محمد آریانپور | شرکت برق توکیو تپکو که مسئول تأمین برق این کشور است، متهم اصلی این بحران است. البته تپکو با تلاش بسیار زیادی در تمام جبههها مبارزه میکند زیرا برای تأمین برق توکیو مجبور است تا اولاً به مهار نشت رادیواکتیو از نیروگاه هستهای دائیچی بپردازد که موضوعی بسیار حساس هم از نظر ملی و هم بینالمللی برای ژاپن است، ثانیاً ساختارهای زیربنایی انتقال برق را که در اثر سونامی و زلزله تخریب شدهاند بازسازی کند، ثالثاً برق این منطقه را به هر نحوی تأمین کند که در این راستا هم از طرف دولت ژاپن و هم مردم تحت فشار هستند، البته شرکت تپکو برای تأمین برق مورد نیاز توکیو اقداماتی از قبیل خرید نیروی برق از برخی کارخانهها که با ژنراتورهای سوختی کار میکنند و همچنین بازگرداندن برخی از نیروگاههای حرارتی از رده خارج شده به چرخه تولید انجام داده است.
به رغم قیمت نسبتاً بالای برق در ژاپن به نسبت استانداردهای جهانی، مصرف آن طی دو دهه اخیر در این کشور افزایش یافته است، این در حالی است که جمعیت ژاپن بین سالهای 1990 تا 2009 ثابت مانده و افزایشی نداشته است.
شرکتهایی نظیر تپکو را در این ارتباط متهم میکنند که مردم را به مصرف بیشتر انرژی برق تشویق کردند که در نتیجه مصرف برق در این سالها حدود 35 درصد افزایش یافته است.
در حال حاضر کمبود غیرقابل انتظاری در عرضه نیروی برق وجود دارد و هیچکس نمیداند در تابستان آینده که بسیار نزدیک است و در توکیو میلیونها ایر کاندیشنر روشن میشود، چه اتفاقی خواهد افتاد.
چند سال پیش توکیو شاهد تابستان گرمی بود که در آن سال تقاضا برای برق به 60 گیگا وات رسید که شرکت تپکو را با 16 درصد کمبود عرضه مواجه کرد.
برای پرکردن این شکاف- بین عرضه و تقاضا- تپکو حمل سوخت به توکیو را با تانکرها 60 درصد افزایش داده است و حدود 80 کشتی نیز به حمل مواد خام و نفت مشغول هستند. همچنین تپکو با تقاضاهایی از طرف شرکتهای ژاپنی روبهرو است تا کارکنان خود را افزایش دهد یا اینکه در زمان اوج مصرف (تابستانها) ساعات کاری شرکت را افزایش دهد. با همه اینها بسیار محتمل است که در توکیو ساعات خاموشی برق اعمال شود. این در حالی است که هیچگونه تسهیلات انتقال انرژی برق از غرب ژاپن که از زلزله اخیر آسیب کمتری دیده است، وجود ندارد. اکنون در حالی که توکیو با جمعیت 14 میلیونی خود از برق 50 هرتزی استفاده میکند، اوزاکا در غرب از برق 60 هرتزی استفاده میکند.
چاره چیست؟
دکتر کاورو یاماگوچی، اقتصاددان ارشد مؤسسه مطالعات انرژی میگوید:«در حال حاضر آسانترین چیزی که میتوانیم انجام دهیم این است که از مردم و شرکتها بخواهیم تا در مصرف انرژی صرفهجویی کنند.»
براساس روح همکاری مشترک، شرکتها نیز در حال حاضر در حال تغییر شیوه رفتار خود هستند. ممکن است این شیوه زندگی ژاپنی آینده روشنتری پیش پای ملل جهان بگذارد که تماسهای زیادی از سوی سیاستمداران، رهبران تجاری و دانشگاهیان صورت میگیرد تا این فاجعه انگیزهای باشد که یک راه استفاده هوشمندانهتر از انرژی را در سومین اقتصاد بزرگ دنیا پیدا کنند.
