فروش اینترنتی بلیت اتوبوس‌های نوروزی و مصائب مسافران

ناكامی كاربران اینترنتی در جاده سفرهای نوروزی

تعطیلات نوروزی برای هر خانواده ایرانی علاوه بر تمام دلمشغولی‌های شیرینش به منزله فرصتی مغتنم برای برنامه‌ریزی دسته جمعی جهت رفتن به سفر و زدودن گرد خستگی كار یك ساله به شمار می‌رود. اینچنین است كه انتخاب مقصد و تهیه بلیت برای حركت به آن سمت به یكی از دغدغه‌های افراد در روزهای مانده به شروع تعطیلات نوروزی تبدیل می‌شود. مسئله‌ای كه همواره و بدون هیچ اغراقی یكی از مهم‌ترین كارهای ایام پایانی سال را به خود اختصاص می‌دهد، انتخاب مقصد، نوع وسیله پیمودن راه و میزان و مدت اقامت در آنجا و زمان بازگشت است.بی‌شك با رشد و توسعه شبكه الكترونیك طی پنج ساله اخیر در كشور، شاهدیم كه برخی از كارها كه تا پیش از این بیشتر از طریق مكانیكی و با حضور فرد در محل به سرانجام می‌رسید امروزه وجود رایانه و اینترنت بخش وسیعی از حضورهای فیزیكی را كاهش داده و در نتیجه، تسریع امور و رسیدن به هدف را بسیار ساده‌تر كرده است. یكی از همین امور، خرید اینترنتی بلیت سفرهای نوروزی است، هر چند كه طی پنج سال اخیر این پدیده آنطور كه باید و شاید نتوانسته جوابگوی نیازهای افراد جامعه باشد اما نمی‌توان از سهم آن در كاهش حجم صف‌های طویل تهیه بلیت برای برخی از مقصدها چشمپوشی كرد. امسال نیز مطابق سنت چند سال اخیر اعلام شد كه بخشی از بلیت‌های هواپیما، قطار و اتوبوس تا پیش از آغاز فروش حضوری آنها به صورت رایانه‌ای به فروش خواهد رسید اما به‌رغم تأكید مسئولان بر مرتفع شدن آسیب‌های این نحوه ارائه خدمات به مسافران نوروزی باز هم شاهد پیغام‌های متعدد خطا(error) شبكه رایانه‌ای در هنگام خرید بلیت اینترنتی، پیغام خرابی خطوط مخابراتی طی اعلام زمان خرید بلیت رایانه‌ای، تمام شدن سریع بلیت برخی از مقصدهای پر رفت و آمد و خرید یك جای بلیت‌ها توسط شركت‌های ارائه خدمات گردشگردی سطح كشور و... هستیم. این دست از آسیب‌ها برای مردم عادی كه قصد خرید اینترنتی بلیت برای اعضای خانواده خود را داشتند باز هم تنها لقب ناكامان بزرگ را بر جای گذاشت و دیگر هیچ! ركوردهایی كه كارشناسان را متعجب كرد در سال 1387 كه نحوه ارائه بنزین شكل كارتی و سهمیه‌ای به خود گرفت، گمانه زنی‌های اولیه بر این امر استوار بود كه سیر مسافرت‌های مردم در تعطیلات با افت چشمگیری مواجه خواهد شد، اما نه تنها این اتفاق نیفتاد كه حتی آمار ارائه شده نشان دهنده ثبت ركورد جدیدی در مسافرت‌های نوروزی سال 1388 بود. ثبت ركورد بی‌سابقه افزایش 24 درصدی مسافرت‌ها در تعطیلات بهاره سال 88 نشان داد كه فرهنگ سفر و مسافرت با ایران و ایرانی عجین است و نمی‌توان به صرف تغییر برخی از موارد در سطح كلان جامعه، فرهنگ موجود و همراه با افراد آن جامعه را تحت الشعاع قرار داد.