زمستان امسال هم مثل سالهاي پيش، واژه تلخ «مرگ خاموش» را بارها و بارها شنيديم. از مرگ مادر و دختر نيشابوري گرفته تا زوجهاي جوان و دانشجويان مرندي دور از خانواده، کارگران ساختماني و حتي نوزادان دوقلوي تبريزي. اين قاتل بيرحم با وجود هشدارهاي هر ساله همچنان ميتازد و سياهي ماتم را همراه سوز سرما بر تن خانوادهها مينشاند. آمار و ارقام گزارش شده از قربانيان گازگرفتگي در استانهاي مختلف کشور از اوايل سال جاري تا اواسط زمستان، از افزايش ۶۰ درصدي شمار خفه شدگان با گاز مونوکسيدکربن حکايت دارد که متأسفانه رقمي بالا و نگران کننده است.
***
پاييز امسال سوزناکتر بود
هر سال با آمدن اولين سوز سرما، نگراني از بروز حوادث تلخ ناشي از عدم رعايت نکات ايمني در استفاده از وسايل گازسوز سبب ميشود که سازمانهاي مختلف و رسانههاي جمعي به استفاده از ابزاري براي بالا بردن سطح آگاهي شهروندان در استفاده مناسب و ايمن از اين وسايل توجه ويژهاي نشان دهند. استفاده نکردن از وسايل گازسوز استاندارد، عدم استفاده از دودکشهاي مناسب براي بخاري و آبگرمکن، استفاده از سيلندرهاي گاز پيک نيکي و اجاق گاز در فضاي کاملاً دربسته و نيز نشت گاز از موتورخانه به ساير طبقات طي چند سال اخير به عنوان مهمترين عوامل استنشاق گاز مونوکسيد و خفگي شناخته شده است. اما ظاهراً هشدارها در برخي مناطق جدي گرفته نشده چرا که طبق اظهارات سخنگوي شرکت ملي گاز ايران امسال نيز بيش از ۸۰ درصد حوادث ناشي از گازگرفتگي به علت معيوب بودن لوله و دودکش بخاري بوده است. آمار و ارقام گزارش شده حاکي از آن است که بروز اين اتفاق در پاييز بيشتر رخ ميدهد و دردناکتر اينکه مسئولان از افزايش ۸۰ درصدي گازگرفتگي در پاييز امسال نسبت به اين فصل در سال گذشته خبر ميدهند.
طعم تلخ اول شدن
بر اساس اعلام اداره کل روابط عمومي و امور بينالملل سازمان پزشکي قانوني کشور پس از تهران، استان خراسان رضوي، آذربايجان شرقي و فارس بيشترين ميزان فوت ناشي از مسموميت با مونوکسيد را به خود اختصاص ميدهند و خوشبختانه استانهاي هرمزگان و بوشهر هم کمترين ميزان را.
اما چندي پيش بهزاد وليزاده، مديرکل پزشکي قانوني استان اردبيل با اعلام اينکه اين استان در مرگ و ميرهاي ناشي از گازگرفتگي و مسموميتهاي co رتبه اول کشور را دارد، گفت: ميانگين کشوري در اين ارتباط به ازاي هر ۱۰۰ هزار نفر دو مورد است در حالي که مسموميت و فوت ناشي از گازگرفتگي در اين استان به حدي بالاست که ما رتبه اول کشور را در اين زمينه دارا هستيم چرا که در سالهاي ۸۷ و ۸۸ شاهد فوت ۱۰ نفر در طول سال به دليل گازگرفتگي و نبود رعايت مقررات ايمني در اين حوزه بوديم و در سال ۸۹ اين تعداد افزايش چشمگير يافته و به يکباره به تعداد ۲۵ نفر رسيد که نسبت به سالهاي گذشته تعداد مرگ و ميرها بيش از ۵/۲ برابر افزايش يافته است.
