جواد رضايي: سال ۱۳۹۱ با شعار حمايت از كار و سرمايه ايراني در سايه نگاه ويژه به توليد ملي آغاز شد.
ترديدي نيست كه تحقق اين شعار منوط به شناخت دقيق از فضاي دروني و پيراموني محيط اقتصادي كشور و برنامهريزي جهت تسهيل موانع بر سر راه شكوفايي توليد ملي است.
به طور كلي فضاي حاكم بر اقتصاد كشور نشان ميدهد كه كليدي ترين مشكلات پيش روي بنگاههاي توليدي در اقتصاد ايران را ميتوان فقدان استراتژي صادرات گرا (Export - Oriented )، بالا بودن هزينههاي توليد و قيمت تمام شده و وجود حمايتهاي غيرهدفمند نام برد.
همچنين عدم به كارگيري مقياس بهينه توليد، وجود تمركز بالا در اغلب فعاليتهاي توليدي، عدم مديريت مناسب نقدينگي و وابستگي به مواد اوليه و واسطهاي وارداتي (ارزبري بالا) از ديگر مشكلات پيش روي بنگاههاي توليدي كشور است.
از ديگر مشكلات واحدهاي توليدي ميتوان به فرسوده بودن ماشين آلات و تجهيزات، عدم به كارگيري فناوريهاي نوين، پايين بودن كيفيت محصولات توليدي و ... اشاره كرد.
شناخت دقيق مشكلات ياد شده از يك سو و برنامهريزي در جهت رفع آنها از سوي ديگر از الزامات تحقق شعار سال ۱۳۹۱ خواهد بود.
همچنين بايد توجه داشت كه متغيرهايي نيز بر رفتار بنگاههاي اقتصادي كشور مؤثرهستند كه شناخت و رصد تحول آنها جزء لاينفك تحقق شعار سال جاري ميباشد، اساساً اين متغيرهاي تأثيرگذار را ميتوان به دو گروه متغيرهاي خرد و كلان مؤثر بر رقابتمندي در اقتصاد تقسيم كرد.
متغيرهاي خرد به طور عمده مبتني بر متغيرهاي درون بنگاهي، تصميمات و رفتارهاي بنگاه است، اما در كنار اين گروه از متغيرها، يك بنگاه با متغيرهاي برون زايي كه در محيط ملي وجود دارند و متأثر از تصميمات دولت است نيز مواجه است كه تحت عنوان متغيرهاي كلان مؤثر بر رقابتمندي مطرح ميشود.
به گفته كارشناسان متغيرهاي كلان اقتصادي و عوامل نهادي براي رقابتمندي در سطح ملي شرط لازم است نه شرط كافي، زيرا ثروت به طور واقعي در سطح خرد و از طريق عمليات شركتها در هر اقتصاد ايجاد ميگردد.
بنابراين شناخت متغيرهاي كلان مؤثر بر رفتار بنگاههاي توليدي به عنوان شرط لازم براي رقابتمند كردن بنگاههاي فعال در محيط ملي هر كشور بوده و شناخت وضعيت اين متغيرها ميتواند منجر به بهكارگيري راهبردهايي شوند كه در ايجاد محيط ملي رقابتمند و در نهايت شكلگيري بنگاههايي با قدرت رقابتي بالا مؤثر خواهند بود.
بنابر آنچه گفته شد تحقق توليد ملي و حمايت از كار و سرمايه ايراني در پرتو الزاماتي نظير رفع موانع توليد و توسعه فضاي رقابتي به سهولت امكانپذير خواهد شد.
*پژوهشگر مؤسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني
