سپيده آماده- با گذشت چندين سال از فعاليت مخرب و غيرقانوني شركتهاي هرمي با نامهاي گوناگون و در رأس آنها «گلد كوئيست» و تبعات منفي اجتماعي و فرهنگي از جمله افسردگي اجتماعي كه بر جاي گذاشتهاند، هنوز هم هر از گاهي در گوشه و كنار كشور از دستگيري اعضاي جديد خبر ميرسد كه نشانه ادامه فعاليت خلاف قانون آن هاست.
به گزارش «جوان»، با آنكه پيگيري موضوع شركتهاي هرمي در دستور كار نيروهاي امنيتي و انتظامي است، اما ريشه اين جرثومه فساد و اختلال، ريشه كن نشده و پيامدهاي گسترده اجتماعي و فرهنگي آن كماكان گريبانگير جامعه است. روز گذشته، هزار عضو اين شركتها دستگير و 50 دفتر شركت گلدكوئيست نيز تعطيل شدند.
ورود گلدكوئيست به ايران در سال 75
شركتهاي هرمي از دهه 20 قرن گذشته توسط مهاجري ايتاليايي بنيانگذاري شد. از آن به بعد جلوههاي اين كلاهبرداري مدرن در قالبهاي مختلف و با نامهاي متفاوت به سراسر جهان سرايت كرد تا آنجا كه اولين شركت هرمي به نام گلدكوئيست در ايران در سال 75 شروع به كار كرد.
به گفته دكتر مجيد ابهري، رفتارشناس و مشاور كميسيون اجتماعي مجلس، با توجه به اينكه ذات اين شركتها واحد بود، مدتي پس از آن با نام گلدكوئيست يا كوئيستها شناخته شد، در حاليكه سر خط فعاليتهاي شركتهاي هرمي به ماجراي پنتاگون در سال 76 باز ميگردد. در اين شيوه هرمي با ورود به سيستم فرد از طريق يك برگ كاغذ عضو شده و با دعوتگيري در مجموعه، خود بالاي شبكه قرار گرفته و سايرين زيرشاخه او محسوب ميشوند.
2 ميليون ايراني در دام گلدكوئيست
ابهري معتقد است، شركت گلدكوئيست در سال 1379 ابتدا در لار شيراز شروع به كار كرد و به تدريج به تمام شهرهاي كشور گسترش يافت. به طور كلي 110 شركت هرمي با عضوگيري بيش از 2 ميليون نفر در سراسر كشور مانند يك سرطان به جان جامعه افتاده بودند.
75 درصد از اعضاي اين شبكهها هيچ پورسانتي دريافت نكردند
بنابر اظهارات ابهري، طبق آمارهاي موجود، 75 درصد از افرادي كه وارد اين وادي شدند، هيج پورسانتي دريافت نكردند، 12 درصد فقط يك بار پورسانت دريافت كرده و تنها 13 درصد بيش از 1 بار پورسانت دريافت كردند.
در سال 84 مجلس قانون ممنوعيت فعاليت شبكههاي هرمي را به تصويب رساند، اما متأسفانه اين شركتها هر روز با تغيير نام و ظاهر خود به كلاهبرداريهايشان ادامه ميدادند. كوئيست انترنشنال، آمگا گلوبال، اسكاي وي، ساينشاين امپاي، گيريفين، پالينور، آسوگستر شرق، ويكتوري وي، مگا هولدينگ و ...، نامهايي هستند كه اعضاي اين شركتها براي فريب اذهان عمومي از آنها استفاده ميكنند.
79درصد از فريب خوردگان گلدكوئيست تحصيلات دانشگاهي دارند
به گفته ابهري، آمارها نشانگر اين موضوع است كه 79 درصد از افرادي كه فريب شبكههاي هرمي را خوردهاند از تحصيلات دانشگاهي بهره مند بودهاند و اين نشان از رسوخ آنها در قشر تحصيلكرده اجتماع دارد.