كارشناسان، آغاز كوتاه مدت سهمیه‌ای شدن بنزین و عدم شروع تأثیرات آن بر زندگی اقتصادی مردم جامعه را دلیل عدم كاهش سفرهای نوروزی سال 88 عنوان داشتند و پیش‌بینی كردند كه سفرهای نوروزی سال 89 نیز با افت چشمگیری مواجه خواهد شد. اما با ادامه روند ارائه سهمیه‌ای بنزین، نه تنها سفرهای نوروزی سال 9831 با افت مواجه نشد كه حتی طبق گفته‌های سیدرضا موسوی، رئیس ستاد تسهیلات سفرهای كشور، میزان مسافرت‌های نوروزی در سال 89 در قیاس با سال پیش از خود با رشد 1/20 درصدی رو به رو بود، به طوری كه از تاریخ 27 اسفند سال 1388 تا 11 فروردین سال 1389، بیش از 107 میلیون سفر در 30 استان كشور به ثبت رسید كه در نوع خود ركورد فوق العاده‌ای بود.همچنین آمارهای ارائه شده ستاد تسهیلات سفرهای كشور نشان می‌داد كه حدود 98 درصد مسافرت‌های نوروزی سال 89 از طریق محورهای مواصلاتی زمینی انجام شده بود كه از این میزان 80 درصد سفرها با خودروهای شخصی و 18 درصد با ناوگان حمل و نقل عمومی صورت پذیرفته بود؛ البته هنوز فراموش نكردیم كه فروش اینترتی بلیت اتوبوس‌های تعطیلات نوروزی سال 89 با بیشترین آسیب و نارضایتی از سوی مردم همراه بود و آنها ادعا داشتند كه سهم عمده بلیت‌های ارائه شده جهت فروش اینترنتی برای مقصدهای نه چندان پر رفت و آمد بود و برای سایر مقصدهای پر آمد و شد اكثراً یا سیستم رایانه‌ای قطع بود یا پیغام خطا می‌داد. همچنین كاربران معتقد بودند كه شركت‌های خدمات مسافرتی با خرید یك جای بلیت‌ها با اینترنت‌های پرسرعت خود دست كاربران عادی با اینترنت‌های خانگی را بسته بودند تا از این طریق بتوانند با فروش بلیت‌ها به قیمت بالاتر، بازار سیاهی برای خود جهت رسیدن به سود بیشتر ایجاد كنند. مسئولان نیز با شنیدن این انتقادها متفق القول بیان داشتند كه برای سال آینده تمهیداتی را می‌اندیشند تا كاربران خانگی با همان سرعت‌های معمولی اینترنت رایانه خود به چنین مشكلاتی برخورد نكنند و با شركت‌های متخلف نیز به شدت برخورد خواهند كرد. البته از حق نمی‌توان گذشت كه با پایان یافتن تعطیلات نوروزی سال 89 بسیاری از شركت‌های متخلف از سوی مسئولان مورد بازخواست قرار گرفتند و حتی در مواردی پروانه كار برخی از آن شركت‌ها باطل شد، اما... و مشكلاتی كه همچنان ادامه دارند...حال با سابقه مشكلات و معضلات مطرح شده در راه فروش رایانه‌ای بلیت‌های سفرهای نوروزی مقرر شد كه از اول تا هشتم اسفندماه سال جاری بار دیگر بلیت اتوبوس‌های سراسر كشور برای متقاضیان به صورت اینترنتی به فروش برسد. این مسئله با دو پیش شرط از سوی آقای شهریار افندی زاده، نماینده ویژه دولت در امر ترانزیت از طریق رسانه‌ها مطرح شد. اولین شرط آن بود كه بر خلاف سالیان گذشته كه به منظور جبران زیان‌های ناشی از تردد یك سر خالی اتوبوس‌ها در ایام نوروز، هر ساله 20 درصد به نرخ بلیت اتوبوس‌های نوروزی