محمدصادق عابدینی-بندر شهید بهشتی در استان سیستان و بلوچستان به عنوان یکی از بنادر مهم کشور میتواند به راهبردیترین بندر ایرانی در دریای عمان تبدیل شده و نقش عمدهای در توسعه حمل و نقل دریایی ایران بازی کند. این بندر که عملاً یکی از مهمترین ثمرات انقلاب اسلامی به حساب میآید هماکنون در حال گسترش میباشد. اما برخلاف بسیاری از طرحهای اقتصادی و توسعه1مسائل پیرامونی پروژه شهید بهشتی با رویکردی منفی رسانهای شده است.
روزی برای شروع
در پیش از انقلاب تمرکزها بر روی چند بندر مشهور در استانهای جنوبی بود که همه آنها در خلیج فارس مستقر بودند، سواحل طولانی ما در دریای عمان عملاً بیاستفاده مانده و تنها چند بندرگاه کوچک که عمده کارشان ماهیگیری و تجارت محلی برای ارتزاق مردم بومی مشغول به کار بودند.
سیاوش رضوانی مدیر کل بنادر و دریانوردی استان سیستان و بلوچستان در گفتگو با «جوان» درخصوص شرایط بنادر استان میگوید: «به صراحت باید گفت تا پیش از وقوع انقلاب اسلامی هیچ برنامه و طرحی برای توسعه منطقه وجود نداشته است و تمامی اقدامات برای توسعه و تحول چابهار مربوط به بعد از پیروزی انقلاب و از سال 1360 است که توسعه بندر کنارک از آن دست پروژهها بوده است در آن زمان از این بندر بیشتر به منظور سبکسازی بار کشتیها استفاده میشد. بعد از آن بندر شهید بهشتی در مرحله ساخت قرار گرفت و 4 پست اسکله در آن نصب شد. مقام معظم رهبری که در آن دوران رئیس جمهور بودند بر توسعه بندر شهید بهشتی تأکید داشتند. بندر شهید بهشتی در زمان جنگ خدمات ارزندهای به کشور ارائه کرد.»
در دوران دفاع مقدس و در تهدید شدن بنادر مستقر در خلیج فارس، بندر شهید بهشتی و دیگر بنادر خارج از تنگه هرمز در حد توانشان نگذاشتند که کاهش کارایی سایر بنادر به چشم آید. در این بازه زمانی طرحهایی مقطعی برای گسترش فعالیت بنادر حاشیه دریای عمان صورت گرفت که با پایان جنگ تحمیلی و بازگشت امنیت به بنادر جنوبی این طرحها هم متوقف شد.
این طرح اولویت دارد
مرحله دوم گسترش بنادر استان سیستان و بلوچستان در دهه 80 و با تغییر رویکرد دولت برای دسترسی به آبهای آزاد کلید خورد. رضوانی دراین باره میگوید: «از سال 1382 طرحهای توسعه بنادر چابهار و شهید بهشتی دوباره مطرح شد و با شروع به کار دولت نهم در توسعه چابهار و بندر شهید بهشتی در اولویت کاری قرار گرفت. سال 86 مناقصه توسعه بندر به مناقصه گذاشته شد و هماکنون فاز یک آن در حال انجام میباشد.»
وی با اشاره به طرحهای متعدد عمرانی که طی این مدت به انجام رسیده، میافزاید: «در این مرحله موجشکنی به طول 3 کیلومتر و2 دایک که هر کدام 2 کیلومتر طول داشت وارد مرحله ساخت شدند که هماکنون از دایک اول 400 متر و دایک دوم 150 متر باقی مانده. با پایان فاز نخست توسعه بندر شهید بهشتی ظرفیت بارگیری به 6 میلیون تن در سال افزایش یافته و با آبخور 17- متر آماده پذیرش کشتیهای تا 100 هزار تن میباشد. هماکنون یک ترمینال چند منظوره با 3 پست اسکله احداث شده و با شروع فازهای بعدی روند پیشرفت بندر شهید بهشتی شتاب بیشتری به خود خواهد گرفت.»
محیطی برای زیست / محیطی برای کار
یکی از موانع اصلی گسترش فعالیت بندر شهید بهشتی ظرفیت محدود آبخور کشتیها به دلیل وجود تپههای مرجانی در آبهای ساحلی آن بندر است. برای رفع این معضل مطالعه پروژه انتقال مرجانها از سال 72 و با مشاوره سازمان حفاظت محیط زیست شروع شد.رضوانی با انتقاد از صحبتهای پیرامون این طرح که اکثراً از سوی کارشناسان سازمان حفاظت محیط زیست مطرح میشود میگوید: «ما ابتدا این طرح را به صورت پایلوت انجام دادیم و خود سازمان محیط زیست بر روی آن نظارت داشته و تیم غواصی با نظر آن سازمان انتخاب و مشغول به کار شدند حال چگونه است وقتی طرح پایلوت را تأیید کردهاند با آن مخالفت میکنند؟»
مدیرکل اداره بنادر و دریانوردی استان سیستان و بلوچستان با رد گفتههای منتقدان در باب عدم توجه اداره متبوعش به مسائل زیست محیطی بیان میدارد «سازمان بنادر بر اساس چند کنوانسیون بینالمللی مسئول حفاظت از آلودگی دریاست و برای انجام صحیح این امر نیز اقدامات قابل توجهی به انجام رسانده ازجمله خرید یک سری تجهیزات به مبلغ یک میلیارد تومان که هماکنون در حال ترخیص در بندر چابهار هستند، همچنین بهکارگیری سه فروند بالگرد برای رصد آلودگی و انجام عملیات نجات افراد گرفتار شده در دریا. هر ساعت پرواز این بالگردها هزینههای بالایی برای ما خواهد داشت اما ما این هزینهها را به منظور انجام صحیح وظایف قانونی و اخلاقی خود میپردازیم».
حرف آخر...
هر چند هماکنون طرح توسعه بندر شهید بهشتی به یکی از اولویتهای اقتصادی کشور مبدل شده و میتوان این امید را داشت که اقتصاد کشور در این بندر به آرامی پهلو بگیرد اما توجه به ضرورتهای حفظ محیط زیست یکی از کلیدیترین موضوعاتی است که میبایست برای آن چارهای اندیشید و محیط زیست را پروژهای همتراز با توسعه اقتصادی قلمداد کرد.
