پس از 15 ماه دوباره مذاکرات میان ایران و 1+5 از سر گرفته شد. این مذاکرات در روز نخست تبدیل به صحنه محاکمه غرب در ژنو شد و حقیقتا مسائلی از سوی سعید جلیلی خطاب به نمایندگان 1+5 گفته شد که دست پنهان مدعیان حقوق بشر در ترور اساتید هسته ای را افشا کرد.
اکنون اگرچه نشست ژنو 3 به پایان رسید و به گفته دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان ادامه گفتوگوها با 1+5 در بهمن ماه و در استانبول دنبال می شود، اما نکته مهم آن است که این مذاکرات برخلاف میل برخی از دولت های سلطه گر به ضرر ایران تمام نشد؛ چنانکه پیش از مذاکرات، غرب تلاش فراوانی کرده بود تا نشان دهد که ایران یک مجرم هسته ای است و باید پای میز مذاکرات حاضر شود و در جایگاه متهم ضمن دفاع از خود، کشورهای دیگر را نسبت به حقوق هسته ایاش قانع کند، اما نقشه های آنان قبل از شروع دور تازه مذاکرات با اظهارنظر رئیس جمهور ایران و مقامات مسئول کشورمان، نقش بر آب شد. چنانکه مسئولان بلندپایه کشور اظهار کردند: «حق هسته ای ایران کاملا مشخص است و ایران بر سر حقوق هسته ای خود با هیچ کس مذاکره نمی کند.»
بنابراین آنچه اکنون از این اظهارات و گزارشات مربوط به مذاکرات استنباط می شود، چرخش میز مذاکرات به نفع ایران است.پرونده فعالیت کدام کشور نیاز به دفاع دارد؟با آغاز دور تازه مذاکرات میان ایران و 1+5، نمایندگان جمهوری اسلامی در روز نخست از موضع قدرت پای میز مذاکرات حاضر شدند. سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی و رئیس هیئت ایرانی، اقدام غرب در جنایت علیه دانشمندان هستهای ایران، خصوصاً دکتر شهریاری را محکوم و به اسناد آغشتگی دست غرب به خون اساتید شهید هسته ای ایران اشاره کرد. وی در ادامه سوالی را مطرح کرد که نشانه آن به سمت دولتمردان 1+5 بود. جلیلی پرسید که چرا دنیا در مقابل ترور اساتید هسته ایران و اعتراف صریح برخی کشورها به مشارکت در آن سکوت کرده است و چرا 1+5 این اقدام را محکوم نکرد؟
اما نمایندگان 1+5 پاسخی در برابر این پرسش نداشتند و در افکار عمومی پرونده خود را سنگین تر کردند.
در واقع ایران تنها موضوعی که پای میز مذاکرات پیش برد، توضیح و تشریح حقوق هسته ای خود بود؛ نه آنکه بنشیند و با مذاکره و دفاع، تقلا کند تا 1+5 را نسبت به حقوق هسته ای خود قانع کند. اما طرف دیگر مذاکره نه فقط باید دفاعیه ای را به خاطر پرونده ترورها ارائه می داد، بلکه مسائل متعدد دیگری نیز در پرونده سنگین کشورهای مدعی صلح و امنیت وجود دارد که اعتمادسازی و دفاع را در ادامه مذاکرات برای آنان ضروری می کند.جرم 1+5 در ترویج سلاح های هسته اییکی از مهمترین مواردی که در حجم انبوه پرونده اتهامات غرب گنجیده و ضرورت دفاع را برای آنان مضاعف می کند، همان موضوعی است که خود تلاش کردند تا بدان دلایل ایران را به پای میز مذاکرات بکشانند. تلاش برای ساخت بمب اتمی یکی از اتهامات نچسبی است که غرب از چند سال گذشته تاکنون قصد کرده تا برنامه ها و صفحه اهداف نظام جمهوری اسلامی را با آن چرک آلود کند. این در حالی است که بسیاری از کشورهای غربی خود دارای زرادخانه های هسته ای و مجهز به هزاران بمب اتمی هستند. به طوری که بان کیمون، دبیرکل سازمان ملل متحد در کنفرانس سلاحهای هستهای سازمان ملل در مکزیکو سیتی که شصت و دومین کنفرانس سالانه از این نوع محسوب می شد بیان کرد که تا تاریخ ۹ سپتامبر ۲۰۰۹ حدود 20 هزار بمب اتمی در جهان ساخته شده است. این حقیقت تلخ در شرایطی اعلام می شود که طبق اسناد و آمار بیشترین بمب های اتمی در اختیار کشورهای موسوم به 1+5 است و سایر دارندگان نظیر رژیم صهیونیستی نیز با حمایت و هدایت 1+5 توانستند خود را به این سلاح مجهز کنند. چنانکه دکتر جلیلی در مذاکرات اخیر ژنو با اشاره به مسلح شدن رژیم صهیونیستی به سلاح های هسته ای به اشتون در حالتی کنایه آمیز گفت: «سوال بسیار مهمی که 1+5 باید به آن جواب بدهد این است که چه کسانی رژیم صهیونیستی را به سلاح های هسته ای مجهز کردند؛ چراکه این نقض قاطع و روشن ان پی تی است».تقلای 1+5 برای تجدید رابطه با ایرانبه هر حال در چند دور گفت وگویی که امروز سه شنبه پایان پذیرفت، نتیجه گفتوگوهای میان ایران و 1+5 این شد که گفتوگو برای همکاری حول نقاط مشترک ادامه پیدا کند. به گفته سعید جلیلی این موضوعی بود که هیئت ایرانی بر آن تأکید داشت و در پایان گفتوگوها نیز این تصمیمی بود که به طور مشترک با طرف مقابل گرفته شد که ایران گفتوگوها را صرفاً برای همکاری حول نقاط مشترک مورد نظر طرفین ادامه می دهد.
