سپیده آماده- این گزارش به این معنا نیست که همه دانشجویان و ساکنان خوابگاه های دانشجویی، سیگار و سایر مواد مخدر مصرف می کنند و به هیچ عنوان هدف بزرگنمایی نیست، هدف هشدار است و این هشدار زمانی جدی تر می شود که خبر مصرف تفننی مواد و دخانیات در دانشگاه ها از تریبون دفتر مشاوره وزارت علوم مطرح شده باشد. هشدار در این باره، لزوم تحقق طرح گزینش بومی دانشجویان را دوچندان می کند تا خانواده ها نظارت بیشتری بر فرزندان دانشجوی خود داشته باشند.
به گزارش «جوان»، حمید یعقوبی رییس مرکز مشاوره وزارتعلوم، تحقیقات و فناوری از مصرف تفننی دخانیات و سایر مواد مخدر، در دانشگاه ها و خوابگاه های دانشجویی به دلیل ضعف در قانونگذاری و اجرای قوانین خبر داد.
این در حالی است که به گفته وی، در آیین نامه انضباطی دانشگاهها بحث ممنوعیت مصرف سیگار وجود دارد؛ اما شفاف و صریح نیست و این قوانین باید به نحوی تدوین شوند که اثرگذار بوده و دانشجو مطیع آن باشد.
70 درصد اعتیاد از تعارف یک دوست آغاز می شود
به طور کلی اعتیاد به عنوان یک آسیب اجتماعی از دو بعد فردی و اجتماعی قابل بررسی است و از آنجا که اعتیاد در محیط دانشگاه مورد بحث است، اهمیت نقش اجتماعی آن بارزتر می شود. براساس آخرین آمارها بیش از 70 درصد موارد اعتیاد از تعارف یک دوست آغاز می شود و اگر فرد به دلیل تربیت ناصحیح توانایی نه گفتن را نداشته باشد در مقابل این پیشنهادات، مخالفتی نمی کند و این نقطه آغازی است برای تباهی بی پایان.
زندگی در خوابگاه و نبود نظارت خانواده
دکتر علی کمالجو روانشناس و استاد دانشگاه در گفتگو با «جوان»، گفت: یکی از دلایل گرایش برخی از دانشجویان خوابگاهی به دخانیات و مواد مخدر، دوری از خانه و نبود نظارت و کنترل خانواده بر آنها است. دانشجویان پس از ورود به دانشگاه احساس خودکنترلی و استقلال می کنند و برخی از آنها به دلیل ظرفیت پایین روحی خود، درگیر رفتارهای پرخطری چون گرایش به این مواد می شوند.
آلودگی به اعتیاد پیش از ورود به خوابگاه
به گفته کمالجو، خوابگاه مکانی است که در آن تعداد زیادی افراد جوان و پرانرژی از فرهنگ های مختلف در کنار یکدیگر قرار می گیرند. این افراد در صورت نداشتن توانایی های شخصیتی در مقابل تعارف هم خوابگاهی هایشان، نمی تواند مقاومت کنند. از سوی دیگر با پایین آمدن سن اعتیاد، برخی از افراد پیش از ورود به دانشگاه به این مواد آلوده شده اند و با حضور در این محیط، دست به اشاعه آن در میان دیگر ساکنان خوابگاه می زنند.
افسردگی و حساسیت تحصیلی زیاد
افسردگی که به دلیل دوری از خانه و خانواده در دانشجویان مهاجر رخ می دهد، دیگر دلیل مصرف سیگار و مواد است. برخی از دانشجویانی که مدت ها در شهرستان های خود زندگی می کردند، ناگاه وارد محیطی بزرگ با تفاوت های فرهنگی بسیار با محیط مبدا خود می شوند و این موضوع می تواند موجب ایجاد برخی از بزه های اجتماعی شود. از سوی دیگر به اعتقاد کمالجو، حساسیت بیش از حد برخی از دانشجویان به کسب نمرات و رتبه های دانشگاهی برتر، باعث گرایش آنها به الکل، ریتالین و سایر مواد آمفتامینی برای شب بیداریها و مطالعات بیشتر می شود. همچنین وجود تفکری مبنی بر بی ضرر بودن این مواد، نیز منجر به مصرف آن در برخی از دانشجویان می شود. بنابر اظهارت کمالجو، در این خصوص می توان به مصرف بیش از حد ریتالین در سالهای اخیر در میان دانشگاهیان به خصوص در شبهای امتحان اشاره کرد و ارائه بدون نسخه در داروخانه ها باعث افزایش مصرف آن می شود.
معضلی به نام خانه های دانشجویی
در این میان باید به نقش خانه های دانشجویی در ایجاد مشکلات بسیاری مانند مصرف الکل و مدار مخدر اشاره کرد. به باور کمالجو، دانشجویان در خوابگاه به دلیل قوانین و محدودیت خاص، از بسیاری از آسیب ها مصون هستند اما زندگی در خانه های مجردی، به دلیل نبود هیچ گونه نظارت و کنترل، مشکلات بسیاری را به وجود می آورد که یکی از آنها مصرف دخانیات و سایر مواد است. از سوی دیگر بسیاری از دانشجویان خوابگاهی برخی از روزها را در خانه های دانشجویی دوستان خود می گذرانند و در این محیط ها ممکن است برخی از آنها به مواد آلوده شوند و دامنه این معضل را به خوابگاه ها هم بکشانند.
آموزش کارآفرینی و پیشگیری از اعتیاد
دکتر علی صباغیان استاد علوم ارتباطات دانشگاه در خصوص راهکارهای پیشگیری از اعتیاد به «جوان»، گفت: مسئولان دانشگاه باید با افزایش امید به آینده در میان دانشجویان، چشم اندازی زیبایی از زندگی آتی در اختیارشان قرار دهند. به گفته صباغیان، یکی از دلایل گرایش دانشجویان به مصرف مواد مخدر، ناامیدی است که در اثر ترس از بی کاری پس از فارغ التحصیلی در آنها وجود دارد و به نوعی تحصیل خود را بی هدف می دانند. مسئولان دانشگاهی باید با آموزش کارآفرینی در دانشگاه ها، از دانشجویان بخواهند تا تهدیدها را به فرصت تبدیل کنند و از طریق گسترش فرهنگ کارافرینی، امید به آینده را در انها افزایش دهند.
اطلاع رسانی و مشاوره های دانشگاهی
مسئولان دانشگاه ها باید با ارائه خدمات واقعی و گسترده مشاوره برای دانشجویان سعی در برطرف ساختن مشکلاتی که زمینه ساز اعتیاد است، داشته باشند. به باور صباغیان، آموزش مهارت های زندگی مانند توانایی «نه» گفتن و حل مسئله و افزایش اعتماد به نفس از روش هایی است که می تواند از وقوع اعتیاد در میان دانشگاهیان پیشگیری کند. افزایش باورهای دینی و اعتقادی در میان دانشجویان از دیگر راهکارهای جلوگیری از مصرف مواد در میان آنها است.
پیشنهاد: گزینش بومی دانشجو
هشدار دفتر وزارت علوم در این باره و نیز گزارش های رسیده از خوابگاه ها به گروه اجتماعی روزنامه «جوان» لزوم تحقق گزینش بومی دانشجو را دوچندان می کند تا دیگر نیازی به دور شدن دانشجو از فضای خانواده نباشد. با این طرح، هم دانشجو در حل زندگی خود تحصیل می کند، هم در کنار خانواده خود آرامش بیشتری دارد و هم خانواده ها می توانن نظارت بیشتری بر جوانان دانشجوی خود داشته باشند.
