رود محبوب اصفهانی ها، پیش چشمانشان می میرد

راضیه کشاورز-زنده رود که زمانی زنده بود و سر زنده، حالا میان دشت اصفهان، میان نیمی از جهان، جان می دهد و مردم اصفهان زانو بغل گرفته و غم زده، چشم بر این بیمار تب زده، نفسهای آخرش را می شمرند! زنده رود که زمانی شاد و لبریز، از چهار هزار متری زردکوه سر به فلک ساینده تا کویر خشک و مردابی گاوخونی، افتان و خیزان، می پیچید و زندگی را جاری می ساخت، حالا گندابی شده است که آخرین پرده از مرگ آبزیانش را نمایش می دهد!
این روزها، رود محبوب اصفهانی ها، پیش چشمانشان می میرد و غمگین تر از مردم دیار نصف جهان شاید، ساکنان این رود باشند که باخشک شدن آن، آخرین صفحه از حیاتشان را ورق می زند....
گودالهایی که در کف رود زمانی، بهشتی بود برای ماهیان، حالا گور دسته جمعی است، که داستان " ماهیان زنده رود" را با " تراژدی زنده رود " پیوند می دهد! ماهیان عطش زده!، سوار بر گرده دیگری و دیگری سوار بر گرده دیگری، از هم پیشی می گیرند که به سطح آیند تا دهانهای نیمه بازشان را بازتر کنند و با صدای خاموششان، فریاد بر آورند: " مردم نصف جهان! این پایین، پیش چشمانتان، ما داریم جان می دهیم!!
اگر به اصفهان آمدید و بر سی و سه پل یا خواجو، این شاهکارهای معماری جهان که در نصف جهان گرد آمده اند، پای نهادید، از همان بالا فاتحه ای نثار رودش کنید، که زمانی پیک زندگی بود و پیام آور شادی. از همان بالا در رثای ماهی هایش که این روزها طعمه کلاغهای مرده خوار شده اند، اشکی بریزید!
آیا می دانستید که زنده رود صدف هم داشت؟! آیا می دانستید که زاینده رود چونان دریاهای بیکران، مجموعه ای از دو کفه ایها را در خود جای داده بود که حالا منقار کلاغها همچون کارد و چنگال، دو کفه شان را می گشاید و گوشت لذیذ و رایگانشان هر صبح بر سر میز زنده رودِ مرده، میل می شود! و در این ضیافت، خرچنگ ها با آن چنگالهای وحشت زایشان هم در امان نیستند! شک نکنید که این روزها صبحانه کلاغهای نصف جهان از صبحانه ملکه بریتانیا هم مفصل تر است!!! به گمانم فراوانی برای کلاغها همیشه پیامی دردناک برای بشریت داشته است!
چند سالی ست که اصفهانی ها به جان کندن زنده رود عادت کرده اند... حالا می خواهد بارش 40 میلیمتر باشد یا 240 میلیمتر! سال تر باشد یا خشک، مهم این است که هر سال مسوولان این شهر، سال را سالی خشک می دانند! و مردن زنده رود را ناشی از خشکسالی ... راستی پس مسوولان مسوول چه هستند؟! چه کسی باید مسوولیت خشک شدن زنده رود را بر عهده گیرد؟! " خشکسالی "؟!!
تامین آب شرب و صنعت اولویت نخست
تداوم خشکسالی و کاهش جریان آب رودخانه زاینده در طول ماههای اخیر، سبب خشک شدن این رودخانه در محدوده اصفهان شد.
چندی قبل عده ای از کارشناسان با توجه به کاهش منابع آب و تداوم چندساله خشکسالی از فصلی شدن رودخانه زاینده رود خبر داده بودند و طی یک دهه گذشته دو بار بستر زاینده رود از شنیدن ترنم آب محروم مانده است.
کاهش 60 درصدی حجم ذخیره سد زاینده رود از یک طرف و کاهش 42 درصدی ورودی آب این رودخانه در مقایسه با ورودی بلند مدت باعث شده تا خروجی سد به شدت کاهش یافته و جریان آب به شهر اصفهان نرسد و نصف جهان از دیدار زنده رود محروم شود.
