کوبه طلایی در ورودی مسجد تاریخی امام (ره) واقع در میدان نقش جهان که دارای قدمتی هفتاد، هشتاد ساله است به سرقت رفت. این خبری بود که چند روز اخیر در رسانهها منتشر شده و دهان به دهان میچرخد و هر کس نظری میدهدو... مسجد تاریخی امام(ره) که از چندی پیش تاکنون به سبب بی توجهی مسئولان به مرمت کاشیهای خود رنج میبرد، اکنون شاهد سرقت کوبه طلایی در ورودی است. این کوبه مربوط به 70 الی 80 سال قبل است که به احتمال زیاد نزدیک به یک ماه پیش به سرقت رفته است. کوبه سمت چپ این در تاریخی به رنگ طلایی و دارای نقش و نگارهای زیبا و در خور توجهی است که در بخش فوقانی آن نقشی از شاه عباس اول قلمزنی شده و در بخشهای دیگر این کوبه گل و بوتههایی زیبا وجود دارد و در قسمت رویی این کوبه نام سازنده آن حک شده است.
یکی از فعالان حوزه میراث فرهنگی استان اصفهان درباره قدمت تاریخی این در که در قسمت ورودی مسجد تاریخی امام واقع شده، میگوید: این در مربوط به عصر پهلوی است. حسین مقصودی ادامه میدهد: این در برای محافظت از در اصلی مسجد نصب شده که به نظر میرسد در زمان پهلوی اول نصب آن توسط انجمن دوستداران میراث فرهنگی وقت انجام شده است. اما انتشار خبر دزدیده شدن کوبه طلایی در مسجد امام (ره) اصفهان که روزی صدای فرهنگ و تمدن ایران اسلامی را در نصف جهان طنینانداز میکرد اکنون مهمترین موضوعی است که حوزه میراث فرهنگی استان اصفهان را تحتالشعاع خود قرار داده؛ این کوبه امروز در دستان سارقان فرهنگی دست به دست میشود تا این صدا دیگر به گوش دوستداران میراث تمدن اسلامی نرسد. کوبهای که حدود یک قرن همچون مدالی درخشان بر در مسجد جامع عباسی خودنمایی میکرد و چشم علاقهمندان به میراث فرهنگی را نوازش میداد، اکنون دیگر در سر جای خود نیست.تاریخ وقوع سرقت مشخص نیستدر خصوص زمان سرقت این کوبه طلایی رنگ که دارای نقش و نگارهای زیبایی است، حرف و نقلهای بسیاری گفته میشود.پیرمردی که هر روز برای اقامه نماز به این مسجد میآید در این خصوص میگوید: این کوبه چند هفته بیشتر نیست که ربوده شده است. خلاصه اینکه هر کسی در مورد تاریخ وقوع این سرقت زمانی متفاوت را بیان میکند. چند هفته، یک ماه قبل و دو ماه پیش روایاتی از این سرقت است اما نکته مهم جسارت صورت گرفته به این اثر تاریخی است که دل کسانی را که دغدغه حفظ میراث فرهنگی دارند، به درد میآورد.متأسفانه در حال حاضر علاوه بر سازمان میراث فرهنگی دستگاههای دیگری همچون اداره کل اوقاف و امور خیریه بر بناهایی چون مساجد و برخی از کاروانسراها نظارت دارند که این مدیریت میتواند به نوعی برای حراست هرچه بیشتر از ابنیه تاریخی زیانآور باشد. علاوه بر آن نباید با بیانصافی به قضیه نگاه کرد و سازمان میراث فرهنگی را تنها دستگاه برای حراست و نگهداری از ابنیه تاریخی دانست این در حالی است که هم اکنون برخی از دستگاههای دیگر به رغم استفاده از این میراث هیچ برنامهای برای مراقبت از آنها ندارند.شهرام امیری یکی از کارشناسان اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان زمان وقوع این سرقت را حدود یک ماه قبل بیان کرده و میگوید: جنس این کوبه از طلا نبوده و ارزش اقتصادی چندانی ندارد. وی ادامه میدهد: به احتمال زیاد سرقت در زمان برگزاری یکی از مراسم عمومی انجام گرفته است. سرقت کوبه جزو موارد استثناست رئیس پلیس آگاهی استان اصفهان در گفتوگویی با خبرنگار ما بااشاره به اینکه زمان وقوع این سرقت مربوط به یک ماه گذشته است، میگوید: در ابتدا سرقت یک کوبه فلزی از در ورودی مسجد امام (ره) به کلانتری 13 گزارش شد و سپس پرونده به آگاهی استان ارجاع یافت که تا حدودی به سرنخهایی هم رسیدهایم. سرهنگ حسین حسینزاده میافزاید: تعداد آثار تاریخی در اصفهان بسیار زیاد است در حالی که حفظ و حراست از این آثار به صورت جدی صورت نمیگیرد. وی با تأکید بر لزوم حفظ و حراست از میراث کهن و تاریخی - فرهنگی تصریح میکند: به جز سرقتی که از حدود هشت سال قبل در یکی از موزههای استان رخ داد، دیگر شاهد اتفاق خاصی نبودیم. رئیس پلیس آگاهی استان اصفهان ارتباط و تعامل میان پلیس و میراث فرهنگی اصفهان را بسیار خوب توصیف کرده و تأکید میکند: ما سرقت این کوبه تاریخی را جزو موارد استثنا میدانیم. دستگاه قضایی پیگیر است دادستان عمومی و انقلاب اصفهان نیز با بیان اینکه باید جنس و ارزش معنوی و