در زمينه چرايي و امكان رعايت مسائل اخلاقي در عرصه سياست اگرچه بحثهاي مبسوطي در ميان انديشمندان عرصه سياست صورت گرفته و بسياري از آنان در كشورهاي غربي و به ويژه مدافعان تفكر سكولار آن را امكانپذير نميدانند، اما در نظامي مبتني بر ارزشهاي الهي و انساني، بر خلاف جوامع سكولار نميتوان ارزشهاي اخلاقي را ناديده انگاشت، چرا كه مفهوم و مبناي مسئوليتپذيري نظام ديني با آن نظامها متفاوت است و به مسئوليتها همواره به عنوان اداي تكليف نگاه ميشود و به همين دليل است كه در نظام اسلامي رعايت اخلاق اسلامي به عنوان معيار و پايهاي براي انتخابات همواره توصيه بزرگان بوده است.
امام راحل عظيمالشأن در اين زمينه ميفرمايد: بايد اخلاق همه در انتخابات اخلاق اسلامي باشد و افرادي را انتخاب كنيد كه متعهد به شرق و غرب نباشند و بر صراط مستقيم انسانيت و اسلاميت باشند.
بر اين اساس برگزاري انتخابات سالم در هر نظام سياسي فارغ از چارچوبها و الزامات قانوني كه به طور طبيعي ممكن است بر آن مترتب باشد در نظام اسلامي تابع اصول و ارزشهاي اخلاقي برآمده از متن فرهنگ ديني و هنجارهاي پذيرفته ملي است كه همه اركان دخيل در انتخابات اعم از جريان برگزاركنندگان، ناظران شوراي محترم نگهبان، مطبوعات و رسانهها، نخبگان و شخصيتهاي اثرگذار، داوطلبان، نامزدها، احزاب و ستادهاي انتخاباتي و انتخابكنندگان بايد آنها را رعايت كنند تا زمينه برگزاري انتخابات سالم و شكوهمند فراهم شود.
برخي از اساسيترين اصولي كه سلامت اخلاقي انتخابات را تضمين ميكنند به شرح زير ميتوان بر شمرد:
۱- دينمحوري و ارزشگرايي اسلامي
۲- كرامت انساني و عزت نفس
۳- قانونمحوري و قانونگرايي
۴- وفاي به عهد و امانتداري
۵- احساس تعلق و مسئوليت جمعي
۶- پاسخگويي و نقدپذيري
۷- صداقت و راستي
۸- پاكدستي و پرهيزكاري مالي
در جامعه ديني ما، چه اكثريت مسلمان و چه اقليتهاي ديني به طور عميق به دين گرايش دارند و آموزهها و ارزشهايي را كه تنها به بخشي از آن اشاره شد را باور داشته و محترم ميشمارند و رعايت آن ميتواند زمينه انتخاب اصلح را در جامعه اسلامي فراهم كند. تعهد عناصر دخيل در عرصه انتخابات به اين معيارها و اصول ارزشي و توجه به اينكه در پاي صندوقهاي رأي يا در ميدان رقابتها و تبليغات ضمن استفاده از حق قانوني و طبيعي خود، تكليفي الهي را عمل ميكنند، در آن صورت، نوع عمل و مشي آنها متفاوت خواهد بود در اينجاست كه ديگر شاهد بسياري از بداخلاقيهاي رايج در عرصه سياسي و اجتماعي نخواهيم بود.