معاون بهره برداری و امور مشترکین شرکت آب منطقه ای استان اصفهان در باره وضعیت منابع آب و رودخانه زاینده رود به خبرنگار جوان گفت: بر اساس مصوبه ستاد خشکسالی استان بدلیل تداوم خشکسالی و کاهش شدید ذخایر و منابع آب استان، حداکثر صرفه جویی در منابع موجود در دستور کار قرار گرفته است.
غلامحسین حیدرپور افزود:بر اساس همین مصوبه تامین آب شرب و صنعت به عنوان اولویت تامین آب استان اتخاذ شده است و به بخش کشاورزی آب تحویل نمی شود.
وی اضافه کرد: آب تحویلی به بخش صنعت نیز به دلیل کاهش شدید منابع از 20 تا 30 درصد کاهش می یابد تا در تامین آب شرب به عنوان اولویت اول مشکلی ایجاد نشود.
حیدرپور یادآور شد:با مدیریتی که سال گذشته بر منابع آب استان اعمال شد علاوه بر حفظ حیات رودخانه، بخشی از آب مورد نیاز کشاورزی استان تامین شد اما تداوم خشکسالی و ضعف شدید منابع آب همراه با کاهش سطح آب سفره های زیرزمینی، اجرای برنامه سال گذشته را در استان امکان پذیر نکرد.
وی در باره زاینده رود نیز اظهار داشت: هم اکنون دبی خروجی از سد زاینده رود بین 18 تا 20 متر مکعب در ثانیه است که این خروجی با هدف تامین آب بخش صنعت و تامین آب چاه های فلمن صورت می گیرد که با این دبی رودخانه از سد زاینده رود تا پایین تر از سد نکوآباد جریان می یابد، اما به شهر اصفهان نمی رسد.
حق مسلم حقابه داران 33 سهم زاینده رود است
رئیس انجمن حمایت از کشاورزان اصفهان نیز در این باره می گوید: قانون توزیع عادلانه آب مصوب مجلس به طور مشخص و با جزئیات موارد را تعیین تکلیف کرده ولی ضعف شدید در اجرای این قانون توسط آب منطقه استان اصفهان زاینده رود را خشک و کشاورزان را ورشکسته کرده است.
حسین محمد رضایی ادامه داد: کشاورزان به همین سبب در ایام نوروز به نا عدالتی‌ها در تقسیم آب معترض بودند که البته این موضوع با وساطت استاندار اصفهان و قول مساعد به کشاورزان خطم بخیر شد تا در نهایت کشاورزان به مزارعشان برگشتند.
وی اظهار می دارد: از دوران اردشیربابکان که نزدیک به دو هزار سال است آب طبیعی زاینده رود میان کشاورزان حق آبه دار تقسیم و برای آنها حق ایجاد شده و این آب متعلق به حقابه داران زاینده رود است که البته پس از الحاق آب تونل اول کوهرنگ که در مهرماه سال 1332 به زاینده رود انجام گرفت هزینه های حفر آن از حق آبه داران 33 سهم زاینده رود طی قبضهای کوهرنگی توسط دولت دریافت شد که بر اساس مدارک موجود آب این تونل نیز متعلق به حق آبه داران است.
رئیس انجمن حمایت از کشاورزان اصفهان با بیان اینکه میانگین آمار بلند مدت آب، حق آبه داران از زاینده رود طبیعی و تونل اول کوهرنگ نیز یک میلیارد و 180 میلیون متر مکعب در سال است ، تاکید دارد: حق مسلم حقابه داران 33 سهم زاینده رود است که توسط آب شرب، صنایع کوچک و بزرگ، برداشتهای بی اندازه آب توسط شهرداری ها، برداشتهای غیرقانونی آب توسط کشاورزان بالا دست رودخانه زاینده رود چه قبل سد و چه بعد از سد زاینده رود برداشت شده و زاینده رود و آبخورهای قانونی آن را به ورشکستکی انداخته است.
وی یاد آور شد: آب تونل دوم کوهرنگ که میانگین بلند مدت آن 250 میلیون متر مکعب و چشمه لنگان با دبی 120 میلیون متر مکعب که جمعاً 370 میلیون متر مکعب در سال است ، توسط دولت استحصال شده که برای مصارف شرب، صنعت، خدمات، سهم آبه داران و اشتراکی ها و دیگر مصارف در نظر گرفته شده است و وزارت نیرو بعد از جبران کسری آب حق آبه داران اختیار فروش این آب را دارد، که در حال حاظر تنها مصرف آب شرب خیلی بیش از این مقدار است.
