مهر، طبق آمارهای موجود، زندانیان دیه هر سال ۳ هزار و ۳۲۷ تخت را در زندانهای کشور اشغال میکند؛ به عبارت دیگر، وضعیت ۳ هزار و ۳۲۷ زن همراه با خانوادهشان معلق میماند و ۳ هزار و ۳۲۷ نیروی کار از چرخه اقتصادی دور میشوند.
این آمارهای عجیب و غریب نتیجه مهریههایی هستند که رقمشان از تعداد زندانیان کشور هم عجیبتر است. بررسیهایی که مرکز مطالعات جمعیتی آسیا و اقیانوسیه دو سال پیش انجام داد، نشان میداد میانگین مهریه زنان ایرانی در حال حاضر بین ۲۶۰ تا ۳۵۰ سکه طلا است. یعنی حداقل ۱۵۰ سکه بیشتر از آنچه به عنوان عرف در قانون تعریف شده است. در این بین مهریههای عجیبی هم هستند که اگر آنها را هم در نمونههای آماری دخیل کنیم، رقمی بسیار بالاتر از اینها به دست بیاید. مثل مهریه عجیب دختری که دو سال قبل برای گرفتن آن راهی دادگاه شد و از قاضی خواست همه ۲۴ کیلو شمش طلا، ۱۳۶۴ سکه تمام بهار آزادی، یک میلیارد تومان پول نقد و ۱۳۶۴ شاخه رز سیاه مهریهاش را یکجا دریافت کند!
عجیبترین مهریههای ایران
بال مگس، دست چپ داماد، ۱۹۷۸ توپ ورزشی، ۱۰ راس آهوی وحشی، چشمهای داماد، ۲هزار قطعه شکلات... تعجب نکنید، اینها همه مهریههایی هستند که در سالهای گذشته در دادگاه خانواده به اجرا گذاشته شدهاند.
مثلا در سال ۸۶، پرونده طلاقی در شعبه ۲۶۴ دادگاه خانواده به جریان افتاد که مهریه آن یک کیلو بال مگس بود. یکی دو سال بعد، پرونده مشابهی در شعبه ۲۶۸ پیگیری شد که مهریه آن تندیسی ۱۱۰ کیلوگرمی از گل یاس بود! سفر به ۱۲۰ پایتخت جهان و ویلای دوهزار متری مشرف به یک گندم زار و ۲۴ کیلو شمش طلا هم مهریههای دیگری بودند که هر کدام در سالهای گذشته خبرساز شدند؛ مهریههایی که قول و قرارشان در روزگار عاشقی گذاشته شد اما بعدها بهانهای شد برای لجبازیهای دردسرساز یک زندگی مشترک!
قدیمیترین مهریهها
با وجود این مهریههای سنگین و عجیب، کتابهای تاریخی پر از شواهدی است که نشان میدهند مهریههای بزرگان، مهربانانهترین مهریههای تاریخ بودهاند!
قدیمیترین مهریه تاریخ، مهریه حضرت حوا است که از امام صادق (ع) در مستدرک الوسایل درباره آن این طور نقل شده است: «خداوند مهریه حضرت حوا همسر حضرت آدم را سه بار صلوات بر محمد و آل محمد قرار داد.»
مهریه دختر حضرت شعیب (ع) همسر حضرت موسی (ع) هم ۸ تا ۱۰ سال کار کردن حضرت موسی (ع) برای حضرت شعیب بوده است.
اما در منابع و کتابهای دینی هم میتوانید مهریه حضرت زهرا (س) و حضرت زینب (س) را ببینید که مشابه هم بودهاند. سید جعفر شهیدی هم در کتاب زندگانی حضرت فاطمه (س) مینویسد: «مهریه حضرت زهرا (س) چهار صد درهم یا اندکی بیشتر یا کمتر بود که با این پول پیراهنی به بهای هفت درهم و چارقدی به بهای چهار درهم و دستمال و قطیفه مشکی بافت خیبر و دو عدد تشک و چهار عدد بالش و پردهای از پشم و یک تخته بوریا و یک آسیاب دستی و لگنی از مس و مشکی از چرم و یک ظرف چوبی و کاسهای برای دوشیدن شیر و یک آفتابه و یک خمره و چند عدد کوزه خریدند. وقتی اینها را نزد پیامبر آوردند، فرمود: خدا به اهل بیت برکت دهد.»
