علیرضا محمدی | با دکتر حسین جــعفری، دبیر نهمین جشنواره ره آورد سرزمین نور پیشتر مصاحبهای انجام داده بودیم که در آن از دغدغهها و مشکلات پیش روی این جشنواره ارزشی سخن گفت، این بار نیز که به مناسبتی دیگر روبهرو یش قرار گرفتیم، همچنان دغدغههایش ادامه داشت و مصاحبه زیر با مهجوریتهای یکی از گستردهترین جشنوارههای فرهنگی – هنری با موضوع دفاع مقدس شکل گرفت. جشنواره ره آورد سرزمین نور که از اولین دوره حضور کاروانهای راهیان نور آغاز به کار کرد، اکنون میرود تا در آستانه سال نوی خورشیدی نهمین دوره خود را در میان مهجوریتها و محدودیتهای پیش رو برگزار کند و همچنان به سوی اهداف ارزشی خود پیش براند. در واقع آنچه ره آورد سرزمین نور را از جشنوارههای هم عرض خود متمایز میسازد، همان چیزی است که دکتر حسین جعفری، دبیر جشنواره هشتم نیز در گفتوگویش با ما به آن اشاره داشت: «تراوش احساسات ناب نسلهای بعد از جنگ در برخورد عینی با حقایق مناطق عملیاتی دفاع مقدس»، با ما در گفتوگویی از اهداف، آمال، چشم اندازها و موانع پیش روی جشنواره ره آورد سرزمین نور همراه باشید.قبل از هر سؤالی لطفاً برای آشنایی بیشتر خوانندگان توضیحاتی از جشنواره ره آورد سرزمین نور ارائه بفرمایید.این جشنواره از سال 1379 و تقریباً همزمان با شروع به کار کاروانهای راهیان نور، آغاز به کار کرد و با قدمتی 10 ساله، تاکنون هشت دوره آن برگزار شده و برآنیم نهمین دوره را در سال 1390 برگزار کنیم. اما هدف از چنین جشنوارهای علاوه بر جمعآوری آثار خلق شده توسط بازدیدکنندگان مناطق عملیاتی در کاروانهای راهیان نور، چند نکته عمده را در بر میگیرد. اولین هدف پرداختن به مقوله دفاع مقدس به عنوان یک ضرورت انکار پذیر است که بارها از سوی مقام معظم رهبری بر اهمیت آن تأکید شده است.از سوی دیگر این جشنواره معبری است برای ارتباط نسل جوان با نسل حاضر در دوران دفاع مقدس که با حضور در جشنواره رهآورد سرزمین نور، این ارتباط عینیت یافته و در قالب آثار ادبی و هنری به قضاوت داوران مجرب گذاشته میشود.
شرایط و نحوه شرکت در این جشنواره به چه طریقی است، شرکتکنندگان در چه رشتههای هنری و فرهنگی به رقابت میپردازند؟در واقع زمان مجاز شرکت در جشنواره نهم از پایان جشنواره قبلی آغاز شده است و تا شهریور سال 90 ادامه خواهد داشت. شرکتکنندگان نیز که همان زائران کاروانهای راهیان نور در مناطق عملیاتی هستند میتوانند آثار خود مربوط به سالهای 89 و 90 شامل عکس، فیلم و فیلمنامه، عکس و فیلم موبایل، متن ادبی، شعر، خاطره، داستان کوتاه و وبلاگ را از طریق سایت کوله بار یا ایمیل« 9th.rahavard@gmail.com» به دبیرخانه ارسال کنند که انشاءلله با قضاوت داوران مجربی که با جشنواره همکاری میکنند، مورد ارزیابی قرار بگیرند و در آذر سال 90 اختتامیه جشنواره را برگزار کنیم.
صحبت از داوری شد، سطح داوری این جشنواره به چه صورت است؟داوری این جشنواره یکی از نقاط قوت آن به شمار میرود. داوران ما از جمله داوران مطرح در سطح ملی و حتی بینالمللی هستند چنانچه در جشنواره هشتم نیز افرادی چون دکتر حسین قنادیان، رئیس سازمان بسیج هنرمندان مسئول کمیته داوران بود و به ترتیب برخی دیگر از داوران جشنواره چهرههایی چون جمال شورجه مسئول گروه داوران فیلم و فیلمنامه، خاکسار بخش وبلاگ، مصطفی علیپور بخش شعر و... بودند که هر کدام در بخشهای مربوطه به عنوان یک صاحبنظر مطرح هستند.
