عليرضا محمدي | جشنواره رهآورد سرزمين نور كه از اولين دورههاي حضور كاروانهاي راهيان نور در مناطق جنگي هشت سال دفاع مقدس آغاز به كار كرد، به تازگي هشتمين دوره خود را در كرمانشاه پشت سر گذاشت تا يكي از جامعترين جشنوارههاي فرهنگي، ادبي و هنري در خصوص دفاع مقدس، در ميان مهجوريتها و محدوديتهاي پيش رو، همچنان به سوي اهداف مقدس خود اميدوارانه به پيش برود. در واقع آنچه رهآورد سرزمين نور را متمايز از جشنوارههايي از نوع خود ميكند، علاوه بر جامعيتش، همان چيزي است كه دكتر حسين جعفري، دبير جشنواره هشتم نيز در گفتوگو با ما به آن اشاره داشت؛ «تراوش احساسات ناب نسلهاي بعد از جنگ در برخورد عيني با حقايق مناطق عملياتي دفاع مقدس» با ما در گفتوگويي با موضوع اهداف، آمال، چشماندازها و موانع پيشروي جشنواره رهآورد سرزمين نور همراه باشيد.
قبل از هر سؤالي بهتر است براي آشنايي بيشتر خوانندگان توضيحاتي درباره جشنواره رهآورد سرزمين نور ارائه بفرماييد.اين جشنواره از سال 1379 تقريبا همزمان با شروع به كار كاروانهاي راهيان نور، آغاز به كار كرد و با قدمتي 10 ساله، تا كنون هشت دوره آن برگزار شده است كه در اين بين يك دوره آن به دليل آغاز حمله امريكا و متحدانش به عراق و ناامني مناطق مرزي برگزار نشد و يك دوره نيز به صورت استاني برگزار شد. اما اهداف اين جشنواره علاوه بر جمعآوري آثار خلق شده توسط بازديدكنندگان مناطق عملياتي در كاروانهاي راهيان نور، چند نكته عمده را در بر ميگيرد. اولين هدف پرداختن به مقوله دفاع مقدس به عنوان يك ضرورت انكار ناپذير است كه بارها از سوي مقام معظم رهبري بر اهميت آن تأكيد شده است. از سوي ديگر اين جشنواره معبري است براي ارتباط نسل جوان با نسل حاضر در دوران دفاع مقدس كه با حضور در جشنواره رهآورد سرزمين نور اين ارتباط عينيت يافته و در قالب آثار ادبي و هنري به قضاوت داوران مجرب گذاشته ميشوند.
صحبت از داوري شد، سطح داوري جشنواره هشتم را چطور ارزيابي ميكنيد؟داوري اين دوره از جشنواره يكي از نقاط قوت آن بود. مسئول كميته داوران دكتر حسين قناديان رئيس سازمان بسيج هنرمندان و از صاحبنظران در عرصه هنري كشور بودند و به ترتيب برخي ديگر از داوران جشنواره چهرههايي چون جمال شورجه مسئول گروه داوران فيلم و فيلمنامه، خاكسار بخش وبلاگ، سيد عباس مير هاشمي بخش عكس، مصطفي عليپور بخش شعر و خانم يزدان پناه بخش خاطره را بر عهده داشتند كه هر كدام از اين عزيزان در بخشهاي مربوط به خود به عنوان يك صاحبنظر مطرح هستند.
گذشته از بحث داوري آيا جشنواره به لحاظ آثار شركت داده شده نيز كيفيت لازم را دارد؟ در اين خصوص چه رتبهاي ميتوان به جشنواره رهآورد سرزمين نور در فضاي فرهنگي كشور داد؟علاوه بر رشد 200 درصدي آثار ارسال شده به جشنواره طي دو دوره گذشته، به زعم و تأييد هيئت داوران اين آثار به لحاظ كيفي نيز رشد خوبي داشتهاند. امسال به طور دقيق 14763 اثر دريافت كرديم كه با رشدي چشمگير نسبت به سالهاي گذشته مواجه بوديم، به شخصه مطمئنم در صورت حمايت سازمانها و نهادهاي دخيل در امر فرهنگي، دستيابي به ركورد 100هزار اثر دور از دسترس نيست. هماكنون نيز كارهاي خوبي براي گسترش جشنواره رهآورد سرزمينهاي نور صورت گرفته كه برپايي دبيرخانه دائمي جشنواره و تسهيل فرآيند جمعآوري آثار و همچنين هدايت شركتكنندهها از اين جمله هستند. در ضمن شايد براي امسال جشنواره را به صورت منطقهاي برگزار كنيم. يعني كشور به پنج منطقه تقسيم شده برگزيدگان به جشنواره كشوري راه يابند.
