این روزها خبر حذف سه بخش مستند، پویانمایی و کوتاه از جشنواره فیلم فجر مهمترین اتفاق در حوزه سینماست. «جواد شمقدری» معاون امور سینمایی وزارت ارشاد، هدف از این کار را تقویت جایگاه و منزلت جشنوارههای بینالمللی «فیلم کوتاه تهران»، «سینما حقیقت» و «دوسالانه پویانمایی تهران» عنوان کرده است.
با حذف بخش انیمیشن از جشنواره فجر انیماتورها و فعالان حوزه انیمیشن واکنشهای متفاوتی نسبت به این مسئله داشتند. به گونهای که برخی معتقدند این بخش اصلاً در جشنواره فجر دیده نمیشد و عدهای هم بر این اعتقاد هستند که مگر ما چند مکان برای نمایش فیلمهای انیمیشن داریم که این بخش از جشنواره فجر هم حذف شود.
علیرضا گلپایگانی، مدیر گروه کارشناسی ارشد انیمیشن دانشگاه هنر که از منتقدان این طرح است، حذف شدن انیمیشن از جشنواره فجر را دور افتادن از خانواده سینما عنوان میکند و میافزاید: انیمیشن در دستهبندی جهانی زیرمجموعه سینماست و جزو هنرهای تجسمی قرار نمیگیرد از این رو جشنواره فجر بهانه خوبی بود تا خانواده انیمیشن و سینما دور یک میز بنشینند و ما این فرصت را از یکدیگر گرفتیم.
گلپایگانی که به واسطه تدریس انیمیشن با مشکلات این حوزه کاملاً آشناست، معتقد است: ظاهر قضیه اینگونه است که گویی خانواده انیمیشن مورد بیمهری قرار گرفته است و میخواهند آنها را از فضای جدی سینما دور کنند.
مهرداد شیخان، کارگردان و انیماتور نیز حذف شدن انیمیشن از جشنواره فجر را هم خوب و هم بد ارزیابی میکند و میگوید: حذف بخش انیمیشن از فجر خوب است چون این بخش در حاشیه جشنواره قرار داشت و گویی به عنوان ارائه و تزئینی برای فیلمهای بلند عمل میکرد و عملاً هیچ کاربردی نداشت و در آن سالهایی که به عنوان یکی از بخشهای این جشنواره برگزار میشد، گویی بود و نبودش تفاوتی ایجاد نمیکرد.
این کارگردان که با انیمیشن تنهایی در دوره قبل جشنواره فجر خوش درخشید و توانست جایزه بهترین انیمیشن را از آن خود کند، گفت: با توجه به وضعیتی که فجر داشت و چند سالی که این بخشها را دربر میگرفت، میتوان گفت که هیچ تفاوتی در این شاخهها مشاهده نشد و به نوعی بیفایده بود. این مهم تنها در خصوص انیمیشن صدق نمیکند بلکه درخصوص بخش مستند و فیلم کوتاه نیز عنوان میشود.
شیخان همچنین از دیدگاه دیگری این امر را منفی ارزیابی میکند و تصریح میکند: منفی میبینم برای آنکه جشنواره محل پخش فیلم است و اگر این امکان را از انیمیشن یا دیگر بخشها بگیریم یک فرصت را برای دیدنش از آن گرفتهایم و این اصلاً خوب نیست.
این انیماتور با اشاره به اینکه این بخش چند سالی است در جشنواره گنجانده شده است در ادامه میگوید: میخواهم از مسئولان و برگزارکنندگان جشنواره فجر بپرسم که دلیلشان برای آوردن این بخشها به جشنواره فجر چه بود و حالا چرا حذفش کردند؟
در این میان وحید نصیریان، انیماتور و کارگردان انیمیشن قلب سیمرغ با اعلام مخالفت خود درخصوص تصمیماتی که معاونت سینمایی جهت حذف انیمیشن از جشنواره فجر گرفته است، میگوید: این شوکی بود که به خانواده انیمیشن وارد شد. مگر انیمیشن چند جای ناطق دارد و در طول یکساعت ممکن است چند اتفاق مهم در این حوزه بیافتد؟ حال که فرصتی وجود داشت تا انیمیشن در بزرگترین رویداد سینمایی ما حضور داشته باشد و دیده شود، گرفتن این فرصت از این بخش، ناملایمت را به اوج میرساند و رنجشی ایجاد میکند که قابل بیان نیست.
وی بر توجه و دقت بیشتر مسئولان در تصمیمگیریهای اینچنینی تأکید میکند و میافزاید: به نظر من مسئولان بسیار عجولانه فکر کردند. جشنواره فجر جای خوبی برای معرفی افرادی بود که در این حوزه فعالیت میکنند.
- انیمیشن جدی گرفته نمیشود
گلپایگانی معتقد است هنوز سینمای ما انیمیشن را جدی نمیگیرد و دلیل این مهم را نداشتن سینمای اکران برای انیمیشن عنوان میکند و میافزاید: از آنجایی که 99 درصد محصولات انیمیشن برای تلویزیون تهیه میشود، سینما به انیمیشن به عنوان یک بخش فیلمهای تلویزیونی مینگرد و آن را از خانواده سینما نمیداند و بهتر میداند که از سینمای اکران خارج شود.