وليزاده با بيان اينکه از اول امسال تا اوايل آبان ماه ۱۴ نفر به دليل استشمام مونوکسيد کربن در استان اردبيل جان خود را از دست دادهاند که اين تعداد در مقايسه با مدت مشابه سال قبل افزايش حدود ۱۵ درصدي را نشان ميدهد، افزود: درکل ميزان مرگ و مير ناشي از گازگرفتگي در اردبيل با افزايش نگران کنندهاي به بيش از ۵/۱ برابر در مقايسه با سالهاي قبل رسيده است. اين بار رتبه اول را داشتن نه تنها شادي و افتخار نميآفريند بلکه نگراني و اندوه فراواني در دلها مينشاند.
ارقام خاکستري حکايت ميکند
اداره کل پزشکي قانوني استان فارس ميزان مرگ و مير بر اثر مسموميت با گاز در اين استان را در ۹ ماه اول سال، ۳۴ نفر اعلام کرد که در مقايسه با مدت مشابه در سال قبل ۵۵ درصد افزايش داشته است. تعداد قربانيان گازگرفتگي در آذربايجان شرقي نيز در ۹ ماهه اول سال در مقايسه با مدت مشابه سال گذشته بيش از دو برابرشده است. خوزستان، لرستان، يزد، خراسان شمالي و قزوين هم از اين سير صعودي تلخ بينصيب نماندهاند و امسال منوکسيد گلوي تعداد زيادي از ساکنينش را فشرد.
به طور کلي بررسي مقايسهاي آمار مسموميت با گاز منوکسيدکربن در سالهاي اخير نشان ميدهد که فوتيهاي ناشي از گازگرفتگي در سال ۸۶ سير نزولي خود را آغاز کرده و در شرايطي که آمار به شدت روبه کاهش بود به يکباره در ۹ ماهه اول سال۹۰ نسبت به مدت مشابه سال قبل، حدود ۶۰ درصد افزايش داشته است.
روزنه اميدي هست
در ميان اين همه عدد و رقم ناخوشايند بالاخره خبري مبني بر کاهش ميزان مرگ و مير بر اثر گاز گرفتگي در دو استان منتشر شد. ابوالفضل سرايلو، مديرعامل شرکت گاز استان کرمان با بيان اينکه اين شرکت توانسته است با بهرهگيري از توان علمي و تجربي کارشناسان شرکت گاز، آمار گاز گرفتگي در استان را در مقايسه با سال قبل، به طرز چشمگير کاهش دهد، افزود: سال گذشته حوادث منجر به فوت اين استان ۹ مورد بوده که با توجه به اطلاع رسانيهاي مستمر درباره استفاده ايمن از گاز و وسايل گازسوز، اين رقم امسال با کاهش چشمگيري به دو مورد رسيده است. وي با بيان اينکه فعاليتهاي گستردهاي در جهت آگاهسازي هر چه بيشتر جامعه از طريق رسانه ملي، نشريههاي محلي و سراسري، همچنين نصب بنر در مدارس، دانشگاهها و خوابگاههاي دانشجويي انجام شده، اظهار کرد: مجموعه اين فعاليتها به کاهش چشمگير گاز گرفتگي منجر به فوت انجاميده است.
از طرفي ديگر سيدسعيد عسگريان، مديرعامل شرکت گاز استان زنجان نيز از کاهش ميزان گازگرفتگي طي سال جاري در اين استان خبر داد و گفت: در سال گذشته ۹ نفر از اهالي اين استان دچار گازگرفتگي شدند و امسال اين تعداد به چهار نفر کاهش يافته است. عسگريان با اشاره به اينکه در سال جاري تعداد انشعابهاي گاز در شهرها و روستاهاي زنجان رشد چشمگيري داشته است، پخش تيزرهاي راديويي به مدت ۲۵ هزار و۶۵۵ ثانيه، پخش زيرنويس به تعداد ۸۵۳ مورد و توزيع ۱۰۰ هزار اقلام فرهنگي در مدارس و مساجد را از اقدامات مفيدي دانست که توانسته با فرهنگسازي در زمينه رعايت موارد ايمني منجر به کاهش ميزان گازگرفتگي در استان شود.
با اين تفاسير شايد بتوان براي زمستان آينده چارهاي انديشيد و با يافتن راهکارهاي مؤثر براي هميشه از وحشت مرگ خاموش رهايي يافت.
