
قیام مردم بحرین به سمت رویارویی گستردهتر با حکومت آلخلیفه پیش میرود. در حالی که معترضین بحرینی که بیشتر آن را شیعیان تشکیل میدهند، ابتدا خواستار اصلاحات در حکومت شده بودند، ولی حمله دو هفته قبل حکومت به اجتماع کنندگان در میدان اللؤلؤ ، معترضین را به شدت عصبانی کرده و حالا دیگر از تغییر نظام سخن میگویند. در این باره با مرزوق خلیل مرزوق، معاون رئیس فراکسیون شیعی «الوفاق» در مجلس بحرین گفتوگو کردهایم. به عنوان سؤال اول، لطفاً در مورد خواستههای مخالفان صحبت کنید. آیا آنها به دنبال تغییر سیستم هستند یا تنها اصلاحات مد نظرشان است؟آنها به دنبال قانون اساسی جدید، دولت انتخابی و یک مرجع قانونی قدرتمند ناظر بر عملکرد دولت هستند.
چطور شده که قدرت در بحرین فقط در دستان خانواده الخلیفه است؟ اینجا یک منطقه قبیلهای است و بحرین نیز از این قاعده مستثنی نیست. این شیوه حکمرانی به صورت خانوادگی و قبیلهای ریشه در سنت دنیای عرب داشته است.
همانطور که میدانید رسانههای غربی اصرار دارند که حرکت مردم در بحرین را تنها شیعی جلوه دهند در حالی که گروه اپوزیسیون میگوید این یک حرکت ملی است. آیا واقعاً همینطور است؟بله. درست است. این یک حرکت ملی به شمار میرود که در آن سنی و شیعه نظری یکسان دارند. اگرچه تقاضای اصلاحات در دولت حامی سنیها وجود دارد، اما همه در اجتماعات شرکت میکنند. خواستههای اصلاحی مردم از گروهی به گروه دیگر تفاوتهایی داشته است اما همه مردم به دنبال اصلاحات هستند.
همانطور که گفتید هر دو گروه سنی و شیعه در مقابل دولت متحد شدهاند اما به نظر میرسد که اپوزیسیون اصلی و عمده در بحرین را شیعیان تشکیل میدهند، آیا موافقید؟روی هم رفته میتوان گفت که شیعیان و سنیهای بحرینی از یک کشورند و مهم این نیست که از کدام گروه یا حزبی باشند. مهم این است که خواستههای آنها از نوع ملی نظیر اصلاحات سیاسی در سطح ملی است. بنابراین مهم نیست که اکثریت اپوزیسیون شیعیان هستند یا سنیها.
چند روز پیش با یکی از نمایندگان مجلس بحرین صحبت میکردم. او عقیده داشت شیعیان در بحرین به تمام حقوق خود دست نیافتهاند و دولت رفتار خوبی با آنها ندارد. میتوانید نمونههایی از این تبعیضات علیه شیعیان در بحرین را نام ببرید.من نمیخواهم زیاد در مورد مسئله شیعیان و سنیها در بحرین صحبت کنم اما واضح است که دولت به هر دو قشر اجحاف کرده است. در کل ما بحرینی هستیم و همه خواهان ساختار و سیستمی جدید هستیم که در آن به کسی ظلمی واقع نشود و در آن خبری از تبعیض، حذف گروه خاصی و یا قدرت مطلقه وجود نداشته باشد. در مورد تبعیض هم میتوان به تبعیضهای استخدامی، انتخاباتی، مالی و خدماتی اشاره کرد که همه اینها باید متوقف شوند. ما به دنبال بحرین جدیدی هستیم که در آن تبعیض علیه هیچ قشری وجود نداشته باشد.
معترضین بحرینی در حال حاضر محور حرکتهایشان را روی اعتراضات مسالمتآمیز گذاشتهاند. فرض کنیم دولت خواستههای مردم را نپذیرد. قدم بعدی مردم چه میتواند باشد؟این برنامهها در اشکال مختلف به کار خود ادامه خواهند داد و دولت چارهای جز پذیرفتن آنها نخواهد داشت. تمام رژیمها برای ادامه حیات خود باید به خواستههای مردم احترام بگذارند.
منظور شما این است که اگر دولت به خواستههای مردم تن ندهد مردم همچنان به تظاهرات خود ادامه خواهند داد؟ خب در این صورت کشور ممکن است مدت زیادی در همین وضع بلاتکلیفی بماند. آیا برنامه خاصی برای فرار از این وضعیت تعلیق وجود دارد یا خیر؟بله. اما ما در حال بررسی شرایط و راهکارهای برخورد با آن هستیم ولی مشخص است که مردم از خواستههای خود به هیچ قیمتی دست نخواهند کشید.
چرا بهرغم درخواست حکومت برای مذاکره، اپوزیسیون چنین کاری را انجام نمیدهد؟اپوزیسیون در هیچ مذاکرهای که دارای دستور کار، زمان و چارچوب مشخص نباشد شرکت نمیکند. دلیل دیگر این است که ما تجربه خوبی در این زمینه در مذاکره با دولت نداشتهایم، مثل سال 2002. ما تا زمان رسیدن به مذاکرهای مشخص و تعیین شده این کار را انجام نمیدهیم.
میشود بگویید شروط کلی و چارچوب درخواستی مخالفان برای مذاکره چیست؟دولت اعلام کرده که حاضر است قانون اساسی واقعی و دولتی انتخابی را اجرا کند اما هنوز آن را به طور کامل قبول نکرده است. این اصول باید در یک چارچوب کامل و با جزئیات چگونگی تشکیل دولت انتخابی از سوی مردم باشد. اگر دولت تعهدی برای اجرای آن نداشته باشد، این کار تنها یک اتلاف وقت است. این در حالی است که هیچ گونه درخواست جدی از سوی دولت برای مذاکره به اپوزیسیون داده نشده است.
سلطنت مشروطهای که شما از آن صحبت کردهاید، از نظر شما چه خصوصیاتی باید داشته باشد؟مهمترین خصوصیت آن این است که دولت باید از نهاد مردم و از طریق انتخابات برخاسته باشد. جزئیات اجرای این انتخابات باید به نحوی بررسی شود تا هیچ کدام از بخشهای جامعه ضرری را متحمل نشوند و بتوان مجلسی منتخب و قدرتمند نیز داشت. همچنین دستگاه قضایی باید کاملاً مستقل و بدون تبعیض برخورد کند. همه اینها باید در قانون اساسی جدید اجرا شوند و ما منتظر اجرای صحیح آن هستیم.
برگردان: مرتضی پروانه