وی به نداشتن سینماهایی که انیمیشن کوتاه را نمایش دهند، اشاره میکند و میافزاید: بهتر بود در جشنواره فجر جای این بخش را خالی میگذاشتند تا آنکه سینمای اکران را در دست بگیرد نه آنکه آن را کاملاً حذف کنند.
شیخان نیز تأکید میکند: هرچقدر انیمیشن بیشتر تولید شود، نیازمند برگزاری فستیوالهای بیشتر خواهد بود و هرچقدر رو به رکود بنهد بالطبع برگزاری فستیوالهای متعدد بیفایده خواهد بود.
وی درخصوص تولید انیمیشن در ایران و برگزاری فستیوالهای مرتبط با آنها میگوید: جشنوارهها تنها جای فیلمها و محصولات ایرانی نیست بلکه فیلمهای فرهنگی و غیره میتواند از هر ملیتی در آن به نمایش دربیایند، چراکه فیلم ملیت ندارد.
نصیریان که خود امیدوار بود که با انیمیشن قلب سیمرغ بتواند در جشنواره حضور داشته باشد بر اصول خودساختهای که برای جشنواره فجر در نظرگرفته شده است، تأکید میکند و میگوید: مسئولان به نمایش انیمیشن در سایر جشنوارهها و غیره اشاره میکنند ولی کجا این مهم محقق میشود؟ بسیاری از دوستان ما که در حوزه انیمیشن فعالیت میکنند، خیلی درگیر اکران نیستند و تمام تلاششان در آن است که در جشنوارهها حضور داشته باشند و اگر این فرصت را هم از آنها بگیریم نمیدانم کجا میتوانند آثار خود را به نمایش بگذارند.
وی معتقد است: در بسیاری از جشنوارههای بزرگ دنیا، بخشهای فیلم کوتاه و مستند و انیمیشن در کنار فیلمهای بلند نمایش داده میشود و به جرأت میتوان گفت که کمتر پیش میآید که جشنوارهای این بخشها را نداشته باشد که این خود دلیلی بر ضرورت حضور این بخشها در جشنوارههاست.
نصیریان که تاکنون برنده بیش از 20 جایزه در جشنوارههای داخلی و خارجی شده است، میگوید: آیا قبل از آنکه این تصمیم گرفته شود با افرادی که در این حوزه فعالیت میکنند، صحبت و مشاوره شده است؟ این درحالی است که مسئولان باید توجه داشته باشند که کارشناسان و افرادی که در رشته خاصی متخصص هستند میتوانند بهترین مشاوران برای تصمیمگیریهای مهم باشند.
این انیماتور معتقد است: اگر عرصه فیلم کوتاه و مستند و انیمیشن ما ضعیف شود بر بدنه فیلمهای بلندمان هم تأثیر میگذارد. ولی دیده میشود که اقدامات مسئولان در جهت ضعف سینماست و سینمای کوتاه را خیلی کوچکتر از آنچه هست فرض کردهاند در حالی که فیلم کوتاه ما افتخارات بسیاری را برای سینمای ما به همراه آورده است.
وی میافزاید: انیمیشن نیازمند تشویق است و این کار بیشتر شبیه تنبیه است. گویی جشنواره فجر به سوی خلاصه کردن کارهای خود پیش میرود.
مشکلات پیشروی انیمیشن
مدیر گروه کارشناسی ارشد انیمیشن دانشگاه هنر نیز بر مشکلاتی که ممکن است وعدههای مسئولان با آن روبهرو شود، اشاره میکند و میگوید: از آنجایی که انیمیشن در دوسالانه پویانمایی به طور تخصصی برگزار میشود به نظر میآید که این بخش نیازی به حضور در جشنواره فجر ندارد، این درحالی است که در حوزه انیمیشن فیلمهای بلند در حال ساخت هستند هرچند ممکن است در ابتدای راه قابل مقایسه با فیلمهای بلند که در اکران هستند نباشند اما احساس میکنم که خیلی با تحقق هدفهایمان فاصله نداشته باشیم.
وی درخصوص تزریق بودجه به جشنوارههای تخصصی انیمیشن میگوید: به دلیل جابهجایی مدیران و... سیاستها و برنامهریزیها و به تبع آن وعده و قولها تغییر میکند ولی امیدوارم که یک ساختار و نگاه کلی برای برنامههای پیشرو تدوین شود تا دیگران هم از آن پیروی کنند.
شیخان نیز درخصوص تزریق بودجه مورد نظر این بخش به جشنوارههای تخصصی میگوید: تصور نمیکنم که چنین وعدههایی محقق شود. باید دید که وعدههایی که داده میشود تا چه اندازه محقق خواهد شد، چراکه ما تاکنون وعدههای بسیاری را دیده و شنیدهایم که محقق نشدهاند.
وی به مشکلاتی که دوسالانه پویانمایی با آن روبهرو است، اشاره میکند و میگوید: بیشتر این مشکلات مالی هستند. در اینجا باید دید که مسئولان تا چه اندازه وعدههای خود را محقق میکنند و تأکید میکنم که بگویند چه میزان بودجه را میخواهند به این امر اختصاص دهند و رقم آن را اعلام کنند.
نصیریان نیز درخصوص بودجه این بخش میگوید: این بودجهای است که برای ساخت به سازندگان میدادند وگرنه برای برگزاری که بودجه خاصی اختصاص نمیدهند از اینرو فکر نمیکنم که این بودجه قابل توجهی باشد.
