مسابقه اتوبوس تندرو با مترودر كلانشهر‌ها

معصومه ایمانی- brtمخفف Bus Rapid System است، یعنی سیستم اتوبوس‌های پرسرعت. سال‌های زیادی است كه در كشورهای مختلف از این روش برای افزایش كیفیت و سرعت خدمات اتوبوس‌ها استفاده می‌شود و می‌توان گفت BRT تلفیقی از همه روش‌هایی است كه تاكنون برای افزایش سرعت اتوبوس‌ها استفاده می‌شد. در اغلب كشورهای جهان استفاده‌كنندگان از اتوبوس كسانی هستند كه از دریافت خدماتی با كیفیت پایین چندان آزرده نمی‌شوند، به همین دلیل می‌توانند ایستگاه‌های سر باز اتوبوس را تحمل كنند، اما در سیستم BRT این رویكرد تغییر می‌كند. هم‌اكنون در جهان تعداد زیادی ایستگاه مدرن برای اتوبوس‌های سیستم BRT طراحی شده كه با درهای ویژه به اتوبوس متصل می‌شوند. همچنین مسافران می‌توانند از كارت‌های اعتباری به جای بلیت، برای پرداخت هزینه اتوبوس استفاده كنند. هرچند تمام این ویژگی‌ها در خطوط BRT كه در تهران راه‌اندازی شده، رعایت نشده است ولی اختصاص مسیرهای خاص برای حركت، اتوبوس‌های چپ در و سیستم پرداخت بلیت متفاوت و. . . ویژگی‌های سیستم BRT در تهران و ایران است. بسیاری دیگر از موارد BRT نیز برای اولین بار از تهران سر برآورد و از آنجا به شهرهای دیگر توسعه یافت، هم‌اكنون شهرهای اصفهان، تبریز و مشهد دارای سیستم حمل و نقل BRT هستند هر چند در برخی از این شهرها نمی‌توان به طور واقعی گفت كه سیستم‌های راه‌اندازی شده تمام ویژگی‌های سیستم BRT را دارند، ولی در این شهرها سیستم‌های اتوبوس با نام BRT در اختیار مردم قرار گرفته است. در طرح جامع ترافیك تهران كه تدوین و تنظیم آن سال‌ها وقت از شورای شهر تهران و شهرداری برد، ایجاد 10 خط اتوبوس تندرو مورد تأكید قرار گرفته است، تاكنون چهار خط BRT در تهران راه‌اندازی شده است و شهرداری تهران قصد دارد تا در اولین فرصت تعداد این خطوط را به 10 خط برساند. گسترش حمل و نقل عمومی در تهران بر اساس ایده‌ای ساده در حال پیگیری است، شهردار تهران به زبانی ساده در این مورد گفته است «ما معتقدیم حمل و نقل عمومی را باید گسترش داد و اولویت با حمل و نقل عمومی است.»دو شبكه جدید BRT مشخص شده استمعاون حمل‌ونقل و ترافیك شهرداری تهران در گفت‌وگو با «جوان» تأكید كرد: با توجه به افق طرح جامع حمل و نقل شهر تهران باید تعداد خطوط BRT به 10 خط مجزا افزایش یابد، در این راستا شهرداری تهران قصد دارد تا خطوط BRT دیگری را راه‌اندازی كند. مهندس سید جعفر تشكری هاشمی ادامه داد: سه خط جدید در مسیر «پونك تا میدان آزادی»، ادامه فاز دوم خط چهار از «میدان توحید تا ترمینال جنوب» و یك خط شمال شرق تا شمال غرب كه به عنوان یك مسیر اصلی تعیین شده است و یكی از مهم‌ترین خطوط خواهد بود، اما هنوز مسیرهای دقیق آن مشخص نشده است. وی گفت: مطالعات این خطوط در حال انجام یا تكمیل شده است و شورای شهر تهران در جریان اجرای آنها قرار دارد و در صورت نیاز اطلاعات لازم به شورای شهر تهران نیز ارائه خواهد شد. این در حالی است كه سخنگوی شورای شهر تهران در گفت‌وگو با «جوان» تأكید كرد: سندی در مورد اینكه خط جدید BRT در تهران احداث خواهد شد به شورای شهر و كمیسیون عمران ارائه نشده است. خسرو دانشجو یادآور شد: موضوعی كه اكنون در كمیسیون عمران در حال كار كارشناسی و بحث روی آن هستیم این است كه بخشی از BRT ولیعصر از تقاطع چمران تا میدان تجریش راه‌اندازی شود یا خیر و در واقع ادامه خط سه BRT تهران در حال بررسی است. وی با اشاره به اینكه مسئولان شهرداری تهران پافشاری دارند تا آن بخش را به شكلی كه در نظر دارند راه‌اندازی كنند، گفت: در این ارتباط بحث‌هایی در كمیسیون عمران است كه هنوز در حد بحث با كارشناسان هستند ولی خطی كه به عنوان خط جدید از آن بحث كنیم وجود ندارد، در مورد تكمیل خط‌های مختلف الان بحث‌هایی وجود دارد. به هر ترتیب شهردار تهران قصد دارد تا حمل و نقل ریلی را در دراز مدت و خطوط BRT در میان‌مدت در شهر توسعه دهد. قالیباف در این مورد اظهارنظر كرده است كه تاكنون چهار خط BRT در شهر راه‌اندازی شده و امیدواریم بتوانیم تا شش خط دیگر را راه‌‌اندازی كنیم. تسریع در راه‌اندازی BRT اصفهاناما وضعیت BRT در شهرهای دیگر كشور به چه صورت است، در اصفهان شهردار این شهر بر تسریع اجرای مرحله اول طرح اتوبوس BRT در شهر اصفهان تأكید كرده است. سید