علی البرزی- این روزها فقط كافی است در زمان مراجعه به شبكههای اجتماعی به آمار كاربران این شبكهها و مشخصات آنها اندك توجهی داشته باشید. درماههای گذشته كاربرانی كه از شبكههای اجتماعی همچون فیس بوك و توئیتر استفاده میكنند، افرادی با تحصیلات بالاتر از لیسانس و حتی در مقطع دكترا هستند. این در حالی است كه این شبكههای اجتماعی از عوامل اصلی طلاق و نابهنجاریهای اخلاقی در كشورهای توسعه یافته هستند.
به گزارش «جوان»، شاید زمانی كه «دیوید واینر»، نخستین وبلاگ دنیا را با نام SCRIPTING NEWS در سال 1999 در اینترنت به وجود آورد، هیچ فكرش را هم نمیكرد كه كمتر از 11 سال بعد با ورود شبكههای اجتماعی، وبلاگ و وبلاگ نویسی به تدریج جای خود را به این شبكهها دهد و با گسترش روزافزون این شبكهها كاربران اینترنتی رغبت بیشتری به استفاده از شبكههای اجتماعی نشان دهند.
ازاواخر سال 2008 میلادی بود كه شبكههای اجتماعی یا «social networking» به سرعت در فضای مجازی گسترش یافت؛ این شبكهها كه از چند گروه فردی یا سازمانی تشكیل میشود، در چند سال گذشته به سرعت در فضای مجازی گسترش یافته و با استفاده از شگردهای مختلف به دنبال جذب مخاطب در فضای مجازی هستند.
طبق آخرین آمار سایت Alexa، شبكههای اجتماعی همچون یوتیوب و فیس بوك از بیشترین كاربران اینترنتی برخوردارند كه در این میان شبكه اجتماعی فیس بوك به دلیل گستردگی خدمات اینترنتی خود از بازدیدكننده و كاربران بیشتری در ایران برخوردار است.
استقبال قشر تحصیلكرده از شبكههای اجتماعی
از زمان آغاز به كارشبكههای اجتماعی تا به امروز و گسترش استفاده از این شبكهها در ایران گرایش كاربران به ویژه دانشگاهیان روز به روز بیشتر شده و به صورت مستمر و پراكنده به این فضا ورود پیدا میكنند و با تولید محتوا مطالبی را در اختیار دیگر كاربران قرار میدهند؛ نتایج تحقیقات گروهی از پژوهشگران دانشگاه تهران حاكی از صعود شبكههای اجتماعی و سقوط وبلاگنویسی در میان قشردانشگاهی در ایران است كه این موضوع نشان میدهد بسیاری از كاربران در سالهای اخیر به اشكال دیگری به تولید محتوای آنلاین روی آوردهاند.
هرچند كه به عقیده برخی كارشناسان استفاده از فرصت فضای مجازی به ویژه شبكههای اجتماعی باعث بهرهوری بهتر و تبادل اطلاعات میشود، اما نباید فرصتها و امتیازات شبكههای اجتماعی ما را نسبت به تهدیدات این فضا بیتوجه كند.
ارتباطات ساختگی، امكان سوءاستفادههای اخلاقی، حذف ایمیل، عدم اطمینان از صحت اطلاعات و تجاوز به حریم شخصی از جمله تهدیدهای شبكههای اجتماعی محسوب میشوند كه خطراتی را برای كاربران و فعالان فضای سایبر ایجاد میكند.
شبكههای اجتماعی مجازی؛ عامل افزایش طلاق و بزهكاری
اما تهدیدات شبكههای اجتماعی تنها مختص به ایران نیست و طبق آخرین اطلاعات موجود بعد ازكشورهای شرق آسیا همچون چین كه با معضلی به نام شبكههای اجتماعی مواجه هستند، اینبار تهدیدات اخلاقی این شبكه ها، نحوه تعامل در زندگی شخصی در كشورهای غربی را هدف قرار داده است، نتایج آخرین پژوهشهای انجام شده نشان میدهد كه شبكههای اجتماعی به عنوان دلیل اصلی یك پنجم موارد طلاق در امریكا قلمداد میشوند.
