علی رضا اكبری - هر چند صنایع زیر بنایی ، خودروسازی و احداث منطقه آزاد زندگی مردم كرمان و به خصوص مردم بم و فهرج و ریگان را بهبود بخشیده است اما هنوز مردم كرمان از طریق فروش خرما ارتزاق می كنند ومرگ نخل یعنی مرگ كشاورز.سال 89 برای مردم كرمان سال خوشی نبود، مشكلات فراوان بر اثر كم آبی و گرمای بی سابقه كه مردم فهرج ، ریگان، بم و نرماشیر را در حد فاصل ماه های تیر تا مهر تحت فشار مضاعف قرار داده بود را اگر نادیده بگیریم ،حالا غم نان است كه چنگ به صورت آفتاب سوخته كرمانی های آرام و صبور می اندازد و معلوم نیست این صبر و قناعت مردمان حاشیه كویر كی به انتها می رسد. خشكسالی و گرمای 54 درجه تابستان امسال كمر مردم مقاوم كرمان را در برابر سختی ها خم نكرد ، اما امروز نبود خریدار برای خرما ، اصلی ترین محصول كرمان می رود كه به معضلی تبدیل شود.هشت ماه است كه خرمای برداشتی روی دست مردم مانده است و معلوم نیست آیا كشاورزان می توانند محصولشان را در این سوی سال بفروشند یا نه ؟!کشاورزان منبع درآمدی جز خرما ندارند
اما در این میان نکته عجیب آن است كه خرمای بم به خرمای مضافتی مشهور است و بدون شک مرغوبترین خرمای تولیدی در کشور و بسیاری از کشورهای خاورمیانه به شمار می رود، بدون مشتری مانده و حتی با کاهش 40 تا 50 درصدی قیمت هنوز هم مشتری ندارد.کمبود نقدینگی و مشکلات اقتصادی مردم محروم شرق کرمان كه دارای اقتصادی تك محصولی برپایه خرما هستند در آستانه مشکلات اجتماعی قرار گرفته است.درحالیکه 90 درصد خرمای شهرستان بم و تقریبا صد در صد خرمای سه شهرستان فهرج، ریگان و نرماشیر در انبار و سردخانه ها روی هم دپو شده است که نخل داران با کاهش شدید قیمت محصول خرما از یک سو و افزایش قیمت در نهاده های تولید خرما در سال جاری نیز مواجه هستند.از سوی دیگر سررسید قسط وام های کشاورزان نیز فرا رسیده است و کسی توانایی پرداخت اقساط وامها را ندارد و برخی کشاورزان خرده مالک در تامین هزینه های معاش نیز دچار مشکل شده اند.
موسی جلالی مدیر جهاد كشاورزی شهرستان ریگان با اشاره به مشكلات كشاورزان استان تحت اثر فروش نرفتن خرما در این منطقه كه موجب فلج شدن اقتصاد كشاورزی شده است، می گوید :« از نماینده شهرستانهای بم، ریگان و فهرج درخواست كردیم معضلات فروش و انبارداری خرمای استان و به خصوص این شهرستان را كه به دلیل خشكیدگی خوشهها ، حمله بیماری زنجره و گرمای طاقت فرسای تابستان امسال اتفاق افتاد را به همراه دیگر نمایندگان در مجلس پیگیری كند.»
جلالی با اشاره به اینكه این عوامل موجب شده است محصول این شهرستان از 30 تن به 17 تن كاهش یابد، می افزاید :« برای جلوگیری از تكرار این وضعیت موسسه تحقیقات میوههای گرمسیری در منطقه رستمآباد چاهملك راه اندازی خواهد شد.»زمین لرزه اقتصادی و پس لرزه های اجتماعی
فروش نرفتن خرما آن هم در استانی كه در چند سال گذشته همواره مقهور خشم طبیعت بوده است و تن شریف مردمانش بارها و بارها با زمین لرزه های بم ، ریگان و فهرج لرزیده است به مهمترین مشکل مردم شرق کرمان تبدیل شده است و این معضل می رود به زمین لرزه ای اقتصادی در بم تبدیل شود .
نکته قالب تامل این است که به گفته كارشناسان اقتصادی این روزها خرما در سطح کشور نیز مشتری چندانی ندارد و فقط با اتخاذ راهکار مناسب است كه می توان این محصول را برای خرید در اختیار مردم سایر شهرستانها از جمله استانهای شمالی قرار دارد که یکی از مهمترین بازارهای خرما است.
هر چند که بسیاری از کارشناسان بر این باورند که مهمترین بازار خرمای شرق کرمان در ماه رمضان و در کشورهای مسلمان است اما در صورت برنامه ریزی صحیح می توان بخش قابل توجهی از این خرمای دپو شده را در بازار داخلی بجای تنقلات مضر در بخشهای مختلف از جمله شرکتهای مسافربری، ادارات و مدارس عرضه کرد. در این باره باید به بخشنامه سال های گذشته دولت به ادارات تحت امر مبنی بر استفاده خرما به جای قند و شیرینی جات نیز توجه ویژه ای داشت و این امر مطمئنا می تواند راهگشای بخشی از مشكلات تولید و عرضه خرما باشد.