صرفنظر از بحث داوری آیا جشنواره به لحاظ آثار شرکت داده شده از بعد کمی و کیفی، استانداردهای لازم را داراست؟روند آثار شرکت داده شده همواره رشدی صعودی دارند. چنانچه در جشنواره ششم، 6 هزار اثر در جشنواره هفتم، 15 هزار و در جشنواره هشتم 20 هزار اثر شرکت داده شدهاند. به شخصه اعتقاد دارم که در صورت حمایت سازمانها و نهادهای دخیل در امر فرهنگی، دستیابی به رکورد 100هزار اثر دور از دسترس نیست. هم اکنون نیز کارهای خوبی برای گسترش جشنواره ره آورد سرزمین نور صورت گرفته که برپایی دبیرخانه دائمی جشنواره و تسهیل فرآیند جمعآوری آثار و همچنین هدایت شرکتکنندگان از این جمله است. از بعد کیفی نیز با هدایت شرکتکنندگان از طریق سایت و مجله کوله بار و ارسال جزوات پستی، شاهد بالا رفتن کیفیت آثار هستیم. در کل دبیرخانه دائمی جشنواره با تهیه بانک اطلاعاتی و تداوم ارتباط با شرکت کنندگان، سعی در هدایت این عزیزان و بالا رفتن سطح کیفی آثار از طریق آموزش برآمده است.
اخیراً شما انتقاداتی از یکی از بخشهای فرهنگی دولت در خصوص نوع تعامل شان با این جشنواره داشتید، لطفاً در این خصوص توضیحاتی ارائه بدهید.در پایان جشنواره هفتم گزارش عملکرد جشنواره را خدمت رئیس جمهور محترم ارسال کردیم و در پایان از ایشان خواستیم که برای برگزاری این جشنواره در سطح ملی ما را یاری دهند. چرا که طی عمر 10 ساله جشنواره ره آورد سرزمین نور، بسیج به تنهایی عهدهدار برگزاری آن شده است و لذا ما از آقای احمدینژاد خواستیم تصمیمی اتخاذ کنند تا سایر نهادها، وزارتخانه و سازمانهای دولتی ما را در این امر خطیر یاری دهند. رئیس جمهور محترم نیز این درخواست را به یکی از بخشهای فرهنگی زیر مجموعه دولت میفرستند و آن بخش بعد از چند ماه ذیل نامه ما مینویسد: «این جشنواره با موضوع دفاع مقدس قابلیت حمایت ندارد» حالا سؤال اینجاست که اگر جشنوارهای با موضوع دفاع مقدس قابلیت حمایت ندارد، پس چه موضوعی قابلیت حمایت دارد. مقوله دفاع مقدس همان مسئلهای است که مقام معظم رهبری بارها روی اهمیت آن تأکید کردهاند و اگر به سفرهای داخلی ایشان توجه کنید، بیشترین مناطقی که رهبری از آن بازدید کردهاند همین مناطق عملیاتی است. با چنین اهمیتی چطور میشود که یک بخش فرهنگی دولت، بهرغم ارجاع نامه ما توسط رئیس جمهور به آن، چنین حرفی میزند و حتی با وجود رسانهای شدن موضوع و بازتاب گستردهای که داشت، هنوز بر سر حرف خود ایستاده است.
در صحبتهایتان به ایجاد دبیرخانه دائمی جشنواره اشاره کردید، این اقدام چه توفیقاتی به دست آورده است؟البته مدت کمی است که دبیرخانه دائمی جشنواره به همت سردار سلیمانی، ریاست محترم سازمان اردویی و راهیان نور بسیج ایجاد شده و در همین مدت کم اقدامات خوبی توسط این دبیرخانه صورت گرفته است. یکی از مهمترین کارهای ما جمعآوری آثار تمامی دورههای گذشته در یک بایگانی مدون است تا در صورت لزوم بتوانیم از این آثار در تولیدات هنری و فرهنگی استفاده کنیم. نکته بعدی ایجاد ارتباط با افرادی است که با دبیرخانه مکاتبه کردهاند. به این منظور نیز یک بانک اطلاعاتی با 50 هزار مورد اطلاعات جمعآوری شده که با کمک این اطلاعات علاوه بر تداوم ارتباط شرکتکنندگان با دبیرخانه، این عزیزان را از لحاظ مسائل آموزشی مورد حمایت قرار میدهیم. این را هم اضافه کنم که این آموزشها برای ارتقای سطح کیفی آثار ارسال شده به جشنواره بسیار مؤثر است. طبیعتاً همه افراد که آثاری ارسال میکنند در رشته مربوطه تبحر لازم را ندارد و احتیاج به راهنمایی و آموزش دارند که بانک اطلاعات میتواند در این خصوص بهترین کمک باشد. البته همان طور که قبلا نیز عرض کردم، علاقهمندان میتوانند از طریق سایت و مجله کوله بار نیز با سازمان اردویی و دبیرخانه جشنواره ارتباط داشته باشند.