«اَلن منتل» حقوقدان و كارشناس برجسته امریكایی در عرصه طلاق كه ریاست آكادمی وكلای امور ازدواج را در ایالت نیویورك امریكا برعهده دارد با بیان این مطلب به خبرگزاری «آلمان» گفت: گوگل، فیس بوك، مای اسپیس و توئیتر خیانت را برای زوجها در كشورهای غربی آسانتر میكند.
نفوذ بر افراد با استفاده از شگرد «تاثیر براصل تابعیت غیرارادی»
«در ماههای گذشته شبكههای اجتماعی به ویژه فیس بوك نوعی ارتباط مجازی را آغاز كردهاند كه هدف اصلی آن جذب نخبگان و همزاد پنداری در این شبكهها است.» دكتر رستمی، استاد ارتباطات با بیان این مطلب به«جوان» میگوید: این شگرد كه با تازگی در دستور كار شبكههای اجتماعی قرارگرفته است در نگاه اول بسیار ساده است اما واكاوی این شیوه پیچیده بودن آن را نشان میدهد.
به باور رستمی شبكه اجتماعی فیس بوك از شگرد «تاثیر براصل تابعیت غیرارادی افراد» استفاده میكند كه در این روش با توجه به اینكه افراد به صورت ذاتی به دنبال ارتباط با دیگران و به ویژه جنس مخاطب هستند، كاربرانی با وارد شدن به این شبكه اجتماعی و ارسال دعوت نامه برای كاربران دیگر اقدام به جذب افرد میكنند.
به گفته این استاد دانشگاه، یك شبكه اجتماعی به دلیل اینكه ورودی و خروجی اطلاعاتش توسط كاربران انجام میشود، میتواند فضای مناسب را برای ارتباط بهتر در اختیار افراد قراردهد.
رستمی درباره دلایل بالارفتن آمار طلاق در اثر استفاده از این شبكهها معتقد است: زمانی كه افراد جذب این شبكهها میشوند به تدریج درشگرد جذب مخاطب شبكههای اجتماعی گرفتار میشود و به همین دلیل نوعی اعتیاد مزمن دركاربران به وجود میآید كه به همین دلیل افراد متاهل دچار نوعی همزاد پنداری در فضای مجازی میشوند.
اعتماد بیش از اندازه كاربران فیس بوك به یكدیگر
اما فرهاد طهماسبی روانشناس و استاد دانشگاه، نقطه اشتراك میان تمامی كاربران شبكههای مجازی به ویژه شبكه فیس بوك را اعتماد بیش از حدی میداند كه افراد در زمان حضور در یك شبكه اجتماعی به یكدیگر دارند. این استاد دانشگاه با بیان این مطلب به «جوان» اظهار میدارد: بیشترمردم به لینك ها، تصاویر، فیلمها و فایلهای اجرایی كه از طرف دوستان آنها ارسال شده است اعتماد میكنند.
به گفته طهماسبی كاربران در شبكههای اجتماعی، اطلاعات حساس خود را به اشتراك گذاشته و بر روی لینكهای ارسال شده توسط دوستان خود، به سادگی و با اطمینان كلیك میكنند كه همین موضوع آغاز مرحله جذب در یك شبكه مجازی است.
به باور وی افراد تحصیلكرده به جهت اینكه با امكانات این شبكهها آشنایی بیشتری دارند به دو دلیل بیشتر از افراد دیگر ازشبكههای اجتماعی استفاده میكنند:«برای كسب اطلاعات برای تحقیقات و پژوهشها خود و آشنایی بیشتر با فضای مجازی و امكانات جدید شبكه اجتماعی.»
این روانشناس معتقد است كه چنانچه افراد از شگردهای جذب در این شبكهها آگاهی نداشته باشند، در آینده نزدیك با مشكلاتی نظیر ترویج ارتباط غیراخلاقی در فضای مجازی و مشكلات اخلاقی در جامعه به ویژه در روابط همسران مواجه خواهند بود.
