پيش از اين بانكها با دريافت مدارك مختلفي چون بليت و ويزا ۲ هزار دلار به هرمسافر اعم از زميني و هوايي اختصاص ميدادند.
اين امر موجب افزايش دلالي در بين مردم و آژانسهاي مسافرتي شده بود. بسياري حاضر بودند كه هزينه عودت بليت و ساير موارد را بپردازند اما در نهايت به سود خوبي برسند.
بانك مركزي با اطلاع از اين موضوع در وهله نخست تعداد عرضه ارز مسافرتي را كاهش و به سالي يك بار كاهش داد اما اين حربه هم نتوانست عطش دلار دولتي را از بين ببرد و دلالي را حذف كند.
در نهايت بانك مركزي محدوديت ارز مسافرتي را افزايش داد و بانكها را موظف كرد كه تنها ۵۰۰ دلار به مسافران زميني بدهند.
اما يك نكته مهم در اين باره وجود دارد؛ چرا مسافران خارجي بايد دلار يارانهاي از دولت بگيرند؟ براساس برخي آمار غيررسمي سالانه ۱۲ ميليارد دلار خرج تفريح ايرانيان در خارج از كشور ميشود. اين رقم ميتواند چند ميليارد دلار بالاتر يا پايينتر بيايد.
اما در اصل قضيه شبههاي وارد نميكند كه ميزان خروج ارز از كشور به اين شيوه بسيار بالاست. حال در نظر بگيريد كه نيمي از مقدار ارز خارج شده از كشور، يارانهاي باشد؛ رقم وحشتناكي است. به عبارتي بانك مركزي به افرادي دلار ارزان ميدهد تا در آنتاليا، دوبي و ساير كشورها خرج كنند و پول به جيب توليدكنندگان و فروشندگان خارجنشين ميرود.
سؤال بعدي از دولت اين است كه چرا بايد دلار ارزشمند را ارزان با دست خودمان نابود كنيم؟ آيا واجب است كه فردي متمول براي تفريح خود از جيب بانك مركزي خرج كند؟
در حال حاضر با توجه به شرايط اقتصادي كشور و تحريمهاي ناعادلانهاي كه بر اقتصاد كشور تحميل شده، آگاهان ميدانند كه ورود دلار به خزانه بانك مركزي به راحتی گذشته نیست پس چرا بايد با دست خود اين ارزها را ارزانتر به مردم بدهيم. البته بانك مركزي هنوز آماري از روند فروش ارز مسافرتي در هشت ماهه امسال ارائه نداده اما با توجه به رقم دولتي و بازار دلار ميتوان حدس زد كه اين رقم قابل توجه است.
اما چه بايد كرد تا دلالي ارز و خروج بيضابطه ارز ارزان را حذف كرد. بهترين راهكار فعلي حذف كامل ارز مسافرتي است. بانك مركزي لزومي ندارد كه ارز يارانهاي را همچنان در اختيار افراد بگذارد تا از كشور خارج كنند. ميتوان به جرئت گفت كه افرادي كه داراي اهداف خوشگذراني در آن سوي مرزها هستند با جيب پر پرواز ميكنند و لنگ ۲ هزار دلار نيستند. بانك مركزي با دستهبندي افراد خاص چون بيماران و دانشجويان ارز يارانهاي را تنها به اين گونه افراد بدهد. حتي دادن ارز مسافرتي به حجاج كه داراي پشتوانه مالي مناسب هستند جز خريد اجناس چيني از عربستان ارمغان ديگري براي اقتصاد كشور ندارد.
تا چه زماني بانك مركزي بايد چشمانش را به واقعيتها ببندد و به صورت لاكپشتي تصميم بگيرد. ۵۰۰ دلار ارز مسافرتي در شرايط فعلي بيمعني است. بايد اين رويه به كل از ريشه اصلاح شود. مردم و بانك مركزي نميتوانند هزينه تفريح يا خريد اجناس خارجي برخي را بپردازند. البته اگر بانک مرکزی جرئت چنین کاری به خود بدهد و مسئولیتش را بپذیرید، بالاخره هر چه باشد قیمت نرخ ارز براساس قانون شناور است که نظام عرضه و تقاضا قیمت را تعیین می کند و بزرگترین عرضهکننده ارز هم بانک مرکزی است. کارشناسان بانک مرکزی باور کنند اگر این اتفاق بیفتد اثرات روانی و تورمی آن بسیار کمتر از شیوهای است که هم اکنون اتخاذ کردهاند.