افزوده می‌شد، مقرر شد كه در سال جاری در راستای قانون هدفمندی یارانه ها، هیچگونه تغییری در قیمت بلیت‌های اتوبوس‌های بین شهری داده نشود و دومین شرط نیز به این نكته اشاره داشت كه برای اتوبوس‌هایی كه در سرویس‌های ویژه با توجه به نیاز بیش از حد برخی از مسیرهای پر رفت و آمد ممكن است تعریف شوند، افزایش قیمت وجود خواهد داشت كه آن هم منوط به برگزاری جلسه 15 اسفند ماه خواهد بود و میزان افزایش قیمت نیز از طریق رسانه‌ها اعلام خواهد شد. به هر حال با این زمینه ذهنی مردم از سوی مسئولان كه دیگر در سیستم فروش رایانه‌ای بلیت‌های نوروزی شاهد اختلال و پیغام‌های مكرر«خطا» نخواهیم بود، خیل كاربران و متقاضیان سفرهای نوروزی با اتوبوس از اولین ساعات نخستین روز اسفند به سوی آدرس اینترنتی فروش بلیت اتوبوس‌های نوروزی(payaneh.ir) سرازیر شدند، اما متأسفانه باز هم همان مشكلات نه تنها ادامه داشت كه حتی در برخی از موارد می‌شد به وضوح حدس زد كه برخی واسطه‌ها و سودجویان برای رسیدن به سودهای خود دست به شیطنت‌هایی نیز زده‌اند.«خطا»،«موجود نیست»،«خطا»،«خطا»با ورود به سامانه رایانه‌ای معرفی شده جهت خرید بلیت اتوبوس‌های نوروزی به 19 شركت اتوبوسرانی بر می‌خوریم كه وظیفه هركدام پوشش بخشی از جاده‌های ایران پهناور و جا به جا كردن هم‌میهنان در طول سال به خصوص ایام تعطیلات نوروزی است. اما با تعجب فراوان وقتی به سایت هر كدام از این 19 شركت وارد می‌شوید تا بلیت مقصد انتخابی خود را تهیه كنید بی‌تردید در پیشاروی برخی از مقصدهای پر رفت و آمد مانند استان‌های مازندران، گیلان، فارس، مشهد مقدس، خوزستان، اصفهان و... با جمله«اشكال در ارتباط مخابراتی» مواجه می‌شوید.در ابتدای امر گمان كاربران بر این بود كه در آغازین ساعات فروش این طرح هنوز تمامی شبكه‌های سراسری فروش بلیت‌های اتوبوس به این سامانه مركزی متصل نشده‌اند و دیدن چنین خطاهایی طبیعی است، اما با گذشت چهار روز از اجرای این طرح هشت روزه نه تنها این ایرادها بر طرف نشده كه حتی در برخی از موارد مشاهده می‌شود كه با ورود به سامانه برخی از این شركت‌های اتوبوسرانی بین شهری جهت تهیه بلیت هیچ اثری از تاریخ‌های مهم آغاز سفرهای نوروزی(یعنی 25 اسفندماه تا 15 فروردین ماه) وجود ندارد و نهایت تاریخ ارائه بلیت به 17 تا 19 اسفند بازمی‌گردد كه در آن تاریخ‌ها هنوز ادارات و مدارس دایر هستند و عملاً سفرهای نوروزی آغاز نشده است! به هر حال اگر یك كاربر با تمام ناامیدی تصمیم بگیرد به جای تهیه بلیت یكسره به مقصد مورد نظر از شهرستان‌های طول مسیر كه اجازه دریافت بلیت به كاربر را می‌دهند بلیت تهیه كند و بعد از آنجا به مقصد اصلی خود بلیت دیگری تهیه كند، بعد از پر كردن رایانه‌ای درخواست خود در هنگام پرداخت پول یا با پیغام«خطا» مواجه می‌شود یا متوجه می‌شود كه اكثر این شركت‌ها تنها صرفاً كارت یك بانك را قبول می‌كنند و نه تمام بانك‌های شبكه شتاب را و اگر بعد از تمام این بدشانسی‌ها، كاربر مورد نظر، آنقدر خوش اقبال بوده كه كارت بانكی اش با كارت مورد درخواست آن شركت خوانش داشته با ورود رمز متوجه می‌شود كه یا ظرفیت پر شده یا سرویس تعریف شده به آن مقصد هنوز در شبكه تعریف نشده یا بلیت موجود نیست و یا... پس بازهم باید منتظر بماند!