در حالی که رئیس بخش سیاست خارجی اتحادیه اروپا پاسخنامه دبیر شورای امنیت ملی جمهوری اسلامی را نداده است، در موضعی انفعالی از تهران تقاضای مذاکره کرده، اما ایران برای این امر شروط و مبانی خود را دارد.
به گزارش «جوان»، روز پانزدهم تیرماه سال جاری (ششم ژوئیه 2010) نامهای از سوی سعید جلیلی دبیر شورای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران برای کاترین اشتون رئیس بخش سیاست خارجی اتحادیه اروپا ارسال و در آن سؤالات و شروطی برای از سرگیری مذاکرات ایران و 1+5 مطرح شد. این نامه حاوی مسائلی مانند مشترکات دو بسته پیشنهادی ایران و 1+5 بود که سال گذشته بین طرفین رد و بدل شد. در این نامه همچنین مسائل جدید دیگری نیز توسط ایران طرح شده بود. در این نامه ایران از طرف اروپایی درباره سه چیز سؤال کرده بود:«هدف از گفتوگوها، تعامل و همکاری است یا دشمنی و تقابل با حقوق ملت ایران»، «آیا به منطق گفتوگو التزام خواهید داشت» و سوم اینکه «نظر روشن و صریح اتحادیه اروپا درباره سلاحهای هستهای رژیم صهیونیستی چیست؟» اشتون که هنوز پاسخی به این نامه نداده است، چند روز قبل پیشنهاداتی برای آغاز مذاکره ارائه کرد که ظاهراً مورد پذیرش طرف ایرانی قرار گرفته است، بدون اینکه صراحتاً پاسخ نامه جلیلی مطالبه شود. در حالی که ایران هنوز هم منتظر پاسخهای غرب به سوالات است. فیلیپ کراولی، سخنگوی وزارت خارجه امریکا در یک فرار به جلوی آشکار گفت:« امریکا منتظر پاسخ ایران به پیشنهاد اشتون است و اکنون توپ در زمین ایران است.»
وی صراحتاً از استراتژی دو مسیره امریکا در برابر ایران گفت و افزود: « ما درباره ایران استراتژی دو مسیره به کار میبریم؛ از یک سو فشار بیشتری به ایران وارد میکنیم و از سوی دیگر درهای دیپلماسی را بازمیگذاریم.»کراولی با تکرار ادعاهای امریکا گفت:« ایران باید تعهداتش را اجرا و جهان را متقاعد کند که دنبال سلاح هستهای نیست.»
نکاتی درباره پیشنهادهای اشتون
رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا پیشنهادهایی به جمهوری اسلامی ارائه داد که نوعی فرار به جلو از سوی این نهاد برای پاسخ ندادن به نامه ایران است. در حالی که اشتون باید پاسخ نامه ایران را بدهد از تهران جواب، طلب میکند که آماده مذاکره هستید یا نه. البته جلیلی روز جمعه به این سؤالات پاسخ داد و در گفتوگو با واحد مرکزی خبر گفت:« ما در چارچوب نامهای که دادهایم آماده مذاکره هستیم، معنای حرف جلیلی آن است که اروپا باید پاسخ نامه ایران را بدهد و بر مبنای مفاد نامه پای میز مذاکره بیاید.
اشتون گفته است که ما میخواهیم بر سر موضوع هستهای مذاکره کنیم حال آنکه در توافقی که بین ایران و 1+5 در زمان سولانا انجام شد، دو طرف باید بر سر مشترکات دو بسته ایران و 1+5 گفتوگو کنند نه مسائل هستهای.
در این زمینه یک منبع آگاه روز گذشته در گفتوگو با «جوان»تأکید کرد:« حرف جدیدتر ما به طرف مقابل این است که ما حاضریم براساس مفاد نامه جلیلی به اشتون که چیزی فراتر از مشترکات دو بسته است گفتوگو کنیم اما به شرطی که پاسخ سؤالات نامه داده شود و مبنای مذاکره، همین نامه باشد. اشتون پیشنهاد کرده مذاکرات در وین باشد که این مسئله نوعی دهن کجی به توافق اتحادیه اروپا با ترکیه است. اشتون صراحتاً به داود اوغلو گفته بود که مذاکرات آتی ایران و 1+5 در استانبول خواهد بود اما اکنون زیر حرف خود زده است. تحلیلگران، کارشناسان و آگاهان امور، دلیل این خلف وعده را مواضع ترکیه درباره غزه، بیانیه تهران و برگزاری مانور مشترک با چین میدانند.
اشتون مدت مذاکره را سه روز (15 تا 18 نوامبر 2010) تعیین کرده است اما ظرفیتهای نامه جلیلی آنچنان بالاست که نمیتوان در سه روز موارد آن را جمع کرد. یک منبع آگاه در این زمینه گفت:« ایران برای مدت مذاکرات، محدودیتی قائل نشده است اما طرف اروپایی باید سه سؤال نامه را پاسخ دهد که آیا دوست است یا دشمن و آیا میخواهد مسئله حل بشود یا نه و مواضع خود را درباره سلاحهای هستهای رژیم صهیونیستی روشن و صریح اعلام کند.» این منبع آگاه افزود:«جمهوری اسلامی همانطور که وزیر خارجه ایران هم گفته آغاز مذاکره از نیمه ماه نوامبر را قبول میکند چرا که این طرف مقابل بود که از میز مذاکره فرار کرد و از اکتبر 2009 دیگر به آن بازنگشت زیرا فکر میکرد با صدور قطعنامه جدید مواضع ایران تغییر خواهدکرد اما وقتی بیتأثیر بودن قطعنامه را دید درخواست مذاکره کرد. درخواست غرب برای مذاکره با ایران، اعتراف به شکست بقیه گزینههاست.»
مبانی مذاکره ایران با 1+5
این منبع آگاه مبانی ایران برای مذاکره را سه محور اساسی اعلام کرد و افزود:« مبنای اول اینکه آنها به ظرفیتهای داخلی، منطقهای و هستهای ایران اعتراف کنند. جمهوری اسلامی ایران یک فتنه بزرگ را پس از انتخابات با شکست مواجه کرد و خودکفایی در بنزین و برخی کالاهای دیگر تحریمها را بیاثر ساخت. ظرفیتهای منطقهای ایران در خاورمیانه و شبه قاره کاملاً مشخص است و در بحث هستهای هم با تولید سوخت 20 درصد و پیشرفتهای دیگر، اقتدار خود را نشان داده است. این منبع آگاه دومین مبنای مذاکره را احترام به حقوق ایران بر مبنای NPT اعلام کرد و افزود:«ما چیزی بیشتر از حقوقمان که در NPT آمده نمیخواهیم اما به کمتر از آن هم قانع نیستیم. سومین مبنای ما هم این است که حاضریم در ازای اینکه آنها چند قدم جلو بیایند در منطقه با آنها همکاری کنیم.»
گروه 1+5 به ویژه امریکا و اعضای ناتو که در 1+5 حضور دارند به شدت به کمک ایران برای رفع بحران افغانستان و همچنین مسائل خاورمیانه و عراق نیاز دارند. در چند روز آینده مذاکراتی با محور ایران در رم با موضوع افغانستان برگزار میشودکه امریکا خواستار کمک ایران به حل بحران افغانستان شده است.
