زهرا چيذري - فقر به دليل بار مالي ناشي از هزينههاي درمان، يكي ديگر از چهرههاي ناخوشايند بيماري است كه بر اساس آمار ارائه شده از سوي صاحب نظران اين حوزه همه ساله تعداد قابل توجهي از افراد جامعه را به كام خود فرو ميبرد.
اين واقعيتي است كه مديران بهداشت و درمان كشور در حاشيه بايدها و نبايدهايي نمايشي خود همواره به آن اذعان دارند اما نه فقط برنامه چهارم توسعه در كاهش اين آمار به زير يك درصد موفق نبود كه با آغاز شمارش معكوس پايان سال اول برنامه پنجم نيز اين امر تحقق نيافته و به گفته سرپرست دانشگاه شهيد بهشتي نسخه و تجويزهاي پزشكان نيز در اين آتش ميدمد.
از نگاه دكترحسن ابوالقاسمي نسخههاي پزشكان حتي در صورت داشتن بار علمي زياد هم نبايد بيمار را فقير كند. موضوعي كه بيش از هر چيز اهميت اخلاق پزشكي را آشكار مينمايد و بر نقش پزشكان در برقراري عدالت در سلامت تأكيد دارد.
پزشك؛ بازيگر اصلي عدالت در سلامت طرح موضوع عدالت در سلامت به سالها قبل باز ميگردد. ماده ۹۰برنامه چهارم توسعه تكليف كرده بود سهم مردم از هزينههاي سلامت از ۳۰ درصد بيشتر نشود و ميزان خانوارهاي آسيبپذير از هزينههاي غيرقابل تحمل سلامت به يك درصد كاهش يابد؛موضوعاتي كه در برنامه پنجم توسعه نيز تكرار شد اما آمار ۵/۲ درصدي وزير بهداشت از جمعيتي كه در معرض هزينههاي فاجعه بار سلامت قرار دارند نشان ميدهد نه برنامه چهارم تحقق يافته و نه ميتوان به برنامه پنجم اميد بست. اين در حالي است كه علاوه بر هزينههاي ضروري سلامت بسياري از افراد در مراجعه به پزشك با هزينه هايي غير ضروري مواجه ميشوند؛هزينه هايي تحميلي كه در روند بهبود و درمان و حتي تسريع و تسهيل آن تاثيري ندارد و سر رشته چنين مسئلهاي در دست پزشك معالج است.
نسخههايي كه فقير ميكند هزينههاي بالاي سلامت در جامعه سبب شده است تا بسياري از مردم سلامت را در اولويت قرار ندهند و تا زمان اضطرار از مراجعه به پزشك خودداري كنند، چراكه اين مراجعه مساوي است با نسخهاي كه گاهي درصد قابل توجهي از درآمد فرد را شامل ميشود. تجويز و توصيه مشابه خارجي داروها يكي از دلايل گراني نسخههاست.
داروهايي كه معاون داروي سازمان غذا و دارو كيفيتشان را در سطح استانداردهاي بينالمللي ارزيابي ميكند و معاون درمان وزارت بهداشت از پورسانتها و سفرهاي خارجي براي پزشكان مبلغ مصرف داروهاي خارجي تحت عنوان «پديده القايي» ياد ميكند. از سوي ديگر با وجود تأكيد اساتيد پزشكي و برنامه وزارت بهداشت در حاكميت خدمات باليني و اولويت معاينه در تشخيص، بسياري از پزشكان تشخيص و درمان را به استفاده از خدمات پاراكلينيكي منوط ميكنند.
اين در حالي است كه برخي از اين سفيد پوشان معتمد مردم فقط به دليل ارتباطات مالي پنهان با مراكز خدمات پاراكلينيك يا توانبخشي اين فرآيندها را تجويز و توصيه ميكنند.
سايه پول بر اخلاق پزشكي!
سرانه پايين درمان، سهم ناچيز سلامت در توليد ناخالص ملي و بيمه هايي كه از مسئوليتهاي خود سرباز ميزنند؛در اين ميان پزشك ميماند و بيمار اما گاهي پزشك بيمار را نه به چشم يك انسان كه به عنوان ابزاري براي تامين معاش و درآمد مينگرد و اينجاست كه در سايه بياخلاقي در برخي پزشكان سالي ۲ ميليون نفر به زير خط فقر كشيده ميشوند.
