کف پیاده رو کنار زن، کودکی است که مگسها دست از سرش بر نمیدارند، مثل یک گلوله قهوهای رنگ در خود پیچیده و به چادر مندرس و رنگ و رو رفته زن چنگ میزند.
انعکاس نور، روی شیشه مغازه افتاده و مثل آئینه شده تا دستها و پاهای برهنه کودک، کبره بسته از زخمهای ناسور، توی شیشه کمرنگ پیدا باشد.
بدون اغراق اگر فقط نیم ساعت آنجا باشی میتوانی کاسبی بی دغدغه زن را ببینی که زیر چادر رنگ و رو رفتهاش جلوه گری میکند، جلویت را میگیرد، کاسه حلبیاش را دراز میکند و شروع میکند با لهجه غریبی که متعلق به قسمتی از ساکنان مرزی ایران است، دعایت کند.
میگوید: "جان بچه هات. خیر امواتت پول نمی دی؟"، دنباله چادر سفید گلدارش، روی سنگ فرش کف پیاده رو میکشد، این سناریوی برخی پیاده روهاست که انگار تمامی ندارد و هر روز تکرار میشود.
به گفته کارشناسان 'تکدی گری' پدیدهای است که اکنون به یکی از ناهنجاریها و معضلات اجتماعی در شهرها به خصوص شهرهای بزرگ، تبدیل شده و امروزه دیگر نمیتوان به راحتی اظهار نظر کرد که واقعاً برای رفع نیاز است یا به حرفهای در میان برخی افراد برای درآوردن پول تبدیل شده است.
در این میان البته، تیپهای جدیدی از گداها نیز رونمایی میشوند که شاید اصلاً باورمان نمیشد زمانی برای سکه انداختن کف دست آنها دست در جیب کنیم. شهروندانی بی عیب، چهرههایی عادی و حتی اتو کشیده با لباسهای معمولی و ظاهری که ممکن است آدم در هر کوچه و بازاری با آن روبرو شود، این روزها در خیابانها مشغول گدایی هستند، دیگر نمیشود باور کرد این مرد معقول و کت و شلواری که جلویت را میگیرد و ادعا میکند که پول نسخه پزشک را ندارد، انسانی است که قبلاً در موردش میگفتند محتاج است و مستحق لقمهای نان.
به همین علت است که شاید چندین ارگان مختلف دست به کار شدهاند تا دیگر در شهر متکدی دیده نشود ؛اما با نگاهی واقعگرایانه به خوبی میتوانی بفهمی که بیشتر متکدیانی که توی پیاده روها با عروسکهای زنده این طرف و آن طرف میروند از استانهای مرزی ایران هستند و ورود متکدیان خارجی که از بخت بدشان در پاکستان و افغانستان به دنیا آمدهاند، میزبانشان پیاده روهای شهر ماست به خوبی آشکار است.
آنها هر چند وقت یک بار به صورت غیر قانونی وارد استانهایی مانند سیستان و بلوچستان و هرمزگان میشوند و بعد از چند ماه گدایی در بندرعباس و جاسک ، خمیر، چابهار، زاهدان و زابل، سر از شهرهای مرکزی ایران مانند تبریز، تهران و اصفهان درمی آورند.
حقوقدانان موضوع تکدی گری را یک پدیده اجتماعی میدانند که در قانون به عنوان جرم از آن یاد شده که برابر مادههای جزایی ۷۱۲ و ۷۱۳ قانون مجازات اسلامی برای این افراد محکومیت از یک تا سه ماه و از سه ماه تا دو سال و استرداد کلیه اموال تعیین شده است.
تکدی گری محصول نارساییهای اجتماعی است
تکدی گری را میتوان محصول نارساییهای اجتماعی دانست و این معضل هم مصداق آسیب اجتماعی است و هم زمینه ساز گسترش و شیوع آسیبها است.
این جمله را سرهنگ محمد علي بختياري بختیاری رئیس پلیس مرکز استان اصفهان میگویدو با بيان اينكه تكدي گري، زمينه ساز آسيب هاي اجتماعي است، از جمع آوري ۴۷۱ متكدي غير بومي در اين شهرستان توسط اين فرماندهي خبر می دهد.
وی اظهار می دارد : موضوع تكدي گري يك پديده اجتماعي است كه در قانون به عنوان جرم از آن ياد شده كه برابر ماده هاي جزايي ۷۱۲ و ۷۱۳ قانون مجازات اسلامي براي اين افراد محكوميت از يك تا سه ماه و از سه ماه تا دو سال و استرداد كليه اموال تعيين گرديده است.
فرمانده نیروی انتظامی شهرستان اصفهان در ادامه با اشاره به اينكه نگاه ما به موضوع تكديگري با دو ره يافت قانوني و آسيب شناسانه است تصريح كرد :ما به عنوان پليس از يك طرف ظابط عام دادگستري هستيم وكه قانونگذاري در آيين دارسي كيفري وظايفي را براي ما محول كرده كه در مبناي آن در جرائم مشهود موظف به رسيدگي هستيم .