علامه مجلسی هم در بحارالانوار به نقل از امام باقر (ع) آورده است: «مهریه زهرا (س) چهار نهر فرات و نیل و نهروان و نهربلخ است، ولی در روی زمین پانصد درهم قرار داده شد، تا برای دیگران اسوه و ملاک باشد.»
پیامبر اکرم (ص) هم مهریه هر یک از زنانش را چهارصد درهم قرار داده بود و از این جهت فرقی بین عایشه، حفصه،ام سلمه، سوده، میمونه، زینب دختر جحش و زینب دختر خزیمه نگذاشت.
مهریهای که بوی پول نمیداد
چند سال قبل، علیرضا افتخاری در گفتگویی که با یکی از مجلهها داشت، اعلام کرد که از دامادهایش خواسته به جای مهریه دخترانش، قرآن مجید و دیوان حافظ را حفظ کنند. مهریهای که آن زمان سر و صدای زیادی به پا کرد و خیلیها در مقام تحسین از افتخاری، او را به عنوان یک الگوی اخلاقی معرفی کردند. اما اگر نگاهی به تاریخ معاصر کشور بیندازید، نمونههای مشابه این مهریهها را میبنیید که خیلی از آنها در سند ازدواج زنان و مردان معروف و تاثیرگذار کشور ثبت شدهاند. مهریههایی که بوی پول نمیدهند و به معنای واقعی، نشان مهر و علاقه مرد و زن هستند.
شاید جالبترین این مهریهها، متعلق به همسر لبنانی شهید چمران باشد که یک جلد قرآن کریم و یک لیره لبنانی تعیین شده بود اما غاده چمران، از همسرش خواست یک بند دیگر به این مهریه اضافه کند: «تعهد از داماد تا عروس را در راه تکامل و اهل بیت و اسلام هدایت کند.»
همسر شهید همت هم یکی دیگر از زنانی بود که از همسرش مهریه نخواست. او ماجرای ازدواج بدون مهریهاش این طور روایت میکند: «به حاجی گفتم خانواده من تیپ خاص خودشون رو دارند. چندان مذهبی نیستند و از سپاهیها هم خوششون نمیآد. احتمالا پدر و مادرم مخالفت میکنند، صحبت با اینها با خود شما و دیگه اینکه من میخوام بدون مهریه ازدواج کنم. شما وقتی میروید پدرم رو راضی کنید، مهر تعیین نکنید.»
مهریه همسر شهید باکری اسلحه کلت او بود. همسر شهید جهان آراهم یک سکه طلا به عنوان مهریه خود درخواست کرد.
مهریه به سبک خارجیها
وضعیت مهریه در کشورهای مسلمان دیگر، از ایران بهتر است. شاید بتوان گفت ایران تنها کشور اسلامی است که با وجود تاکید صریح اسلام بر تناسب مهریه با دارایی مرد، چشم و هم چشمی را جایگزین اصول و قواعد دینی کرده است. میانگین نرخ مهریه در عربستان حدود ۱۴ هزار دلار است. در هند این نرخ از ۱۰۰ هزار تا یک میلیون و پانصد روپیه متفاوت است. در کشور آذربایجان میانگین نرخ مهریه ۲ هزار منات است و مردم ترکیه هم رقمی حول و حوش ۳۵هزار لیره مهریه دارند. در کشور چین به خصوص منطقه ارومچی، نرخ مهریه چیزی در حدود ۱۰۰ هزار یوآن است. مردم عمان هم به طور میانگین حدود ۱۰هزار ریال مهر تعیین میکنند.