حق مسافران را چه كسانی تضییع می‌كنندحال با این حكایت كافی است گذر یكی از شهروندان كه قرار است مسافر عید باشد طی این چند روز به میدان 7 تیر بیفتد و كاملاً اتفاقی به یكی از این پاساژها و مراكز خرید‌های رایانه و لوازم جانبی آن وارد شده باشد تا به كاغذ نوشته‌هایی با این مضمون كه«خرید اینترنتی بلیت اتوبوس‌های نوروزی» برخورد كند. علی طیبی، یكی از همین كاربرهای خانه‌ای كه از خرید بلیت با رایانه منزل پشیمان شده بود و از طریق یكی از دوستانش شنیده بود كه برخی از«كافی‌نت‌ها»ی سطح شهر با بهره‌گیری از اینترنت پر سرعت و آشنایی با برخی از شركت‌های فروش بلیت‌های مسافرتی با دریافت مبلغی افزون بر قیمت اصلی بلیت شهر مقصد اقدام به خرید بلیت اتوبوس‌های نوروزی برای متقاضیان خود می‌كنند درباره توفیق در راه خرید از این راه می‌گوید:«من بلیت اتوبوس برای مشهد می‌خواستم كه گفتند به ازای هر نفر 400 تومان بیشتر می‌گیرند تا بلیت را از طریق شبكه پر سرعت خود تهیه كنند. من هم با توجه به اینكه در خانه به اینترنت پرسرعت دسترسی ندارم حاضر شدم برای شش نفر اعضای خانواده‌ام این مبلغ اضافی را پرداخت كنم. البته با چند بار اتصال موفق نشدند و گفتند چند ساعت دیگر دوباره به آنها مراجعه كنم. امیدوارم موفق شوند و اصلاً این اضافه پول پرداختی هیچ اهمیتی برای من ندارد. به هر حال آنها امكان دسترسی به اینترنتی را دارند كه من از آن بی‌بهره‌ام.» علی در پاسخ به این پرسش كه با این كار حق افرادی كه تمایل یا توانی برای پرداخت پول اضافه جهت تهیه بلیت را ندارند ضایع نمی‌شود، می‌گوید:«حق این افراد را شبكه‌ها و دفاتر خدمات سفری و فروش بلیت‌های مسافرتی ضایع می‌كنند كه با ارتباطات خود با شركت‌های اتوبوسرانی بلیت خطوط پر رفت و آمد را یكجا تهیه می‌كنند و بعد از پایان مهلت مقرر فروش اینترتی و حضوری با قیمت بیشتری به عنوان خطوط ویژه ناوگان اتوبوسی برون شهری به فروش می‌رسانند. الان چهار سال است كه فروش بلیت مسافرت‌های نوروزی به صورت اینترنتی شده است و هر سال این مشكلات وجود دارد. امسال هم كه مسئولان گفته‌اند قیمت بلیت‌ها افزایش پیدا نمی‌كند شاهدید كه چه ترفندهایی از سوی سود‌جویان برای فروش بالای قیمت بلیت‌های اتوبوس در حال انجام است.»