اين مقام مسئول رابطه بين تكدي گري با ساير آسيب هاي اجتماعي را قابل تامل بيان كرده و می افزاید: تكدي را مي توان محصول نارسايي هاي اجتماعي دانست و اين معضل هم مصداق آسيب اجتماعي است و هم زمينه ساز گسترش و شيوع آسيب ها است.
سرهنگ بختیاری مهمترين عامل گسترش تكدي گري را فقر اجتماعي عنوان کرده و ادامه می دهد: در جامعهاي كه شاهد فقر باشيم حتما نتايج سوء آن را هم در جامعه ميبينيم و تكدي گري از نتايج بارز فقر در جامعه مي باشد .
به گفته وی كشور ما از لحاظ اقتصاد غني بوده و به هيچ وجه از اين رفتارهاي ناپسند استقبال ننموده و با توجه به تأكيد قانون مبني بر مجرم بودن اين قبيل افراد بايد با سازگاري مناسب با اين قبيل از افراد برخورد لازم صورت گيرد .
۱۶ دستگاه متولی ساماندهی متکدیان
سعید صادقی معاون اجتماعی سازمان بهزیستی استان اصفهان نیز با اشاره به اینکه جمعآوری متکدیان یک کار فرا سازمانی است، میگوید: شهرداریها، نیروی انتظامی، وزارت بهداشت، بهزیستی و کمیته امداد در این امر دخیل هستند.
وی افزود: میتوان گفت اصفهان به عنوان شهری مطرح است که از این نظر ید طولایی داشته و شما کمتر در سر چهار راهها و مراکز دیگر، کودک خیابانی و متکدی میبینید و اگر هم هستند از حاشیه شهرها میآیند، در این مورد، دستگیری تأثیری ندارد و عوامل پیچیدهای دخیل است. صادقی تأکید میکند: در کنار نیاز به سازماندهی و برنامهریزی نهادهای دولتی برای مقابله با این پدیده، نقش اجتماعی شهروندان را نباید نادیده گرفت، شهروندانی که با شناخت این پدیده و برخورد درست با آن، شاید بتوانند مهمترین نقش را در مقابله با این مسئله ایفا کنند.
وی با اعلام اینکه در بحث ساماندهی متکدیان، ۱۶ دستگاه متولی هستند، تصریح میکند: خود مردم میتوانند بهترین یاور ما در این بحث باشند.
متکدیان در صدد سوء استفاده از احساسات دینی و مذهبی مردم
مدیر پیشگیری و رفع تخلفات شهری شهرداری اصفهان با اشاره به این که شهر ما می بایست سایبان آرامش، آسایش، مظهر افتخار و اقتدار باشد، اعلام می دارد: خوشبختانه شهر اصفهان یکی از کلانشهرهای موفق در رفع تخلفات شهری از جمله جمع آوری متکدیان بوده به نحوی که با جمع آوری قاطع و شبانه روزی متکدیان و کودکان خیابانی و ساماندهی آن در مراکز فضیلت و هدایت ، کمترین مشکل را در این خصوص داشته است.
احمد رضا شفیعی تبعیت از اصول ، قوانین و مقررات که به منظور جلوگیری از هنجارشکنی ها و کجروی ها وضع شده اند را لازم و ضروری داسنته و می گوید: بر اساس تحقیقات و ژرفکاری های فراوان با قاطعیت می توان گفت جمیع آنها بر لزوم و ضرورت جلوگیری از تخلفات شهری، رعایت حقوق دیگران و مقابله با عوامل آسیب رسان به امنیت اجتماعی از طریق اجرای دقیق مقررات، اتفاق نظر و وحدت رای دارند.
وی می افزاید: مدیریت پیشگیری و رفع تخلفات شهری شهرداری اصفهان با مد نظر قرار دادن تاکیدات شهردار اصفهان مبنی بر ایجاد شهری نمونه و توسعه یافته و به منظور خدمت رسانی به شهروندان با قاطعیت درصدد رفع تخلفات شهری بر آمده و با بهره گیری از اکیپ های گشت رفع تخلفات شهری و اکیپ ویژه ستاد از هر اقدامی که برای ایجاد شهری بدون تخلف لازم باشد، فروگذار نخواهد کرد.
مدیر پیشگیری و رفع تخلفات شهری شهرداری اصفهان با تصریح این که شهر ما می بایست سایبان آرامش، آسایش، مظهر افتخار و اقتدار باشد، ادامه می دهد: پیگیری وکنترل ساخت و سازهای خلاف، جمع آوری خودروهای فرسوده، اجرای قاطع و بروز آراء صادره از سوی کمیسیون های ماده ۱۰۰، رسیدگی سریع و بروز در مورد مشاغل مزاحم، زمین های بایر و رفع خطر، جمع آوری متکدیان و کودکان خیابان و ساماندهی آنان از جمله اقداماتی است که باعث شده کلانشهر اصفهان به عنوان الگوی موفق در این عرصه شناخته شود.
