علی رضا اکبری-اولین کارخانه نساجی خراسان در سال ۱۳۱۳ تاسیس شد و پس از آن کارخانه های پنبه پاک کنی و پشم ریسی در استان شروع به فعالیت کردند.امروزه صنعت نساجی تنها در خراسان رضوی با ۳۸۴ واحد دارای پروانه بهره برداری، از نظر ایجاد اشتغال، ارزش افزوده و درآمد از مهم ترین بخش های اقتصادی استان به شمار می رود و این درحالی است که در خراسان شمالی نیز وضع بهتر ازاین نیست .کار آفرینان خراسانی واردات بی رویه و قاچاق منسوجات را یکی از موانع عمده رشد و پویایی در حوزه صنعت و تولید منسوجات این استان ارزیابی می کنند و معتقدند، واردات بی رویه پوشاک و پارچه، کمر صنعت نساجی در خراسان بزرگ را شکسته است.تولید کنندگان نیز واردات بی رویه و کارشناسی نشده را از چالشهای جدی برای کار آفرینی، ایجاد فرصتهای شغلی پایدار و توسعه صنعت در استان بر می شمارند و معتقدند به حرکت در آوردن چرخهای تولید امروزه برای صنعتگران نساجی به یک کار سخت تبدیل شده است، مسئله ای که این روزها باعث شده واحدهای صنعتی تحت تاثیر ویروس واردات به کما فرو روند.
ظرفیت هایی که خاک می خورد
در این میان برخی از تولید کنندگان از خالی ماندن بخش عمده ای از ظرفیت کارخانه های نساجی استان تحت تأثیر قاچاق و واردات خبر می دهند.
یکی از فعالان صنعت نساجی با بیان این که واردات بی رویه تولید را فلج کرده است، می گوید: این امر باعث رکود صنعت و تولید داخلی، گسترش بیکاری و تبعات آن و مهاجرت سرمایه ها به سوی فعالیتهای غیرتولیدی و عمدتا واردات شده است.
رضا حمیدی می افزاید: در صنعت نساجی در برخی از رشته ها مانند پتو بافی و پوشاک به دلیل واردات کالای ارزان قیمت چینی با چالش های زیادی مواجه شده ایم.
وی می گوید: بدهی صنعتکاران به بانکها و رقابتی نبودن قیمت بعضی ازمحصولات با کالاهای خارجی نیز مزید بر علت شده که وضع این صنعت رو به افول بگذارد و این در حالی است که در سایر رشته های نساجی با کاهش فروش واز دست دادن تدریجی بازار روبرو هستیم.
حمیدی خاطرنشان می کند: در چنین شرایطی بعضی از صنعتگران بدلیل نگرانی ازسیل ویرانگر واردات بی رویه وقاچاق تمایلی به نوسازی وسرمایه گذاری مجدد ندارند و این مطمئنا یکی از خطراتی است که آینده صنعت نساجی را تهدید می کند .
در انتظار مدیریت جامع واردات
پژوهشهای کارشناسان انجمن مدیران صنایع خراسان رضوی نشان می دهد با بهبود فضای کسب و کار و رقابتی شدن این صنعت، مدیریت واردات، در کنار نوسازی و حمایت می توان به این صنعت، قدیمی و پولساز جانی دوباره بخشید.
نتیجه همین تحقیقات نشان می دهد، با وجود مزیتهای نسبی فراوان در صنعت نساجی که می تواند به عنوان نقطه مثبتی در تامین نیاز داخلی به منسوجات و پوشاک و دستیابی به بازارهای صادراتی و ارز آوری مناسب تلقی شود، حدود 40 درصد نیاز شهروندان به محصولات نساجی از طریق قاچاق و واردات تأمین می شود که این موضوع سالانه میلیون ها دلار به اقتصاد ملی ضرر می زند.
در این باره عضو انجمن مدیران صنایع خراسان رضوی می گوید : قاچاق گسترده پوشاک و واردات بی رویه پارچه و منسوجات از کشورهایی چون چین و ترکیه، مشکل آفرین شده است.
محمد گلابگیر که مثل دیگر دست اندرکاران این حوزه خواستار حمایت دولت از تولید داخلی است می افزاید: خراسان رضوی یکی از استانهای پیشرو در صنعت نساجی است اما در واردات بی رویه روند توسعه این صنعت را بسیار کند کرده است.
وی واردات منسوجات را یکی از عوامل بازدارنده می داند و ادامه می دهد: در چنین شرایطی نوسازی این صنعت قدیمی همچنان با چالش های جدی مواجه است.
این پیشکسوت صنعت نساجی با بیان اینکه به دلیل مشکلات متعدد، برخی از واحدها ناچار به تعدیل کارگران خود شده اند، تصریح می کند: این واحدها در حال حاضر به دلیل واردات بی رویه با انباشت شدید تولید مواجه شده اند.
وی درباره رقابت با تولید کنندگان خارجی نیز اظهارمی دارد : قیمت تمام شده کالاهای ایرانی به دلیل بالا بودن نرخ سود بانکی، عوارض، بیمه، مالیات و مسأیل جانبی بالاتر از اجناس خارجی است، اما در زمینه کیفیت، منسوجات ایرانی از کیفیت بهتری برخوردار است.
