۶۰ درصد دختران ۱۵ تا ۲۵ ساله و ۲۱ درصد دختران ۲۵ تا ۳۵ ساله مجرد هستند و گاهي تمايل دارند جدا از خانواده زندگي كنند. دكتر قرائيمقدم اما به دختران جوان درباره آفات زندگي مجردي دخترانه به شدت هشدار ميدهد. وي تأكيد ميكند: بزرگترين آسيب براي دختراني كه به دور از خانواده زندگي ميكنند، اين است كه نميتوانند اعتماد هيچ پسري را براي ازدواج به دست آورند و اگر هم ازدواج كنند، چنين ازدواجي اغلب پايدار نيست.
وقتي هيچكس شما را دوست ندارد
صرفنظر از ريشهها، خانوادههاي تكنفره تبعات زيادي را بر زندگي فرد و جامعه دارند. به گفته قرائيمقدم اين افراد از نظر روحي همواره احساس غم و تنهايي دارند چراكه اگرچه زندگي مجردي آنها را به استقلال رسانده است اما از حمايت و پشتيباني روحي و عاطفي خانواده برخوردار نيستند. اين جامعهشناس ميافزايد: تنهايي خطرات زيادي را به دنبال دارد كه مهمترين اين خطرات گسستن رشتههاي وابستگي فرد با جامعه و اطرافيان و فراهم شدن زمينههاي خودكشي است. به گفته وي، بر اساس تحقيقات صورت گرفته خودكشي و انواع آسيبهاي اجتماعي در ميان افرادي كه تنها زندگي ميكنند، بالاست. همچنين فساد اخلاقي و ميل به جرم و جنايت نيز در اين افراد بيشتر ديده ميشود. گرايش به سمت ارتباطات مجازي و تلف كردن ساعتهاي متمادي از عمر در پاي تلفن همراه يا اينترنت نيز در بين افراد تنها شيوع بالايي دارد.
تنهايي آرمان جواني، كابوس دوران پيري
فصل جواني با تمام غرور و حس استقلال طلبياش دير يا زود پايان مييابد و فصل ميانسالي و پيري فراميرسد. تنهايي اما كابوس دوران پيري است پس اگر شما هم زندگي مجردي را ترجيح ميدهيد فصل پيري را فراموش نكنيد.