شفیعی معتقد است اصفهان در مقاطع زمانی مختلف میزبان کارشناسان سایر شهرهای کشور جهت استفاده از تجربیات و برنامه های این شهرداری بوده که: یکی از اقدامات موثر و مهم که تاکنون انجام شده و اثرات آن نیز در سطح شهر کاملا مشهود و رضایتمندی شهروندان را به دنبال داشته ، جمع آوری متکدیان و کودکان خیابانی می باشد.
وی می گوید: در حال حاضر شهر اصفهان یکی از کلانشهر های موفق در این زمینه بوده بدین نحو که با جمع آوری قاطع و شبانه روزی متکدیان و کودکان خیابانی و ساماندهی آن در مراکز فضیلت و هدایت ، کمترین مشکل را در این خصوص داشته است که این مهم جزء با همکاری و مساعدت شهروندان محقق نمی گردید.
مدیر پیشگیری و رفع تخلفات شهری شهرداری اصفهان در پایان اظهار می دارد: با توجه به این که متکدیان امروزی با بهره گیری از شیوه های نوین تکدی گری هر روز به شکل و در غالب جدیدی ظهور کرده و سعی در سوء استفاده از احساسات دینی و مذهبی مردم دارند ولی این موضوع نیز از دید مامورین رفع تخلفات شهری مخفی نمانده و با هوشیاری نسبت به رفع آن اقدام می گردد.
مردم به حیلههای جلب ترحم متکدیان حرفهای توجه کنند
به گفته مسئولان امر که یکی از آنها معاون مشارکتهای مردم کمیته امداد است: مردم باید بدانند پولی را که به یک متکدی معتاد میدهند، صدقه نیست و اگر جدی خواهان کمک به این افراد هستند، آن را باید در جای مناسب مانند صندوق صندوقات بیندازند چه بسا همان کمک نکردن دستی، سبب خیری برای تغییر در نحوه زندگی یک متکدی شود.
بهرام سوادکوهی خواستار توجه بیشتر مردم به حیلههای جلب ترحم متکدیان حرفهای میشود و میگوید: مردم با کمک نکردن دستی به متکدیان خیابانی، علاوه بر کمک انسانی به زندگی شخصی این افراد، سبب کاهش پدیده تکدی گری در جامعه خواهند شد.
اما در این میان اشخاصی که اقدام به تکدی گری میکنند آنقدر باهوش هستند تا اخبار و رسانهها را در مورد اقدامات شهرداری برای جمع آوری متکدیان دنبال کند به همین دلیل شیوههای تکدی گری مرتب در حال تغییر و همراه با بکارگیری ترفندهای جدید است.
آنها میدانند تکدی گری جرم است ولی دستفروشی به دلیل خلا قانونی مجازاتی ندارد به همین دلیل گدایی با فروش فال، گل، تمیز کردن شیشه خودرو، بادکنک و... همراه میشود به نحوی که در بسیاری از موارد متکدی شهروند را با وجود عدم نیاز مجبور به خرید کالا میکند.
نکته آخر اینکه ...
کارشناسان معتقدند با توجه به تغییر بافتهای شهری و تحولات اجتماعی از جمله به وجود آمدن طبقات اقتصادی که محصول دوران گذر از اقتصاد سنتی مبتنی بر کشاورزی به اقتصاد مبتنی بر صنعت مونتاژ در شهرهای بزرگ است، فاصله طبقاتی بین شهرنشینان به قدری زیاد میشود که حضور طبقات فرودست برای تکدی در مناطق مختلف شهر، از جمله محلات اعیان نشین، بسیار عادی خواهد شد.
با این وضعیت، آیا باید خود را آماده دیدن گداهایی با لباسهای اتو کشیده و ظاهر شیک باشیم که از عابران درخواست اسکناسهای درشت برای پرداخت قبض موبایلشان میکنند و یا گداهای وارداتی را باید به عنوان پدیدهای عادی بپذیریم و مثل اکنون، بی توجه به این قشر تازه سر از خیابان درآمده، به راهمان ادامه دهیم.
بررسی آماری پدیده تکدی طبق آمارهای پراکنده سازمانهای ذیربط و مراجع ذیصلاح نشان میدهد که اکثریت قریب به اتفاق گدایان در سنین بین ۳۱ الی ۴۰ سالگی قرار دارند. برای نمونه از بین ۲۴۴ گدایی که مورد پرسش قرار گرفتهاند ۶۲ نفرشان بین سنین ۳۱ الی۴۰ سالگی قرار داشته اند. همچنین از بین ۱۳۰ نفر متکدی دستگیر شده، ۲۵ نفر آنها نیز هفت سال، ۱۶ درصد آنها نیز بین ۳۰ - ۲۰ سال، ۴۶ درصد بالای ۶۰ سال و بقیه بین گروه سنی ۶۰ - ۲۰ در نوسان بوده است.