اين در حالي است كه سوزان كمري يكي از روساي گلدكوئيست در كنفرانس منطقهاي با مخاطب قرار دادن ايرانيان گفت: ما زندگي كردن را به شما ميآموزيم و اميد حيات را كه از يادتان رفته است، به خاطرتان ميآوريم.
رواج اباحهگري، حرامخواري و دروغ
ابهري ادامه ميدهد: اباحهگري، روابط جنسي نامشروع، فريبهاي زباني و وعدههاي دروغين ابزار اصلي كار اين شبكهها از ابتدا تا امروز بوده است. اين شركتها در راستاي توسعه فرهنگ اباحهگري، دستور اكيد مبني بر جذب عضو جديد (پرزنت) از ميان جنس مخالف است. روابط غير اخلاقي در مكانهايي كه اين شركتها در آن استقرار داشتند و ظواهر نامناسب اعضا، از مصاديق اين امر است.
شبكههاي هرمي تهديدي براي مديريت اجتماعي
يكي از مهمترين پيامدهاي اين شبكهها تهديد مديريت اجتماعي است. با اشاعه چنين مراكزي، اطمينان مردم نسبت به بنگاههاي اقتصادي و ساير نهادهاي دولتي كه قادر به نابودي اين شبكهها نيستند، از ميان ميرود. به گفته دكتر امانالله قرائيمقدم، جامعه شناس و استاد دانشگاه، گسترش اين شبكهها باعث ايجاد نا امني اجتماعي، اقتصادي، سياسي، قضايي و فرهنگي در سطح اجتماع ميشود. خانوادهها كه هسته اوليه جامعه هستند در رابطه با اين شركتها دچار از هم پاشيدگي ساختاري شده و از لحاظ اقتصادي توان ادامه حيات را از دست ميدهند. از ديگاه فرهنگي با ورود الگوهاي رفتاري غربي مانند روابط افسارگسيخته پسران و دختران در اين شركتها و ادبيات مبتذلي كه از آن استفاده ميكنند، ارزشهاي اجتماع را تهديد ميكند.
فعاليت گلدكوئست به مثابه قمار
به گفته قرائي مقدم، هر فعاليتي كه بر مبناي برد و باخت باشد قمار محسوب شده و سود دريافتي از آن نيز حرام است. با توجه به اينكه بنيان گلدكوئيست بر اساس شانس و برد و باخت گذاشته شده، از نظر اسلام حرام است. همچنين با گسترش اين شبكهها و خروج ارز از كشور سرمايه ملي زايل ميشود و ضربه اقتصادي بسياري بر جامعه وارد ميكند. زوال توليد با رواج گلدكوئيست
يكي از پيامدهاي گلدكوئيست جلوگيري از فعاليتهاي توليدي و سرگرم كردن جوانان با اشتغال كاذب است. نيروي انساني از توليد در زمينههاي صنعت، خدمات و كشاورزي بازمانده و اقتصاد كشور خدشه دار ميشود.
شبكههاي هرمي و طلاق
به گفته دكتر اقليما، آسيب شناس اجتماعي فقر و بيكاري يكي از دلايل گرايش به شبكههاي هرمي است. افرادي تنها به دليل اينكه با حقوق اندك به جايي نميرسند و به خيال پيمودن ره صد ساله در يك شب به اين شركتها رو ميآورند. اين افراد علاوه بر زيانهاي مالي كه از عضويت در اين شبكهها عايدشان ميشود، به دليل از دست دادن سرمايه زندگي دچار بحرانهاي خانوادگي و طلاق نيز ميشوند. آنها كه به تصور پولدار شدن به اين مسير قدم نهادهاند، نه تنها پولي به دست نميآورند، بلكه خانواده خود را نيز از دست ميدهند.
با توجه به هشدارهاي مقامات امنيتي و قضايي و دستگيريهاي پي در پي اعضاي اين شبكه ها، عضويت مجدد برخي افراد در گلدكوئيست تعجب برانگيز است و براي ريشه يابي آن بايد به شخصيت اين افراد رجوع كرد.
