4 سناریوی رسانه‌ای غرب علیه ایران

جعفر تکبیری | رسانه‌های فارسی زبان وابسته به امریکا و انگلیس با راه‌اندازی طرحی به نام «فیلم زندگی» به دنبال اهداف جدیدی در داخل ایران هستند؛ اهدافی که در ادامه پروژه خط‌دهی رسانه‌ای برای براندازی نرم صورت می‌گیرد اما این‌بار با شکل و شمایلی تازه...ماجرا این است که شبکه فارسی بی‌بی‌سی، تلویزیون صدای امریکا و شبکه ایران ندا به صورت همزمان از مخاطبان خود در داخل ایران خواسته‌اند تا یک روز از زندگی شخصی خود در خانه و خیابان را فیلمبرداری و برای این شبکه‌ها ارسال کنند. در این بین مهم نیست که وسیله فیلمبرداری چه باشد.این وسیله می‌تواند موبایل ساده یا پیشرفته‌ترین دوربین‌های حرفه‌ای باشد. مهم در این بین فیلمی است که برای این شبکه‌ها ارسال می‌شود. آنها در توجیه این طرح گفته‌اند که قصد دارند از طریق این فیلم‌ها، یک فیلم مستند از زندگی ایرانیان بسازند و البته قول داده‌اند که فیلم‌های برتر نیز به نام فرستنده در خود شبکه پخش شود.لایه‌های پنهانی یک طرح سادهشاید خوشبینانه‌ترین تصور از این طرح ساخت یک فیلم مستند از زندگی باشد اما نگاهی به طرح‌ها و عملکرد این شبکه‌ها در ایام فتنه، این خوش‌بینی را چندان مداوم نمی‌کند. بی‌شک آن چیز که در این میان پیداست، اجرای این طرح چیزی فراتر از ساخت یک مستند از زندگی ایرانیان است و می‌توان چند سناریوی سودآور برای این شبکه‌ها را مورد بررسی قرار داد.سناریو اول: تکمیل آرشیو تصاویر از ایرانموضوع بسیار ساده است. بی‌بی‌سی فارسی،‌ صدای امریکا و شبکه ایران ندا بیش از 90‌درصد اخبارشان در ارتباط با ایران است اما به رغم این موضوع هیچ نماینده‌ای در ایران ندارند و به تبع آن آرشیو تصاویرشان از ایران بسیار محدود است. پیگیری و دنبال‌کردن برنامه این شبکه‌ها هر بیننده‌ای را به این نکته می‌رساند که تصاویر گزارش‌های آنها تنها از آرشیو بسیار محدودی تهیه شده و همین موضوع باعث ایجاد خستگی و القای حس تکراری بودن به مخاطب می‌شود. از این رو اجرای این طرح می‌تواند حجم زیادی از تصاویر با موضوعات مختلف اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی را در اختیار آنها قرار دهد که از طریق این تصاویر بتوانند بر اثر بخشی اخبار خود بیفزایند. سناریو دوم: نظر‌سنجی پنهان از وضعیت ایرانبی‌شک مزیت دومی که طرح «فیلم زندگی» برای برنامه‌سازان این شبکه‌ها به دنبال دارد، امکان اجرای یک نظر‌سنجی پنهان از وضعیت فعلی کشور است. نظر‌سنجی که به واقعیت بسیار نزدیک است، چراکه یک فرد در طول روز با مسائل مثبت و منفی زیادی روبه‌رو می‌شود که قطعاً این مسائل بازتاب مستقیمی در فیلم‌های ارسالی آنها برای این شبکه‌ها دارد. بنابراین آنها به راحتی با تجزیه و تحلیل این تصاویر به علایق مثبت و منفی شهروندان پی‌می‌برند و بر مبنای همین شاخص‌ها اقدام به برنامه‌سازی برای هدایت ذهن مخاطبان می‌کنند. سناریو سوم: خط‌دهی به تفکرات عمومیبی‌شک وظیفه یک رسانه خط‌دهی به تفکرات عمومی است اما این خط‌دهی چگونه باید باشد؟ جواب این سؤال در طرح «فیلم زندگی» نهان شده است. شبکه‌های دنبال‌کننده این طرح با دستیابی به تصاویر زندگی روزمره مردم و نمایش گزینش شده این تصاویر به دنبال ایجاد یک حس همذات‌پنداری در مخاطبان خود هستند تا از این طریق خط‌دهی و هدایت افکار عمومی را به دست بگیرند. برای مثال فرض کنید چند بار تصاویری از درگیری یک فرد با فروشنده‌ای به نمایش در بیاید. این موضوع به تنهایی کافی است که برخی در ضمیر ناخودآگاه خود گمان کنند که می‌توانند حق خود را با درگیری فیزیکی بگیرند و از فردا در خیابان‌ها موجی از درگیری را شاهد باشیم. درست موضوعی که در ایام درگیری‌های پس از انتخابات شاهد آن بودیم. حال این موضوع را به مسائل سیاسی و کلان تعمیم دهید تا قسمت دیگری از این سناریو را دریابید.سناریو چهارم: هر شهروند همچنان یک رسانه استاما مهم‌ترین بخش این طرح که به صورت همزمان در 3 شبکه فارسی زبان وابسته به امریکا و انگلیس در حال اجراست، تمدید طرح هر شهروند یک رسانه است. طرحی که در زمان فتنه و برای تقویت شبکه رسانه‌ای فتنه‌گران طراحی شد. در همان ایام بود که حجم بسیار زیادی از فیلم‌های آشوب‌های خیابانی که توسط افراد عادی و به وسیله موبایل تهیه شده بود، در شبکه‌های مجازی منتشر و در اختیار تلویزیون‌های بیگانه قرار گرفت. بنابراین می‌توان فهمید که این شبکه‌ها از طریق این طرح به دنبال تربیت لشکری از شهروندان خبرنگار هستند تا در مواقع اضطرار وظیفه تهیه تصاویر از آشوب‌های خیابانی را به عهده بگیرند. خبرنگارانی که حتی یک دلار نیز برای خدماتشان پرداخت نکنند.در نهایت باید گفت که این موضوع جدای از چهار سناریو مطرح شده، مخاطرات امنیتی را نیز برای شهروندان به دنبال دارد چراکه این شهروندان ناخواسته ممکن است از مناطق حساس نظام نیز فیلم تهیه کنند و در اختیار این شبکه‌ها که به طور مستقیم زیر نظر سرویس‌های جاسوسی اداره می‌شود، بگذارند. بنابراین نهادهای مسئول باید با برنامه‌سازی مانع فریب جامعه و گرفتار‌شدن آنها در تورهای این رسانه‌ها شوند.