برگزاری رزمایش دریایی ولایت ۹۰ در مقطع حساس فعلی نشان دهنده آن است که ایران عمدا مایل به ارسال چند پیام راهبردی به دو مخاطب عمده یعنی کشورهای غربی و کشورهای حاشیه خلیج فارس بوده است.
اگرچه مجموعه اطلاعات حاکی از آن است که هم اکنون امریکایی ها تمامی ابزارهای رصد و شناسایی نظامی خود را برای سنجش میزان توانایی های عملیاتی ایران در منطقه خلیج فارس و دریای عمان مستقر کرده اند، ولی همچنان این نگرانی وجود دارد که غرب نتواند سطوح تاکتیکی رزمایش را از سطوح راهبردی آن تفکیک کرده و در نتیجه دچار اشتباه محاسباتی شود.
اصلی ترین پیام های راهبردی رزمایش ولایت ۹۰ چنین است:
۱- در نخستین گام هدف ایران نشان دادن تفوق عملیاتی خود در محدوده جغرافیایی دریای عمان و خلیج فارس است. به لحاظ راهبردی ایران درصدد ارسال این پیام است که در شرایط اضطراری قادر است کنترل آبراه استراتژیک تنگ هرمز را برای مدت زمانی نامحدود در اختیار گرفته و عبور و مرور شناورها از آن را مدیریت کند.
این امر دو پیامد اصلی خواهد داشت:
نخست اینکه «صرف آشکار شدن» توانمندی ایران در کنترل تنگه هرمز به معنای وارد آمدن یک شوک به سیستم جهانی ترانزیت دریایی انرژی خواهد بود و بازار جهانی نفت را دستخوش ناآرامی خواهد کرد. ترکییب این ناآرامی با اقتصاد عمیقا بحرانی جهانی، محدودیت های اقدام علیه ایران را برای غرب کاملا ملموس خواهد کرد. غرب باید این اقدام را به عنوان یکی دیگر از آیتم های بسته پاسخ ایران به فشارهای خود در نظر بگیرد.
دوم، اگر فرض کنیم ایران راهبرد نظامی خود را به «تهدید در برابر تهدید« تغییر داده، تمرین موفق انسداد تنگه هرمز، علامتی از این خواهد بود که ایران ممکن است به هر گونه اقدام علیه صادرات نفت خود به مثابه یک اقدام جنگی نگریسته و پاسخی عملیاتی به آن ارائه کند. این امر در چارچوب همان اصل تاکتیکی قرار می گیرد که می گوید اگر ما نتوانیم از این منطقه نفت صادر کنیم هیچ کس دیگری هم نخواهد توانست.
۲- در مرحله بعد، هدف رزمایش ولایت ۹۰ نشان دادن گسترش حیطه عملیاتی ایران است. این رزمایش برای اولین بار از دریای عمان فراتر رفته و محدوده هایی از اقیانوس هند را در بر می گیرد.و ایران پیش تر اعلام کرده بود موشکی آزمایش کرده که امکان هدف قرار دادن دهانه اقیانوس هند را برای آن فراهم می کند. اکنون در رزمایش ولایت ۹۰، آن خبر از طریق نشان دادن دسترسی مستقیم شناورهای ایران به عمق اقیانوس هند تکمیل خواهد شد.
۳- سومین پیام راهبردی این رزمایش نشان دادن توانمندی ایران در ترکیب شیوه های نبرد دریایی و هوایی و ارائه پشتیبانی موشکی و جنگ الکترونیک برای آن است. اگر توجه کنیم حدود ۲۰ سال شناورهای غربی حضوری آزادانه در خلیج فارس دارند، این سطح از توانمندی دارای این هشدار راهبردی برای غرب است که ایران ممکن است زمانی تصمیم بگیرد ضوابطی سخت گیرانه تر بر حضور شناورهای بیگانه رد این منطقه اعمال کند.
۴- و نهایتا رزمایش ولایت ۹۰ درصدد انتقال این پیام است که توانمندی نظامی متعارف ایران یکی از اصلی ترین جنبه های قدرت نظامی آن است که تا امروز غربی ها عمدا سعی کرده اند آن را نادیده بگیرند. این رزمایش نشان می دهد ایران اساسا برای پی گیری راهبرد دفاع ملی خود نیازی به توسعه توانمندی های نظامی غیر متعارف ندارد.