مرتضی سقائیان نژاد، شهردار اصفهان، با اشاره به اجرای طرح اتوبوس BRT از بلوار شفق تا ترمینال باقوشخانه به طول 5/17 كیلومتر گفته است؛ مرحله اول طرح حدفاصل بلوار شفق تا میدان آزادی در حال اجراست و با توجه به اینكه اتوبوس و تجهیزات طرح BRT به مبلغ 50 میلیارد ریال خریداری و به اصفهان انتقال یافته است، باید در اجرای مرحله اول این طرح تعجیل كرد. احداث مترو نیز به موازات ایجاد خطوط جدید اتوبوسرانی در اصفهان در حال پیگیری است و به نظر می‌رسد در صورتی كه برنامه‌ها به صورت پیش‌‌بینی شده انجام شود، استقبال اصفهانی‌ها از وسایل حمل و نقل عمومی افزایش خواهد یافت. BRT تبریز؛ معایب و محاسنطبق مصوبه مجلس، اولویت حمل و نقل عمومی در كلانشهرها بر مبنای توسعه مترو گذاشته شده است، اما به گفته مهندس نوین، شهردار تبریز، برای تبریز، خط ویژه اتوبوسرانی از منوریل و قطار شهری كارسازتر است، چراكه سریع قابل اجراست، كم هزینه است و مهم‌تر از همه با اجرای این پروژه و كاهش زمان انتظار در ایستگاه‌های این سامانه به 5 دقیقه، كرامت انسانی شهروندان حفظ می‌شود. البته شهردار تبریز طرح BRT را تنها راهكاری موقت برای حل مشكلات ترافیكی تبریز، قبل از راه‌اندازی مترو ارزیابی می‌كند، در حالی كه اتوبوس‌های تندرو و مترو در همه كشورهای جهان مكمل یكدیگرند. لذا شورای شهر و مدیریت شهری در كنار تأكید بر راه‌اندازی سریع و توسعه خطوط مترو، ضروری است ایجاد و گسترش خطوط پرسرعت اتوبوسرانی با سرعت بالا و حجم جابه‌جایی مناسب را در اولویت برنامه‌های كاری خود قرار دهند چراكه توسعه هماهنگ این دو، شبكه حمل ونقل عمومی شهر را تكمیل كرده و سهم وسایل نقلیه عمومی تبریز در جابه‌جایی مسافر را از 30 درصد فعلی افزایش می‌دهد. همچنین برخی معتقدند این سامانه می‌تواند حجم زیادی از مسافران را در كمترین زمان ممكن از نقطه‌ای به نقطه دیگر منتقل و از اتلاف وقتشان جلوگیری كند. گسترش جمعیت شهری و مسئله معضل ترافیك از جمله مهم‌‌ترین عواملی است كه لزوم طراحی و اجرای سیستم‌های حمل و نقل سریع و كم هزینه مختلف را در شهر تبریز ضروری ساخته است. در واقع سوار شدن آسان، اتوبوس‌های علامتگذاری شده و دائمی بودن سرویس از جمله دیگر مزیت‌های این سامانه محسوب می‌شود. همچنین نباید فراموش كرد كه طراحی خطوط ویژه، مزیت مهم دیگری هم دارد و آن استفاده خودروهای آتش نشانی، اورژانس، پلیس و سایر وسایل حمل و نقل ویژه در مواقع اضطراری است بدون اینكه وقتشان در ترافیك اتلاف شود. فاز اول پروژه BRT در تبریز همزمان با اعیاد شعبانیه به بهره‌برداری رسید و بر این اساس این خط در خیابان مركزی شهر از باغ گلستان تا فلكه دانشگاه احداث شده است، براساس آمار‌های شهرداری روزانه 150 هزار مسافر شهری توسط خط ویژه اتوبوسرانی در یك مسیر جابه‌جا می‌شود و در این صورت باید اذعان كرد كه BRT تبریز با استقبال مردمی روبه‌رو بوده و كلیت طرح مورد تأیید شهروندان قرار گرفته است. توقف BRT مشهد در ایستگاه بودجه BRT در مشهد فعلاً در ایستگاه بودجه توقف كرده است، هر چند مشهد نیز دارای سامانه‌ای است كه مردم مشهد از آن به عنوان BRT یاد می‌كنند و این خط در اطراف حرم رضوی به مسافران خدمت رسانی می‌كند ولی در واقع این خط، خطی ویژه اتوبوسرانی است و ویژگی‌های لازم برای BRT بودن را ندارد. بنا به گفته مسئولان شهرداری مشهد، اجرای سامانه «BRT» نیازمند كریدور ویژه با درجه ایمنی بسیار بالاست تا اتوبوس‌ها با سرعت زیاد در آن حركت كنند. عملیاتی كردن این سامانه نیازمند منابع مالی زیادی است كه باید از ناحیه دولت تأمین شود. احداث همین خط اتوبوس ویژه بر اساس اظهار نظر مسئولان سبب تغییر تدریجی الگوی سفر شهروندان برای استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی شده است. افزایش سرعت وسایل نقلیه عمومی، امدادی و انتظامی، پایین‌تر بودن هزینه، ایجاد و بهره‌برداری از آن در مقایسه با احداث بزرگراه‌های جدید یا راه‌اندازی سامانه‌های پرظرفیت دیگر و قابلیت بالای احداث، اصلاح، حذف، گسترش و مدیریت آن از جمله دلایل این تغییر نگرش است. رویكرد شهرداری‌های كشور به سمت توسعه وسایل حمل‌ونقل عمومی پیش می‌رود به نظر می‌رسد كه شهرداری‌ها سعی دارند تا با افزایش مزیت‌های استفاده از حمل و نقل عمومی مردم را به این استفاده از این وسیله ترغیب كنند...