یکی از اقدامات مهم سازمان بسیج مستضعفین اعزام دانشآموزان به مناطق عملیاتی در قالب دروس آمادگی دفاعی است، برای جذب این قشر در جشنواره چه اقداماتی انجام دادهاید؟به طور کلی برای جشنواره نهم اطلاع رسانی خوبی انجام گرفته است. تمامی افراد پیش از سفر از طریق سپاههای استانی در خصوص شرکت در جشنواره مطلع میشوند و در اردوگاهها نیز به صورت ویژه فراخوان جشنواره را خواهیم داشت. برای کاروان دانشآموزان نیز پوستر جشنواره را ارسال کردهایم و از طرفی در نشریه دانشآموزی نیز فراخوانی صورت گرفته است. امیدواریم با این اقدامات سطح شرکت مخاطبان چون سنوات گذشته سیر صعودی خود را حفظ کند و رشد داشته باشد. البته امیدواریم سطح این اطلاعرسانیها با کمک دوستان رسانهای افزایش یابد. به اعتقاد من ما نباید نسبت به مسائل ارزشی چون دفاع مقدس رویکردی جناح مدارانه داشته باشیم و همه باید در این عرصه وارد شوند، تا جشنوارههایی چون ره آورد سرزمین نور به جایگاه واقعی خود برسند.
صرفنظر از انتقادی که به آن پرداختید، عمده موانع دستیابی به اهداف جشنواره چیست؟یکی از کارهایی که طی سالیان گذشته توسط دستاندرکاران جشنواره صورت میگیرد، چاپ کتب تصویری و نوشتاری از آثار برگزیده است. هم اینک با محدودیتی که داریم تنها 3 هزار نسخه از این کتابها را منتشر میکنیم. در حالی که اگر حمایتهای لازم از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد یا سایر نهادهای فرهنگی انتفاعی و غیر انتفاعی صورت بگیرد، میتوانیم علاوه بر انتشار کثیر این کتب، برای ارتقای سطح جشنواره اقدامات مؤثرتری انجام دهیم. در صحبتهای قبلی هم که در مورد درخواست کمکهای دولتی و برخورد آن بخش فرهنگی توضیحاتی دادم. لذا دغدغه من و همکارانم این است که چرا نگاه به جشنواره رهآورد سرزمین نور با چنان گستردگی، جامعیت و تقدس موضوعی، باید اینقدر مظلوم واقع شود و افرادی یا نهادهایی خود را مبرا از ورود به آن بدانند. ما بارها این موضوع را اعلام کردهایم که نگاه ما به این جشنواره منفعتطلبانه نیست، حتی به وزارت ارشاد اعلام کردهایم که کتب آثار برگزیده جشنواره را خودشان به نام خودشان به چاپ برسانند، لیکن هنوز چنین اتفاقی نیفتاده و ما در آرزوی همکاری مؤثر نهادهای دولتی و غیر دولتی هستیم. هر چند بسیج خود این مسیر را ادامه میدهد و حتیالامکان از کمک برخی از نهادهایی که احساس وظیفه میکنند بهره میبرد تا جشنواره ره آورد سرزمین نور هر دوره پربارتر جلوه کند.
و سخن پایانی؟حرف آخر دعوت دوباره بنده و همکارانم از نهادهای فرهنگی برای مشارکت هر چه بیشتر در جشنواره ره آورد سرزمین نور است. اینکه به مقوله دفاع مقدس و زنده نگه داشتن ارزشهای آن توجه مضاعفی نشان دهند. امری که مقام معظم رهبری بیشترین توجه را به آن نشان میدهند و همگان را به عنایت به آن، دعوت میکنند. در واقع پرداختن به دفاع مقدس وظیفه همه ماست و انجام این وظیفه منتی نمیطلبد. در پایان دوست دارم آرزوی قلبی خود را ابراز کنم که امیدوارم روزی فرابرسد شاهد برپایی جشنواره ره آورد سرزمین نور نه فقط در سطح ملی، بلکه بینالمللی باشیم و به شخصه اعتقاد دارم ارزشهای موجود در این جشنواره امکان فرامرزی شدن آن را خواهد داد.
