«جوان» در گزارشی بررسی می‌کند

پاسخ دغدغه‌های مردم درباره حذف صفرهای پول ملی

بهناز قاسمی | طرح حذف سه صفر از پول ملی برای اولین بار در مجلس هفتم با پیشنهاد مصباحی مقدم و پیگیری محمد خوش‌چهره (نمایندگان کمیسیون اقتصادی) مطرح شد. هرچند که در آن زمان بسیاری از کارشناسان و نمایندگان مجلس با تصویب این طرح در قالب یک بسته سیاستی موافق بودند، اما با مخالفت‌های دولت اصلاحات، این طرح از دستور کار مجلس خارج و کنار گذاشته شد. تا اینکه با مطرح شدن طرح تحول و اصلاح نظام بانکی در دولت دهم حذف سه صفر ریالی و یا دو صفر تومانی از پول ملی مجدداً مطرح شد و اجرای این طرح با اصلاح نظام بانکی در سال جاری قوت گرفت. هر چند که طی هفته‌های اخیر اظهار نظرهای متعددی از سوی کارشناسان در این خصوص مطرح شده اما نحوه اجرای آن همچنان در ابهام است. به گزارش «جوان»، حذف سه صفر از پول ملی مردان اقتصادی دولت را به تکاپو انداخته است و اجرای این طرح را حیاتی جلوه داده و از وقوع یک اتفاق مهم در اقتصاد ایران طی ماه های آینده خبر می‌دهند. این اقدام که قرار است به منظور تقویت پولی صورت پذیرد، ممکن است در شش ماهه دوم سال جاری به وقوع بپیوندد و اجرای آن در دولت و بانک مرکزی قطعی شده است. اما آیا حذف سه صفر و یا چهار صفر از واحد پول ملی در شرایط کنونی ضرورت دارد یا خیر و آیا با این اقدام تورم کاهش می‌یابد یا خیر، سؤالاتی است که ذهن مردم را به خود مشغول کرده و بازار شایعات را در محافل عمومی داغ کرده است. به گفته دکتر محمد خوش چهره، استاد دانشگاه و نماینده مجلس هفتم، حذف صفر از پول ملی در تمام کشورها، نشان دهنده اشکالاتی است که در اقتصاد به وجود آمده و به منظور حفظ ارزش پول ملی در مقابل دیگر واحدهای پولی، کاهش هزینه‌های چاپ و انتشار اسکناس، کاهش تورم انتظاری و حفظ نرخ رشد اقتصادی و ... اتخاذ می‌شود. در سال‌های اخیر این اتفاق در ترکیه، ایتالیا و زمان جنگ جهانی دوم در آلمان رخ داده و این کشورها با حذف صفر از پول ملی‌شان برخی از اختلالات اقتصادشان را مرتفع کردند. وی می‌گوید:‌به عبارت دیگر حذف صفر از پول ملی، مبین یک نوع درمان برای اقتصاد پولی بیمار است که در سیستم اقتصادی کشور اختلال ایجاد کرده و مسکنی است که عوارضی نیز دارد و یکی از عوارض آن نگرانی‌های مردم و ایجاد تورم انتظاری در کوتاه‌مدت است. وی با اشاره به ضرورت اجرای حذف صفر از پول ملی می‌افزاید: در شرایط فعلی که دولت اجرای هدفمندی یارانه‌ها، اصلاح سیستم گمرکی و مالیاتی نوسان قیمت نفت در بازارهای بین‌المللی، تحریم‌ها و ... مواجه است، بهتر است توان و قدرت خود را در مسائل مهم‌تری متمرکز و اجرای این طرح را در سال جاری متوقف کند. خوش چهره می‌گوید: البته بانک مرکزی با رواج چک‌پول‌های 50 هزار تومانی به عنوان اسکناس درشت و رونق خرید و فروش با کارت‌های اعتباری بانک‌ها، اجرای این طرح را آغاز کرده اما کاهش صفر از پول ملی باید در یک بسته سیاستی مشخص اجرا شود و فواید و عوارض و زمان اجرای آن نیز حتماً لحاظ شود و اگر نه بدون در نظر گرفتن ابعاد مختلف اقتصادی، اجرای آن با مقاومت مردم روبه‌رو شده و منجر به تورم می‌شود. حذف صفرها بر نرخ تورم تأثیری ندارد برخلاف دکتر خوش چهره، دکتر احمد خرم استاد دانشگاه علامه معتقد است که اجرای طرح نه تنها ضرورت دارد بلکه اندکی دیر شده است. وی به فواید اجرای این طرح اشاره می‌کند و می‌گوید: حذف صفر از واحد پولی کشور هزینه دولت را در چاپ اسکناس کاهش می‌دهد، البته به شرطی که استفاده از کارت‌های اعتباری و خرید بیشتر شود، زیرا هر چه واحد پولی کوچک‌تر شود، نیاز به پول خرد بیشتر می‌شود و هزینه سربار 40 تومان به ازای چاپ هر اسکناس حذف می‌شود یا کاهش می‌یابد. خرم تصریح می‌کند: این اقدام کارآمدی معاملات تجاری را بالا می‌برد و در کاهش یا افزایش نرخ تورم هیچ تأثیری ندارد زیرا نرخ تورم هرگز با تغییر مقیاس پولی کم یا زیاد نمی‌شود، بلکه سیاست‌های پولی بانک مرکزی است که از رشد نرخ آن جلوگیری می‌کند. وی تأکید می‌کند: حذف صفر، ارزش پول را در کشور کاهش نمی‌دهد و به عبارت دیگر کارمندی که پیش از این 500 هزار تومان حقوق می‌گرفت با حذف سه صفر 500 تومان حقوق می‌گیرد و دیگر هزینه‌های زندگی نیز