با وجود جشنوارههاي متعدد با موضوعات دفاع مقدس، در اين ميان اهميت جشنواره رهآورد سرزمين نور را در چه ميدانيد؟همان طور كه اشاره شد، در واقع پرداختن به مقوله دفاع مقدس اهميت خاصي به اين گونه جشنوارهها بخشيده است. اما شايد كمتر جشنوارهاي را در كشور سراغ بگيريم كه مانند جشنواره رهآورد سرزمين نور به اين گستردگي و در بخشهاي مختلف و متعدد به موضوع دفاع مقدس بپردازد. اگر در دورههاي ابتدايي رهآورد سرزمين نور تنها به سه بخش محدود ميشد، هماكنون در سه مقوله مجازي، بصري و نوشتاري در بخشهاي متعددي چون شعر، خاطره، متن ادبي، داستان كوتاه، عكس، فيلم و فيلمنامه، عكس و فيلم موبايل و وبلاگنويسي برگزار ميشود كه چنين گستردگي در ميان جشنوارههاي مربوط به دفاع مقدس بينظير است. از سوي ديگر بايد توجه داشت كه اين جشنواره ماحصل ديدار جوانان از مناطق عملياتي دوران دفاع مقدس است كه يك پيام زيبا در بطن خود دارد؛ اينكه آثار خلق شده در اين جشنواره، حاكي از وفاداري نسل جوان به ارزشهاي دفاع مقدس است.
با چنين اهميتي عمده موانع دستيابي به اهداف جشنواره در چيست؟يكي از كارهايي كه طي ساليان گذشته توسط دست اندركاران جشنواره صورت ميگيرد، چاپ كتب تصويري و نوشتاري از آثار برگزيدگان جشنواره است. هم اينك با توجه به محدوديتهايي كه داريم تنها سه هزار نسخه از اين كتابها را منتشر ميكنيم. در حالي كه اگر حمايتهاي لازم از سوي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي يا ساير نهادهاي فرهنگي انتفاعي و حتي غيرانتفاعي صورت بگيرد، ميتوانيم علاوه بر انتشار كثير اين كتابها، براي ارتقاي سطح جشنواره اقدامات مؤثرتري صورت دهيم. در اينجا بد نيست اشارهاي به دغدغههاي خود و همكارانم در اين خصوص داشته باشم. متأسفانه غفلت و عدم توجه نهادهاي فرهنگي به جشنواره رهآورد سرزمين نور، با چنان گستردگي، جامعيت و تقدس موضوعي، امري محسوس است و بنده نيز در گزارشي كه براي جشنواره هشتم تهيه كردم، اين موضوع را جزو كاستيهاي جشنواره بيان كردم.
به لحاظ رسانهاي نيز به نظر ميرسد برپايي جشنواره در مهجوريت قرار دارد. حداقل جشنواره هشتم خيلي در رسانهها مطرح نشد. نظر شما چيست؟متأسفانه عدم توجه شايسته رسانهها به جشنواره رهآورد سرزمين نور نيز يكي از مشكلات ماست. امسال با وجود اعلام خبر برگزاري جشنواره به اغلب رسانهها، انعكاس و پوشش مناسبي از آن صورت نگرفت. ما حتي در جشنواره هفتم به رسانهها اعلام كرديم هر كدام بخواهند ميتوانند به صورت رايگان از آثار برگزيده جشنواره استفاده كنند. اگر اين آثار به موضوع ارزشي دفاع مقدس پرداخته است پس متعلق به همه مردم ايران است. اما اقبال و توجه شاياني به اين امر صورت نگرفت. به نظر من انعكاس اخبار چنين جشنوارههايي حرمتدهي به ارزشهاست كه تكتك رسانهها بايد به اين امر توجه داشته باشند.
بد نيست در اين فرصت اطلاعرساني درخصوص دريافت آثار براي دوره بعد جشنواره داشته باشيد. بله، امسال پذيرش آثار را از سايت جشنواره با عنوان «كولهبار» خواهيم داشت و همچنين از طريق صندوق پستي و ايميل جشنواره نيز اقدام به پذيرش آثار ميكنيم. شروطي براي ارائه آثار وجود دارد كه بايد براي سالهاي 89 و 90 رعايت شود به اين شكل كه آثار به صورت تايپ شده با مشخصاتي كه اعلام كردهايم به دبيرخانه جشنواره ارسال شوند. مهلت زمان ارسال نيز تا شهريورماه سال 90 است.
امسال جشنواره را در كرمانشاه برگزار كرديد، دليل اين انتخاب چه بود؟كرمانشاه يكي از استانهاي مرزي ماست كه در طول جنگ به طور مستقيم مورد هجوم دشمن قرار گرفت. اين خطه غريب در حدود هزاربار بمباران شد و تنها كسي ميتواند اين موضوع را درك كند كه خود چنين شرايطي را لمس كرده باشد. از سوي ديگر كرمانشاه از دير باز مسير عبور مسافران كربلاست، بنابراين با چنين شرايطي نظر خود سردار نقدي هم بر اين بود كه به پاسداشت پايمردي مردم مقاوم اين خطه، جشنواره در كرمانشاه برگزار شود. در خلال جشنواره نيز بازديدي از منطقه عملياتي مرصاد داشتيم كه مورد توجه حاضرين نيز قرار گرفت.
و سخن آخر... حرف آخر دعوت دوباره بنده و همكارانم از نهادهاي فرهنگي براي مشاركت هرچه بيشتر در جشنوارههاي ارزشي چون رهآورد سرزمين نور است. اينكه به مقوله دفاع مقدس و زنده نگه داشتن ارزشهاي آن توجه مضاعفي نشان بدهند. امري كه مقام معظم رهبري بيشترين توجه را به آن نشان ميدهند و همگان را به عنايت به آن دعوت ميكنند. در واقع پرداختن به دفاع مقدس وظيفه تكتك ماست و انجام اين وظيفه منتي را طلب نميكند. همه بايد در اين امر خطير سهيم باشيم تا در فرداي قيامت شرمنده شهدا و امام شهيدان نباشيم.
