هادي مومني راوندي-در ايران بهدليل عرضه ارزان انرژي و در دسترس بودن ساده آن تلاشها براي بهرهبرداري از راههاي جايگزين اهميتي ندارد. حتي برخي دستاوردهاي بشري که در اختيار داريم بهدليل بيتوجهيهاي ناشي از سياستهاي اعمال شده در بخش انرژي، از بين رفته يا منسوخ شده است. امروزه براي توليد آب، چاه حفر ميشود و براي انتقال آب از عمق زمين از پمپ استفاده ميشود. پمپ به سوخت نياز دارد و استفاده از سوخت يعني آلودگي محيطزيست. اما قنات بدون استفاده از انرژي و آلودگي محيطزيست آب را از عمق زمين به سطح زمين منتقل ميکند بدون استفاده از انرژي فسيلي و اين مزيتي است که مورد توجه همه مجامع جهان است.
ايرانيان باستان در چندين هزار سال قبل دست به ابتکار زده و قنات را ايجاد كردند و با اين اختراع که در نوع خود در جهان تاکنون بينظير بوده است، ميتوان مقدار قابل توجهي از آبهاي زيرزميني را جمع آوري کرد و به سطح زمين رساند که همانند چشمههاي طبيعي، آب آن در تمام طول سال بدون هيچ کمکي از درون زمين به سطح آن جاري شود. قدمت بسياري از قناتهاي ايران، از پنج، شش هزار سال متجاوز است و عمري برابر با تاريخ کهن ايران دارد.
از حدود 600 رشته قنات شهرستان كاشان هم اكنون 450 رشته قنات با ميزان متوسط آبدهي هفت ليتر بر ثانيه فعال است كه 40 درصد آب كشاورزي اين شهرستان را تأمين ميكنند.
40 رشته قنات كاشان خشك شد
جواد امانپور، مدير جهاد كشاورزي كاشان از خشك شدن بيش از 10 درصد از قناتهاي اين شهرستان به دليل كمبود بارندگي و خشكسالي خبر داد و گفت: امسال به دليل كاهش بارندگي آب قناتها 30درصد كم شده كه به طور طبيعي مزارع و باغها هم در معرض بحران جدي بيآبي قرار گرفتهاند.
وي خاطرنشان كرد: آبدهي قناتها از سه متر مكعب در ثانيه امسال به 1/2 مترمكعب در ثانيه كاهش يافته است.
امان پور با اشاره به وجود 182 چشمه، يكهزار و 522 حلقه چاه و منابع آبهاي سطحي قهرود و بن رود كاشان تصريح كرد: آبدهي اين منابع آبي در سال زراعي 89-88 در قنات ها، چشمهها و آبهاي سطحي 30درصد و در چاهها 20درصد كاهش داشته است.
تنها30 رشته از قناتهاي كاشان بازسازي شد
رئيس اداره امور زيربنايي جهاد كشاورزي شهرستان كاشان با اشاره به لزوم حفظ قناتها گفت: امسال تاكنون، 2 ميليارد و 500 ميليون ريال اعتبار براي بازسازي قناتهاي اين شهرستان هزينه شده است.
علي محلوجي اظهار داشت: اين ميزان اعتبار از محل اعتبارهاي استاني، مديريت بحران و خشكسالي براي لايروبي، كولگذاري، گومگذاري، پينهبرداري و نوكني 30 قنات اين شهرستان هزينه شده است.
وي، با اشاره به اينكه از ابتداي سال جاري براي بازسازي قناتهاي اين شهرستان تنها اعتباري بالغ بر 5 ميليارد ريال درنظر گرفته شده بود، تأكيد كرد: قناتهاي بازسازي شده تنها بخشي از 60 قناتي است كه در دستور كار امسال قرار دارد.
محلوجي تصريح كرد: علاوه بر اعتبار تخصيص يافته امسال به قناتهاي اين شهرستان، ميزان 15 ميليارد ريال نيز توسط بهرهبرداران براي بازسازي اين قناتها اعلام آمادگي شده كه50 درصد آن به مرحله اجرايي رسيده است.
وي، شمار قناتهاي اين شهرستان را بالغ بر 600 رشته ذكر كرد و گفت: هماكنون، 450 رشته قنات فعال و قابل بهرهبرداري است و متوسط آبدهي اين قناتها حدود هفت ليتر بر ثانيه است.
قناتهاي كاشان شناسنامهدار ميشوند
جواد امانپور، مدير جهاد كشاورزي شهرستان كاشان نيز با اشاره به اينکه در سالجاري بيش از2 ميليارد ريال اعتباربراي بازسازي قناتهاي كاشان هزينه شده است، از اجراي طرح شناسنامهدار شدن قنوات كاشان خبر داد و اظهار داشت: اين طرح با هدف شناسايي قنوات و مشخصات آنها از جمله ميزان دبي و كيفيت طول قنات، عمليات مورد نياز براي مرمت و بازسازي و هزينههاي آن، تعداد بهرهبرداران، تعداد چاهها، سطح زير كشت و ساير مشخصات شروع شده است.
وي افزود: در حال حاضر حدود 40 رشته قنات در تمامي بخشهاي شهرستان شناسنامه دار شدهاند و هزينههاي مربوط به اين طرح از طريق مشاركت بهرهبرداران تأمين ميشود.
ضرورت جلوگيري از هدر رفتن آب قناتها
امروزه كارشناسان بهدنبال راهي هستند که قناتهاي کوچکي براي تأمين آب احداث كنند، اما با وجود اينكه 35هزار قنات در ايران وجود دارد و بهرهبرداري ميشود آب بسياري از اين قناتها در فصول سرد سال هدر ميرود كه بايد با استفاده از استخرهاي ذخيره آب و سدهاي لاستيکي اين آبها مديريت و براي کشت بهاره استفاده شوند.
از طرف ديگر حريم قناتها با طرحهايي مانند جادهسازي و شهرکسازي و شهرهاي صنعتي و نفوذ فاضلابها تهديد ميشود كه اين مهم عزم جدي دولت در اين راستا را ميطلبد و وظيفه ما فرهنگسازي براي حفظ منابع آب است.