وی با بیان این که ورود کالاها به صورت چمدانی کارآفرینی را از بین می برد، خاطر نشان می کند: در صورت توجه و کاهش مشکلات صنعت نساجی می تواند دو میلیون شغل در کشور ایجاد کند.
وی تصریح می کند : روزانه ۱۰ تن کالای نساجی به صورت چمدانی توسط مسافران از امارات، ترکیه، چین و بنگلادش و هندوستان وارد کشور می شود وبا ورود هر چمدان انباشته از کالاهای نساجی خارجی به کشور، حداقل زمینه بیکاری یک کارگرصنعت نساجی فراهم می شود. ضرورت نو سازی ماشین آلات فرسوده
صنایع نساجی خراسان رضوی ۴ درصد، واحدهای نساجی ۸ درصد و اشتغال و 12 درصد سرمایه گذاری کل صنایع نساجی کشور را به خود اختصاص داده است و بر اساس آخرین آمار منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران، صنایع نساجی این استان با هزار و ۹۶۹ میلیارد ریال تولید ثروت 8.6 درصد سهم ارزش افزوده صنعت نساجی کشور را داراست.اما فرسودگی ماشین آلات انباشت کالاهای تولید شده در انبارها، کمبود نقدینگی و سرمایه در گردش، کاهش تقاضای خرید تحت تأثیر واردات، رکود و قاچاق منسوجات ازجمله تنگناهایی است که این روزها کارآفرینان صنعت قدیمی نساجی با آن دست و پنجه نرم می کنند.
محمد گلابگیر، عضو انجمن مدیران صنایع خراسان رضوی از فرسوده بودن دستگاه های نساجی دراکثر تولیدی های استان خبر می دهد و می گوید : بعضی از دستگاه های تولیدی ۳۵ سال قدمت دارد و این امر مشکلاتی را به وجود آورده است.
کارشناسان بر این باورند در صنعت نساجی هنوز در زمینه نوسازی صنایع تولید پوشاک و لباس عقب افتادگی های زیادی وجود دارد که اگر این عقب افتادگی ها جبران شود، هزینه تولید محصولات نساجی و پوشاک نیز کاهش یافته و در نهایت به رونق بازار نساجان در این استان و دیگر نقاط کشور منجر خواهد شد.
عضو کمیسیون صنایع ومعادن مجلس شورای اسلامی نیز در این باره می گوید : برای کاهش واردات منسوجات، صنایع مرتبط باید نسبت تولید بهینه و نوآورانه همت کرده و دولت نیز با سیاستهای حمایتی خود زمینه توسعه این صنعت قدیمی را فراهم سازد.
محمدرضا سجادیان ،نماینده خواف و رشتخوار با بیان این که بخشی عظیمی از صنعت نساجی خراسان نیازمند نوسازی است،می افزاید: 70 درصد صنعت نساجی کشور و از جمله واحدهای صنعتی این استان نیازمند بازسازی است.
نماینده مردم خراسان رضوی خاطرنشان می کند : صنعتگران خراسانی در صورت ایجاد بستر مناسب، می توانند با قدرت با تولید کنندگان خارجی رقابت کنند و برای بهبود شرایط فعلی صنعت نساجی حمایت های دولت از کارآفرینان این بخش ضروری است. تجارت چمدانی و گردشگران 20 کشور
ناظر گمرکات خراسان رضوی با اشاره به اینکه مشهد هم اینک با20 کشور جهان مبادلات تجاری دارد می گوید: این تبادلات مشهد را در ردیف شهرهای مطرح دنیا در زمینه مبالادت خارجی قرار داده است و اگر بتوان از این توان در جهت صادرات محصولات تولید در استان و استان های همجوار استفاده کرد،موجب ارتقای سطح در آمدزایی صنایع و ازبین رفتن رکود موجودر برخی از واحدهای تولید استان از جمله صنایع نساجی خواهد شد.
مسعود عاطفی از افغانستان، ترکمنستان، تاجیکستان، امارات، اسپانیا، عراق، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان و عربستان به عنوان مهمترین شرکای تجاری نام می برد و خاطرنشان می کند : علاوه بر مبادلات تجاری معمول همه ساله تعداد زیادی زائرنیز از برخی از این کشورها به مشهد می آیند که می توانند با افزایش تجارت چمدانی باعث رونق اقتصادی این استان و منطقه شمال شرق کشور شده و زمینه علاقمندی سرمایه گذاران را فراهم آورد.
وی می گوید : گردشگری مذهبی می تواند درآمد سرشاری نیز برای مشهدالرضا و کل استان داشته باشد، زیرا مشهد از زیرساخت های مهمی در بخش تجاری و صادراتی بر خوردار است و هر گونه سرمایه گذاری در آن سود آور است . اما آنچه این روزها موجب نگرانی تجار ، پیشه وران و تولید کنندگان شده است ، انباشته شدن بازار مشهد از اجناس نامرغوب چینی است که بصورت رسمی، کم اظهاری وقاچاق وارد کشور می شود.