در توکیو، فروشگاه زنجیرهای لاوسون، مشهورترین گروه از فروشگاههای زنجیرهای مواد غذایی ژاپن، تمام لامپهای خود را با لامپهای پرتوافشان (LEDs) جایگزین کرد که این لامپها بسیار گرانتر از لامپهای معمولی هستند ولی مصرف برق را تا دوسوم کاهش میدهند.
شرکت سون- الون یکی از فروشگاههای زنجیرهای مواد غذایی اعلام کرده که این شرکت برای تعویض لامپها و نصب لامپهای کممصرف جدید و همچنین نصب پهنه آفتابگیر برای استفاده از انرژی خورشید حدود 6000 فروشگاه این شرکت، مبلغ 10 بیلیون ین هزینه خواهد کرد، ضمناً حسگرهایی نیز نصب خواهند کرد تا میزان اتلاف انرژی را از طریق یخچالها و ایرکاندیشنرها اندازهگیری کنند.
شرکتهای شارپ، گروه s j و تولیدکنندگان مواد ساختمانی برای سرمایهگذاری روی طرحی توافق کردند که ساختمانهایی بسازند که سقف آنها با پیلهای خورشیدی ساخته شوند تا مصرف برق خود را تأمین کنند، ضمناً شرکت پاناسونیک نیز درصدد است ساختمانها و همچنین گیشههای فروش این شرکت طوری ساخته شوند تا لولههای آب گرم که از کف ساختمان عبور کنند برای گرمایش در زمستان استفاده شود و یک پیل خورشیدی نیز در پشتبام آنها نصب شود.
ریچارد می، رئیس مؤسسه مطالعه بازار مصرفکنندگان، میگوید: طرحهایی مثل نصب بخاریهای گازی و ایرکاندیشنرها در ساختمانها که قبلاً اجرا شد، مصرف انرژی را بالا برد اما شرکت تپکو دائما تشویق میکرد که ساختمانها سیستمهایشان تماماً برقی باشند. می اضافه کرد: شبکه وسیع ماشینهای فروش در توکیو که کالاهایی از قهوه داغ گرفته تا لباس زیر به فروش میرسانند، با از بین رفتن و قطع برق آنها باید مورد بازنگری قرار بگیرند.
خانم نهو،وزیر مسئول صرفهجویی در انرژی گفت: هماکنون برخی خانهها در ژاپن وجود دارند که انرژی خیلی کمی مصرف میکنند که نوعاً فقط یک اتاق را در زمستان گرم میکنند که همان سیستم گرمکننده آب مورد نیاز برای حمام را نیز گرم میکند. وی اضافه کرد: الان نیاز داریم تا صرفه جویی بیشتری در مصرف انرژی داشته باشیم. ما از اعضای خانواده خود میخواهیم که به جای اینکه به طور جداگانه و در اتاقهای خودشان تلویزیون نگاه کنند، با همدیگر و یک جا به تماشای آن بپردازند. وی به روزنامه نیکه گفت: در حال حاضر ما در خانوادهمان شبها در دو اتاق لامپ روشن میکنیم و در حال حاضر از توستر و برنج پز برقی استفاده نمیکنیم و به جای آن از گاز برای پخت نان و برنج استفاده میکنیم.»
شرکتها نیز مجبور هستند تا به آینده خودشان فکر کنند. صنایع سنگین کاوازاکی، هماکنون طرحهای خود برای فروش ژنراتورهای گازطبیعی 7800 کیلوواتی خود را برای هر شرکتی که نیاز دارد تا تاسیسات خود را در ماههای آینده فعال نگه دارد، اعلام کرد.
با تمام اینها شرکت تپکو هشدار داده است با نیروگاههای تخریب شده و بحثهایی که راجع به امنیت ساخت نیروگاههای جدید پیش آمده است، شرق ژاپن طی چندین سال آینده شاهد کمبود برق خواهد بود.