بارها و بارها مشکل اقتصادی کشاورزان خرما کار در جلسات متعددی با عنوان کارگروه خرما برگزار شده و مسئولان استانی و ملی از این مناطق بازدید کرده اند، این جلسات به نتایج بارزی رسیده که هر سال در این فصل بر آنها تاکید می شود که می توان لزوم بازاریابی محصول، لزوم بسته بندی ، لزوم تعریف برند اختصاصی خرمای بم و جلوگیری از صادرات خرمای بی کیفیت سایر مناطق به اسم خرمای بم و بسیاری از طرحهای اقتصادی راهگشا را از اهم مصوبات و دستاوردهای این كار گروه ها عنوان كرد ، اما آنچه سوال برانگیز است دلیل اجرایی نشدن این مصوبات و دستاورد هاست.!
حل مشکل خرما از زمین لرزه مهمتر است
فرماندار فهرج نیز در خصوص وضعیت این شهرستان پس از ركود بازار خرما می گوید :«بروز زمین لرزه موجب شد مشکل بزرگتر از زمین لرزه که فروش نرفتن محصول کشاورزان و عدم نقدینگی کشاورزان است فراموش شود».
حسین زین الصالحین می افزاید:« به سازمان تعاون روستایی محصول پیشنهاد خریداری محصول كشاورزان را داده ایم زیرا بدون شک مشکل عمده فهرج در حال حاضر اول بحث خرما است و باید به این مسئله توجه شود».
وی خاطرنشان می كند :« متاسفانه 100درصد محصول این شهرستان در انبارها نگهداری می شود و فروش نرفته است».
زین الصالحین با اشاره به اینكه اکثر مردم فهرج کشاورز هستند و بیشتر کشاورزان هم نخل کار و با خشکسالی و کمبود آب و آفت زدگی درختان و گرمای شدید مواجه هستند، تاكید می كند: «فروش نرفتن محصولات سال جاری فشار سنگین اقتصادی به مردم وارد کرده است.»
نگرانی کشاورزان نرماشیری از افت شدید خرمای انباری
امام جمعه نرماشیر نیز در خصوص وضعیت کنونی محصول خرمای تولید این شهرستان كه در انبارها ذخیره شده است می گوید :«25 هزار تن محصول خرمای کشاورزان نرماشیری همچنان در انبارها باقیمانده و فروش نرفته است و این مسئله دغدغه اصلی مردم نرماشیر است و باید چاره اندیشی شود.»
حجت الاسلام روح الله ایران نژاد با اشار به وابستگی زندگی مردم به کشت و فروش خرما می افزاید :« وضعیت کنونی روال عادی زندگی مردم را تحت تاثیر قرار داده است».امام جمعه نرماشیر با تاکید بر لزوم برنامه ریزی برای شکستن رکود حاکم بر بازار ،خاطرنشان می كند : هم اکنون قیمت هر کیلو خرما به هزار تومان رسیده است و این درحالی است که سال گذشته همین خرما تا سه هزار تومان نیز فروش می رفت.
مسئولان در سطح ملی باید چاره اندیشی کنند
نماینده مردم شرق استان کرمان در مجلس شورای اسلامی در خصوص وضعیت خرما داران چهار شهرستان شرقی کرمان می گوید: این روزها به هر جای شهرستانهای بم، نرماشیر، فهرج و ریگان برویم درد دل و خواسته مردم یک چیز مشترک است و آن راهكاری برای فروش محصول خرما و بی پولی مردم است.
حجت الاسلام محمد غضنفر آبادی خاطرنشان می كند : «هشت ماه از برداشت محصول می گذرد اما خرمای کشاورزان همچنان در سردخانه ها مانده و در بهترین شرایط در برخی شهرستانها تنها 10درصد خرما فروش رفته است.»
وی با اشاره به افت شدید قیمت خرما می افزاید :« اقتصاد این مناطق تک محصولی و بر پایه تولید خرما است و باید هر چه سریعتر برای جلوگیری از بروز مشکلات احتمالی در راستای حل مشکل مردم چاره اندیشی شود.»
نماینده بم، ریگان و فهرج در مجلس با اشاره به اینكه تاکنون بارها با مسئولان مختلف در سطح ملی در این خصوص صحبت کرده ام و مذاکرات همچنان ادامه دارد تصریح می كند: «مجمع نمایندگان استان خواستار تدبیر دولت برای خرید محصول و یا ایجاد شرایط لازم برای فروش محصول در مناطق مختلف کشور هستند زیرا در صورت ادامه مشکلات اقتصادی مردم با توجه به شرایط خاص منطقه احتمال بروز برخی مشکلات اجتماعی وجود دارد و باید هر چه سریعتر در این خصوص چاره اندیشی شود.»
غضنفر آبادی اضافه می كند : مهمترین مشکل کنونی مردم بی پولی است و این درحالی است که نتیجه تلاش آنها در سردخانه ها دپو شده است.
