امين ارشادي | در حالي كه طرح تعديلشده فرستاده ويژه سازمان ملل طرفداران براندازي در سوريه را در مقابل عمل انجام شده قرار داده است، اين جناح تمام تلاش خود را براي خنثيسازي طرح بينالمللي ثبات سوريه معطوف كرده است.
معادله جديدي كه بحران سوريه موجب آن شد، فضايي مساعد را براي به ثمر نشاندن طرح كوفي عنان فرستاده ويژه سازمان ملل براي حل و فصل اين چالش فراهم كرد.
امريكا و همپيمانان آن در جبهه موسوم به «دوستان سوريه» ناچار به پذيرش معادله جديدي شدند كه اين بار مخالفان اسد و نظام وي طرفهاي آن نبودند بلكه سازمان ملل و فرستاده آن -لااقل در سطح رسانهاي و مديريتشده- به نيابت از جامعه جهاني چاره انديشي در خصوص خروج از بحران و نه تشديد و تحريك آن با تسليح مخالفان را بر عهده گرفت.
هرچند غرب و طرفداران براندازي اسد تلاش كردند طرح كوفي عنان را به گونهاي مديريت كنند كه خود به دامي براي خلع سلاح ارتش سوريه به ازاي عدم توفيق آنان براي تسليح مخالفان منجر شود.
پس از آنكه عنان طرح اوليه خود را به سوريه ارائه داد، سوريه تعديلهايي را بر طرح عنان اعمال كرد و در اقدامي هوشمندانه خواستار التزام و تضمين آشكار تركيه، قطر و عربستان براي عدم تسليح گروههاي مسلح داخلي سوريه شد.
دولتهاي مذكور اما اين ملاحظه را نپذيرفتند، همانگونه كه امريكا هيچ تضميني در اين باره نداد.
پروژه جايگزين امريكا با همراهي تركيه، عربستان و قطر قرار بود در همان گام اول اجراي طرح عنان، ورق را برگرداند . در اين طرح تأكيد شده بود كه آتشبس و خروج نيروهاي سوري از شهرها بايد ۴۸ ساعت از ساعت ۶ صبح روز پنجشنبه ۱۲ آوريل به اجرا گذاشته شود.
منظور از اين تصميم و فرصت ۴۸ ساعته، باز كردن فضا و فرصتي براي بازگشت معارضان مسلح به ميدان همزمان با خروج نيروهاي ارتش سوريه از شهرها بود تا چيزي شبيه اتفاقات رخ داده در مقطع ورود ناظران اتحاديه عرب به خاك سوريه براي بازيابي مجدد توان گروههاي مسلح واقع شود.
دولت سوريه در تفاهم با روسيه توانست شروط خود را وارد فرمول آتشبس كند و با سفر عنان به تهران، اين فرآيند تكميل شد.
حق دخالت نيروهاي مسلح سوريه در صورت تهديد امنيت و ثبات و بر هم زدن آتش بس از سوي مخالفان شرطي بود كه سوريه توانست براي جلوگيري از خطاي گذشته خود در جريان سفر ناظران اتحاديه عرب به اين فرآيند تزريق كند.
يكي ديگر از شرطها اين بود كه فرستادههاي سازمان ملل كه امروز (يكشنبه) قرار است وارد قاهره شوند، مسلح نباشند. اين تصميمي بازدارنده براي جلوگيري از هرگونه تحريك و تنش در فضاي ملتهب سوريه بود.
به هر تقدير، طرح عنان با تعديلهايي متناسب با فضاي حساس داخلي سوريه و تأييد بينالمللي با درك ضرورت برقراري آتشبس به عنوان مقدمهاي براي برونرفت از بحران همراه شد.
در اين شطرنج ظريف مخالفان نظام بشاراسد عملاً «پات» شدهاند اما بايد منتظر ماند و ديد كسي پيدا ميشود كه در اقدامي جنونآميز زير ميز بازي باخته بزند.