وقتی این اتفاقات و سوء استفاده‌های برخی از شركت‌های خدمات مسافرتی را شاهد هستیم و آنها را در كنار سخنان محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور كشور قرار می‌دهیم كه در مراسم تقدیر از فعالان عرصه مسافرت‌های نوروزی گفته بود: «نگاه ما به انسان نگاهی صرفاً اقتصادی نیست بلكه ما انسان را موجودی متعالی می‌دانیم و كمال و تعالی انسان سر فصل همه برنامه‌ریزی‌های ماست. صله رحم، همبستگی ملی، تحرك اقتصادی و توزیع ثروت در همه جای كشور، ارتقای خود باوری ملی، ارتقای امنیت ملی و تقویت بنیان خانواده از جمله تحولاتی است كه فقط سفرهای نوروزی رقم می‌زند. ما جامعه‌ای شاداب و امیدوار می‌‌خواهیم و باید به نقطه‌ای برسیم كه همه ایرانی‌ها همه جای ایران را ببینند چرا كه ایران یك خانواده بزرگ است كه باید متجلی شود و نوروز فرصتی بی‌نظیر برای این هدف است.» قرار می‌دهیم متوجه می‌شویم كه بر خلاف برخی از سودجویان و فرصت‌طلبان، مسئولان خواستار ارتقای نحوه و كیفیت سفرهای نوروزی افراد جامعه هستند و اینجاست كه لزوم حضور ناظران و ضابطان برای جلوگیری از چنین نابهنجاری‌هایی بیش از پیش احساس می‌شود.مسئولان آماده و به هوش هستنداحمدرضا عامری، مدیر عامل اتحادیه شركت‌های تعاونی مسافربری در پاسخ به شائبه‌های به وجود آمده در مسیر فروش اینترنتی بلیت اتوبوس‌های نوروزی به«جوان» می‌گوید:«تجربه نشان داده كه هنوز فروش اینترنتی آنگونه كه باید و شاید بین عموم مردم جا باز نكرده است. اما درباره وجود چنین مشكلاتی همكاران ما با دریافت شكایت‌های مردمی سریعا در محل‌ها حاضر خواهند بود. همچنین با وجود چنین اخطارهایی در سایت فروش بلیت‌های نوروزی من به مردم قول می‌دهم كه این ایراد هر چه سریع‌تر رفع شود. اما مردم و به خصوص مسافران نوروزی امسال نگران خرید بلیت نباشند چرا كه با افزودن اتوبوس به ناوگان اتوبوس‌های بین شهری مطمئن باشید كه اكثر متقاضیان در صورت حضور به موقع در مراكز فروش بلیت به صورت حضوری می‌توانند بلیت مقصد خود را بدون افزایش قیمت تهیه كنند. اینگونه نیست كه ما هیچ نظارتی بر نحوه فروش شركت‌های مسافربری نداشته باشیم، كف و سقفی از میزان فروش اینترنتی و حضوری برای همه شركت‌ها تعریف شده و آنها نمی‌توانند آن بلیت‌ها را بلوكه كنند تا به صورت مسیرهای ویژه با افزایش قیمت به فروش برسانند.»اینكه آیا این توضیحات می‌تواند برای متقاضیان خرید بلیت‌های مسافرتی نوروزی با اتوبوس كافی باشد یا خیر و ما شاهد سوء استفاده‌های اینچنینی نخواهیم بود مسئله‌ای است كه باید گذشت زمان صحت و سقم آن را ثابت كند، اما امید این را می‌توان داشت كه در دوره‌های آتی با درایت و خواست همه جانبه مسئولان امر شاهد برچیده شدن دست‌ واسطه‌ها و حذف چنین سوء استفاده‌هایی از سوی برخی سودجویان و فرصت‌طلبان باشیم تا تنها و تنها خاطرات خوش زینت بخش صورت مسافران نوروزی در یادآوری آنها باشد، نه باز هم رصدی از لقب ناكامان بزرگ در راه تهیه بلیت‌های نوروزی از چهره آنها قابل خواندن باشد.