بازکاوی آسیبهای سرقت در گفتوگو با کارشناسان (20)
سارقان، زورگیران و کیفقاپایان با انگیزههایی متفاوت اعمال مجرمانه خود را دنبال میکنند. عدم توجه به انگیزههایی که از مجرمان متهمانی سابقهدار و خشن ساخته است سبب گردیده همه روزه به تعداد این مجرمان افزوده شود. هر چند پلیس همواره تلاشهای مضاعفی را در دستگیری آنان به کار بسته اما چرخه دستگیری، محاکمه و حبس همواره در مورد بسیاری از متهمان ادامه دارد، بدون اینکه تلاشی از سوی نهادهای اجتماعی برای کاستن از تعداد مجرمان به کار گرفته شود.
«جوان» در سلسله گفتوگوهایی که با کارشناسان انجام داده تلاش کرده است آسیبهای پیش روی این جرائم را بازکاوی نماید.
بیستمین بخش از این گفتار در گفتوگو با قاضی محمدحسین احمدی شاملو مستشار دادگاههای کیفری استان تهران درباره وضعیت جرم سرقت درایران و مجازاتهای پیشبینی شده سارقان در قانون مجازات اسلامی در پی میآید.
قانون مجازات اسلامی چه سرقتی را مسلحانه تلقی میکند؟
قانون سارقی را که هنگام ارتکاب جرم با خود اسلحه داشته باشد حتی اگر از آن استفاده نکرده باشد، سارق مسلح میداند، به این معنا که اگر سارقی اسلحه به همراه داشته باشد اما هنگام ارتکاب جرم از آن استفاده نکرده یا کسی متوجه آن نشده باشد، باز هم آن شخص به عنوان سارق مسلح قلمداد شده و مستحق تشدید مجازات است.
آیا استفاده از سلاح قلابی توسط سارق به مثابه سلاح واقعی و مسلحانه است؟
خیر. در واقع رویه قضایی این را (اسلحه قلابی) به عنوان اسلحه واقعی نمیشناسد و سرقت رخ داده را نیز مسلحانه نمیداند، حتماً اسلحه باید واقعی باشد.
با توجه به اینکه شما سالها به عنوان بازپرس دادسرای جنایی مرکز فعالیت داشتید، بفرمایید وضعیت جرم سرقت مسلحانه در کشور به چه صورتی است و علت عمده شیوع سرقت در جامعه چه میباشد؟
طبق آمار و اطلاعاتی که مقامات مربوطه و پلیس میدهند، سرقتها بیشتر با سلاح سرد رخ میدهند تا با سلاح گرم و یکی از علتهای مهم شیوع آن در جامعه نیز اعتیاد به موادمخدر و روانگردانهاست.
سارقان مسلح از نظر شخصیتی چه نوع اشخاصی هستند و انگیزه واقعی آنها از سرقتها چیست؟
سارقان مسلح عموماً افراد ضعیفی هستند و برای اینکه ضعفشان را پوشش بدهند و راحتتر دست به ارتکاب سرقت بزنند و فرار کنند از اسلحه استفاده میکنند و انگیزهشان نیز تحصیل مالی است.
قانون مجازات اسلامی چه مجازاتهایی را برای سارقان مسلح پیشبینی کرده است؟
در قانون مجازات اسلامی دو نوع سرقت وجود دارد، سرقتهای حدی و دیگری تعزیری.
برابر قوانین فقه اسلامی برای اجرای حد سرقت باید شرایطی وجود داشته باشد، مثلاً سارق بالغ باشد، وادار به سرقت نشده باشد، بداند که دارد مال دیگری را میرباید و شرط دیگری که در قانون آمده این است که در صورت عدم وجود هر یک از شرایط مقرر حد جاری نخواهد شد، اما در سرقتهای تعزیری که انواع مختلفی دارند، مجازاتهای متفاوتی هم در نظر گرفته شده است. هرگاه سرقت مسلحانه و همراه با آزار باشد سارق به حبس از سه ماه تا 10 سال و 74 ضربه شلاق محکوم میشود یا اگر سرقت در شب و توسط گروهی از سارقان انجام گیرد و لااقل یکی از آنها مسلح باشد هر یک از مرتکبان به پنج تا 15 سال حبس و 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد.
سرقت از بانکها، صرافیها و جواهر فروشها نیز مجازات سنگینتری دارند به طوری که به موجب قانون هرگاه دو یا چند نفر (یک نفرشان مسلح باشد) با برنامهریزی قبلی اقدام به سرقت از این اماکن کند به حبس ابد محکوم میشود.
مورد دیگری که قانون برای آن اشد مجازات را مقرر کرده، راهزنی است، یعنی سارق مسلح و قطاعالطریق هرگاه با اسلحه امنیت مردم یا جاده را بر هم بزند و ایجاد رعب و وحشت کند، محارب شناخته شده و به اعدام محکوم میشود.
آقای شاملو در حال حاضر برای کنترل سارقان خشن در کشورمان چه اقداماتی صورت میگیرد؟
الان ستادی تحت عنوان ستاد مبارزه با جرائم خاص تشکیل شده و بانک اطلاعاتی آنها نیز فراهم است، با این حال این اقدامات جهت کنترل سارقان خشن و پیشگیری آنها از ارتکاب جرم کافی نیست. ما باید با این گونه مجرمان مثل خودشان با قدرت برخورد کنیم، یعنی دستگاه قضایی به آنها رحم نکند و آنان را پس از دستگیری از هرگونه عفو تعلیق مجازات و مرخصی محروم کند.
فکر میکنید این اقداماتی که عنوان کردید باید انجام شود کافی هستند تا سارق خشن مجدداً دست به ارتکاب سرقت نزند؟
مؤثر هستند اما یک راه دیگری وجود دارد که قانونگذار میتوانست برای کنترل بیشتر سارقان سابقهدار از آن بهره بگیرد و آن تبعید این گونه افراد است. در واقع قانونگذار قانونی را تصویب کند تا سارقان سابقهدار را به خاطر اینکه امنیت جامعه را به هم میزنند و صلاحیت زندگی در اجتماع و میان همنوعان خود را ندارند، به یک مکان دوره افتاده تبعید شوند.
چرا برای کنترل سارقان خشن پلیس ایران مثل پلیس خیلی از کشورهای دیگر از دست بند و پابندهای الکترونیکی استفاده نمیکند؟
واقعیت این است که الان ضابطین ما نمیتوانند از این دستبندها استفاده کنند چون هم این تجهیزات را ندارند و هم اینکه از نظر نیرو تعدادشان کم است. به هر حال این ظرفیت فعلاً وجود ندارد.