اقتصادی این کوبه توسط کارشناسان میراث فرهنگی تعیین شود، میگوید: پرونده رسیدگی به سرقت کوبه در مسجد امام در حال رسیدگی است. قاضی محمدرضا حبیبی اظهار میدارد: حدود چند هفته پیش در گزارشهای نیروی انتظامی متوجه سرقت کوبه در مسجد امام شدم که بدون اتلاف وقت نسبت به حفظ و حراست بیشتر از ابنیه تاریخی به اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی استان تذکر دادم. وی همچنین از جدیت دستگاه قضایی در کشف این سرقت و جلوگیری از سرقتهای بعدی از میراث فرهنگی خبر میدهد. قدمت کوبه مسروقه ضد و نقیض است یکی از فعالان حوزه میراث فرهنگی اصفهان نیز در این زمینه میگوید: این در از نظر قدمت به دوران پهلوی اول بازمیگردد و برای محافظت از در اصلی مسجد نصب شده و در واقع این غیر از در اصلی مسجد است. حسین مقصودی ادامه میدهد: روی این در دو کوبه نصب شده است و در بالای این کوبه نقش شاه عباس اول قلمزنی شده و در بخشهای دیگر نیز گل و بوتههای زیبایی حکاکی شده و در قسمت رویی آن نیز نام سازنده آن آمده است. به گفته یکی دیگر از کارشناسان، قدمت کوبههای در مسجد امام به 400 سال پیش بازمیگردد و تصویر شاه عباس صفوی گواه این ادعاست. این کارشناس که نخواست نامش فاش شود، میگوید: به منظور حفظ کوبه دیگر این در واشیای قیمتی داخل مسجد، مسئولان میراث فرهنگی باید در این زمینه اقدامات حفاظتی را انجام دهند تا کوبه به جای مانده به سرنوشت همتای سرقتی خود دچار نشود. یکی از مرمتگران اصفهانی نیز که مدتی در مسجد امام (ره) به مرمت بخشهای مختلف پرداخته است، این در و کوبه آن را متعلق به دوره صفوی میداند و میگوید: از روی نقش و نگارها و خطاطی این کوبهها میتوان زمان و دوره آن را تشخیص داد. بهرام اولیکی درباره سرقت این کوبه میگوید: گفتهها در این خصوص متفاوت است، بعضی میگویند کوبه دزدیده شده است و برخی نیز چنین اعتقادی ندارند. درباره زمان گم شدن این کوبه اطلاع دقیقی وجود ندارد اما به گفته برخی اهالی بازار و به ویژه پیرمردی که هنگام برگزاری نماز مغرب و عشا در میان نمازگزاران و بازدیدکنندگان چادر توزیع میکند، حدود یک ماه پیش این کوبه به سرقت رفته است. محمدعلی ابراهیمی یکی دیگر از نمازگزاران مسجد امام (ره) نیز با بیان اینکه سرقت این کوبه حداقل به دو ماه و نیم پیش باز میگردد، میگوید: یک روز وقتی برای اقامه نماز به مسجد رفتم متوجه کنده شدن کوبه در مسجد شدم، ولی وقتی موضوع را به افراد مسئول خبر دادم آنها با این موضوع بیتفاوت برخورد کردند. اکنون این پرسش مطرح است که با توجه به اینکه روزانه صدها نفر از مردم اصفهان، گردشگران و نمازگزاران در مسجد امام (ره)تردد میکنند، چگونه کوبه آن گم شده است و چرا مسئولان تاکنون واکنشی در این خصوص نشان ندادهاند. به عنوان مثال زمانی که هنگام نماز مغرب و عشا از کسانی که حراست از مسجد امام را بر عهده دارند در خصوص قدمت این بنا و... سؤال میشود آنها موضوع را به کارشناسان میراث ارجاع میدهند و از مسائل میراثی اظهار بیاطلاعی میکنند و در واقع نداشتن اطلاعات لازم در خصوص میراث فرهنگی خود از جمله مسائلی است که میتواند عاملی زیانآور برای حراست از ابنیه تاریخی باشد.مدیریت چندگانه در میدان نقش جهانبرخی فعالان در حوزه میراث فرهنگی اصفهان معتقدند که شاید مدیریت چندگانه در میدان نقش جهان زمینهساز وقوع چنین اتفاقهایی باشد همانطور که با بروز چنین مشکلاتی هر بخش، بخش دیگر را مسئول و مقصر میداند و یا به قولی دیگر توپ را در میدان یکدیگر میاندازند. همانطور که مسجل است آثار تاریخی هر کشور بیان کننده پیشینه تاریخی و تمدن آن سرزمین به شمار میرود لذا برای نگهداری و مراقبت از این هویتهای تاریخی هر ملت، هزینههای هنگفتی از سوی دولتها پرداخت میشود و از آنجا که ایران یکی از کشورهای صاحب تمدن است، همواره از این آثار واشیای باستانی بهرهمند بوده و البته یکی از کشورهایی است که از خطر دزدی و سرقت ایناشیا بینصیب نبوده است.در هر صورت انتظار میرود تا مدیریت دوگانهای که در مساجد و برخی دیگر از بناهای تاریخی اصفهان حاکم شده در سریعترین زمان ممکن رفع شود زیرا وجود این مدیریت دوگانه در نهایت میتواند به نوعی زمینهساز چنین حوادثی باشد و شاید وجود یک سازمان به عنوان حامی و متولی میراث فرهنگی بتواند حراست هرچه بیشتر آثار تاریخی را بهتر به همراه داشته باشد.