محمدرضائی با اعلام اینکه مسئولان باید برای جلوگیری از هر گونه فروش و هر گونه بارگذاری جدید بر روی زاینده رود اقدام و مجازاتی برای متخلفان فروش آب از این تاریخ تا رفع کامل کمبود آب حق آبه داران در نظر بگیرند، خاطرنشان می کند: قانون توزیع عادلانه آب به صراحت اشاره کرده است که هیچ کس حق ندارد در حریم رودخانه ها دخل و تصرف و یا مانعی در مسیر آن ایجاد کند و هر بالا دستی مسئول خساراتی است که از عمل غیر متعارف او به پایین دستی وارد می آید. کاهش درآمد بیش از 95 درصد کشاورزان اصفهان به صفر
رئیس انجمن حمایت از کشاورزان اصفهان در بخش دیگری از سخنان خود افزود: با نبودن آب در زاینده رود ، بیش از 95 درصد کشاورزان اصفهان درآمدشان به صفر کاهش یافته و این به معنی بی پولی، بدبختی، ورشکستگی، فروش حیوانات اهلی، فروش لوازم منزل، فروش ادوات کشاورزی و اسباب دستشان، عقب افتادن ازدواج ها و بالا رفتن سن ازدواج، مهاجرت به کلانشهرها، بزهکاری و لغزشهای اجتماعی ، سکته های نابهنگام بر اثر فشار بدهکاری و ... را در پیش داشته است.
رئیس انجمن حمایت از کشاورزان اصفهان اذعان دارد که بی آبی و توزیع ناعادلانه آب و هزینه های سرسام آور حمل و نقل و تعرفه قبوض برق کشاورزی و گرانی سوخت و نبودن علوفه برای دام ها، خرید شیر زیر قیمت تولید ، دغدغه های اصلی کشاورزان منطقه است و کشاورزان با تمام این مشکلات برای دوری از تنش صبر پیشه کرده اند ، در صورتی که بیشترین شهدا، جانبازان و مفغودین از همین کشاورزان و روستائیان بوده و بیش از 95 درصدشان به پای صندوق های رأی رفتند و به وظیفه خود عمل کرده اند.
وی بار دیگر با تاکید بر اینکه کشاورزان اصفهان همواره پشتیبان و حامی دولت در اجرای طرح هدفمندی یارنه ها بوده و هستند، تصریح کرد: این مردم همواره حمایت خود را از دولت اثبات کرده اند و امروز خواستار توجه بیشتر دولت نسبت به کشاورزان اصفهان هستند.
محمدرضائی با اشاره به نامگذاری سال جهاد اقتصادی از سوی مقام معظم رهبری، ادامه داد: مسئله جهاد اقتصادی و تعبیر آن بار معنایی زیادی دارد و باید از این نامگذاری در زمینه های تولید، اشتغال و اقتصادی استفاده کنیم، بخش عمده ای از اقتصاد کشور ما برپایه و اساس کشاورزی است، اصفهان هم یکی از قطبهای کشاورزی محسوب می شود و بخش عمده ای از اقتصاد ما بر روی دوش کشاورزان است.
به گفته وی در گذشته کشاورزی رونق خاصی داشته و جزو گروههای ممتاز محسوب می شده اما اکنون این وضع با توجه به وضعیت خشکسالی و بی آبی، کود و سم و گران بودن حاملهای انرژی و پائین بودن قیمت محصولات، مطلوب نیست وکشاورزان منطقه همیشه از عدم تعادل و توازن بین قیمت محصول و هزینه های آن گلایه دارند و با وضع موجود خیلی از کشاورزان بیکار شده اند و شغل دیگری هم ندارند.
گفتنی است هم اکنون از مسیر 350 کیلومتری زاینده رود از سراب تا پایاب،زاینده رود تنها در مسیر 120 کیلومتری پس از خروجی سد زاینده رود جریان دارد و 230 کیلومتر از این بستر خشک و بی آب است.