اما با توجه به موضع قاطع و شجاعانه مسئولان عالی جمهوری اسلامی که دبیر شورای عالی امنیت ملی کشورمان بار دیگر در مذاکرات بر آن تاکید کرد و یادآور شد که «ما گفتوگو را در چارچوب راهبرد دو مسیره "فشار-مذاکره" نمیپذیریم و آن را نفی میکنیم» به نظر می رسد که اکنون 1+5 بیش از ایران نیازمند مذاکرات است. خصوصا آنکه پس از تحریم ها و قطعنامه های گوناگون علیه ایران که در شورای امنیت سازمان ملل متحد توسط 1+5 تصویب شد، برخلاف تصور جهانی، کمترین خدشه و خللی در مسیر پیشرفت نظام جمهوری اسلامی پیش نیامد و برعکس آن رخ داد و چنانکه دیدیم بیم ها و امیدهای اقتصادی در آمریکا و اروپا روز به روز تزلزل بیشتری گرفت. طبق آمارهای مرکز آمار اتحادیه اروپا (یوروستات)، اتحادیه اروپا بزرگترین شریک تجاری ایران بهشمار میرود. حدود یک سوم از مبادلات تجاری ایران با اعضای این اتحادیه صورت میگیرد. حجم مبادلات تجاری ایران با چهار کشور آلمان، انگلستان، فرانسه و ایتالیا بیشتر از سایر کشورهای اروپایی است. این در حالی است که سه کشور نخست جزو گروه 1+5 محسوب می شوند و در جریان صدور قطعنامه ها بیشترین فشار را برای اعمال تحریم اقتصادی علیه ایران وارد کردهاند. از سوی دیگر، ایران به دلیل در اختیار داشتن یکی از بزرگترین منابع انرژی فسیلی جهان (دومین ذخایر گاز و سومین ذخایر بزرگ نفت خام دنیا)، همواره مورد توجه شرکتهای اروپایی فعال در صنایع انرژی بوده است. اما شرکتهایی مانند بریتیش پترولیوم، توتال، استات اویل و ... به دلیل همراهی دولتمردان اروپایی با سیاستهای واشنگتن، تاکنون نتوانستهاند جایگاه مناسبی در بخشهای نفت و گاز ایران بهدست آورند. از سوی دیگر آمریکا که یکی از مهره های اصلی تحریم و صدور قطعنامه علیه تمامی کشورهای مستقل به شمار می رود، پس از تحریم ایران نه تنها به اهدافش که خاتمه فعالیت های صلح آمیز هسته ای ایران بود، نرسید، بلکه با این عملکرد خطا فقط بحران اقتصادی خود را شدت بخشید. در این خصوص روزنامه آمریکایی کریستین ساینس مانیتور با تاکید بر لزوم تجدیدنظر در تحریمهای خارجی آمریکا، در مقاله ای می نویسد: «لغو تحریمهای آمریکا علیه ایران و کوبا می تواند به رونق اقتصادی در داخل آمریکا و ایجاد فرصتهای شغلی بینجامد.» این روزنامه در ادامه مقاله خود به قلم برایان ارلی نوشته است: «در شرایطی که اقتصاد آمریکا با عمیقترین بحران خود از زمان رکود اقتصادی دهه 1930 رو به رو است و باراک اوباما می کوشد وجه بین المللی آمریکا را بهبود بخشد، دولت آمریکا باید در سیاست اعمال تحریم خود علیه کشورهای دیگر بازبینی کند.»
با این تفاسیر وقتی علل و عوامل تحریم ها علیه ایران را با دلایل برگزاری نشست و مذاکرات میان ایران و 1+5 مطابقت می دهیم به یک نتیجه گیری می رسیم. در واقع دلایل و اهداف جدی برای تحریم های اخیر علیه ایران چیزی نبود غیر از بستن درهای دانش هسته ای ایران و دلایل مذاکرات اخیر نیز به بهانه پیشرفت دانش هسته ای ایران بود که البته به صحنه محکومیت غرب تبدیل شد. اما در این میان یک رابطه است و آن اینکه غرب به همان اندازه که برای فشار به ایران متوسل قطعنامه و تحریم شد، اکنون برای رهایی از دامی که خود صید آن شده، به مذاکرات توسل می جوید و امید دارد. 1+5 پس از آنکه نتوانست در برنامه تحریم ها علیه ایران به اهداف مدنظر دست یابد و خود دچار سرگیجه شد، اکنون از مسیر مذاکرات چاره ای را می جوید تا ضمن حفظ اعتبار خود، ایران را برای تجدید روابط راضی کند؛ روابطی که در آن هم حق هسته ای ایران محترم شمرده شود و هم تحریم ها علیه ایران لغو گردد. گرچه زاویه شکسته این ماجرا همان سیاست دو مسیره "فشار-مذاکره" است ولی با توجه به محتوای این دور از مذاکرات می توان راهبرد تازه غرب را در یک جمله خلاصه کرد و آن اینکه: «فشار را که باختیم، تلاش کنیم مذاکره را نبازیم».
منبع :سایت خبری ندای انقلاب