به همین نسبت سنجیده می‌شود اما استفاده از «دینار» به عنوان واحد پول خرد کشور به هیچ وجه منطقی و درست نیست، زیرا این کلمه، عربی است و باید اسم باستانی ایرانی برای واحد پول ایرانی انتخاب شود. خرم، انتخاب کلمه «دیراج» را که در زمان داریوش واحد پول کشور ایران بود، درست دانست. این استاد دانشگاه اگر چه با اجرای طرح موافق بود اما اثر روانی و شوک اجتماعی آن را در کوتاه‌مدت گوشزد کرد و گفت: بهتر است پس از گذشت حداقل شش ماه از اجرای قانون هدفمندی و بررسی عوارض اجرای طرح و ثبات قیمت‌ها، این طرح اجرا شود تا شوک روانی کمتری در جامعه داشته باشد. وی به نگرانی مردم اشاره می‌کند و می‌‌گوید: مردم واهمه دارند که 50 هزار تومانشان با حذف سه صفر به 50 تومان تبدیل شود و ارزش پولشان کاهش یابد. از همین رو ممکن است از نگهداری پول بپرهیزند و به سمت بازار و خرید کالای سرمایه‌ای یا دلالی مانند دلار، طلا و ... روی آورند که در شرایط کنونی تزریق پول به این بازارها به زیان اقتصاد کشور می‌باشد. گرانی به چشم نمی‌آید معاون برنامه‌ریزی بانک سینا با اشاره به اینکه حذف صفر در شرایط فعلی ضرورتی ندارد و غیرمنطقی است، می‌گوید:‌با این اقدام، قیمت‌ها تصنعی بالا می‌رود و از آنجایی که مردم سیاست‌های ضد تورمی دولت را در زندگی خود حس نکردند در مقابل این طرح مقاومت کرده و تورم انتظاری ایجاد می‌شود. دکتر سید محمد بدرطالع تأکید می‌کند: اما یکی از فواید این طرح این است که به دلیل کوچک شدن واحد پولی، افزایش قیمت‌ها چندان به چشم نمی‌آید و به نظر می‌رسد که تورم رو به کاهش می‌باشد. وی می‌افزاید: به عنوان مثال اگر قیمت هر کیلو گرم گوشت که 15هزار تومان است با حذف صفرها به 15 تومان برسد با افزایش قیمت 500 یا هزار تومانی چندان به چشم نمی‌آید و مردم در مقابل افزایش قیمت‌ها واکنشی نخواهند داشت و این موضوع نقطه قوت اجرای طرح حذف صفر از پول ملی است. اما دکتر بدرطالع بر شوک روانی طرح در کوتاه مدت تأکید می‌کند و معتقد است که در دومین سال اجرای هدفمندی یارانه‌ها، بانک مرکزی کارهای مهم‌تری دارد که باید به آن بپردازد. هیچ دردی درمان نمی‌شود در کنار اظهار نظر اقتصاددانانی که با طرح موافقند اما اجرای آن را در شرایط فعلی ضروری نمی‌دانند، دغدغه اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس قابل‌توجه است. شکور اکبرنژاد، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس معتقد است که حذف صفرها، هیچ دردی را درمان نمی‌کند. وی می‌گوید: اعضای کمیسیون نگرانند که ارزش دارایی‌های مردم کاهش یابد و اجرای چنین طرحی نیاز به اطلاع‌رسانی شفاف و جامع دارد. اکبرنژاد می‌‌افزاید: دغدغه مردم این است که واحدهای پولی کمتر از هزار تومان بی‌ارزش شود، مثلاً کرایه تاکسی که 400 تومان است با حذف صفرها بی‌ارزش شود و به همین نسبت قیمت کالا بالا رود. وی تأکید می‌کند: مسئولان باید به این دغدغه‌های مردم پاسخ دهند نه اینکه مدام از افزایش نیافتن نرخ تورم یا روان‌سازی معاملات تجاری سخن بگویند. اما کاظم دلخوش، عضو دیگر کمیسیون اقتصادی معتقد است که با اجرای این طرح، مقیاس فقط تغییر می‌کند و ارزش پول ملی بر جای خود مانده و در مقابل واحدهای پولی دیگر کشورها نیز تقویت می‌شود. وی به کاهش اشتباهات محاسبه‌ای در حساب‌ها اشاره و تصریح می‌کند: دولت برای اینکه سیاست‌های ضد تورمی که پیاده‌سازی می‌کند در جامعه تأثیر داشته باشد، اقدام به حذف صفر از واحد پولی می‌کند و قطعاً مردم تغییر چندانی در افزایش قیمت‌ها نمی‌بینند. وی اجرای طرح را به همراه کنترل واردات، توسعه تولید و ثبات قیمت‌ها موفق می‌داند اما معتقد است اجرای آن در سال جاری ضرورت ندارد و بانک مرکزی هرگاه سیاست‌های ضد تورمی را کاملاً اجرا کرد و بازار را به ثبات رساند می‌تواند طرح را با موفقیت اجرا کند. با توجه به اظهارات اقتصاددانان و نمایندگان مجلس، اقتصاد و جو روانی کشور هنوز آمادگی اجرای طرح حذف صفر از پول ملی را ندارد و اجرای چنین طرحی نیاز به آگاهی و فرهنگ‌سازی در میان آحاد مختلف جامعه دارد. کاش بتوان با چرخه درست اقتصادی تورم را کاهش داد تا به دنبال آن واحد پول ملی هم تقویت شود و از تزریق مسکن‌های مقطعی برای درمان اقتصاد بیمار جلوگیری کرد.