–
شش روز ماراتن رسانهای محمود احمدینژاد با مردم و رسانههای امریکایی در نیویورک که بازتاب کم سابقهای داشت، باراک اوباما، رئیسجمهور امریکا را واداشت تا جمعه شب در گفت و گویی غیر منتظره با تلویزیون فارسی بی.بی.سی، بخت خود را برای پاسخ دادن به بخشهایی از سخنان رئیسجمهور ایران به آزمایش بگذارد.گفت و گو با بی بی سی طولانی ترین گفتوگو و اظهارنظر اوباما درباره مسائل ایران و آنطور که شبکه فارسی بی بی سی این گفت و گو را ترجمه و نقل کرده، اوباما چیزی حدود 3100 واژه برای تحلیل رویکرد کشورش درباره ایران به کار گرفت.
تلویزیون فارسی بی.بی.سی اغلب اوقات گفت و گوهای اختصاصی خود با مقامهای ارشد و روسای جمهور را از چند روز قبل تبلیغ میکند، ولی گفت و گوی از پیش اعلام نشده باراک اوباما با این شبکه، این احتمال را افزایش داده که برنامه ریزی آن به درخواست کاخ سفید و زیر آماج انتقادات تند و تیز احمدینژاد از دولت امریکا در نیویورک تدارک دیده شده باشد. بخش مهمی از سخنان رئیسجمهور امریکا، واکنش به سخنان احمدینژاد درباره دخالت دولت امریکا در حوادث 11 سپتامبر بود. احمدینژاد در سخنانش گفته بود: سه نظریه درباره چگونگی وقوع این حملات وجود دارد که بر اساس یکی از آنها، حملات «توسط بخشهایی از دولت امریکا و برای ایجاد تغییر در روند نزول اقتصاد امریکا و سیطره آن بر خاورمیانه و همچنین نجات رژیم صهیونیستی» انجام شده است و «اکثریت مردم امریکا و ملتها و سیاستمداران بر این باورند.»
باراک اوباما این سخنان رئیسجمهور ایران را به شدت محکوم کرد و از لفظ «موهن»، «نفرت انگیز» و «غیرقابل توجیه برای آن استفاده کرد. او گفت: «به ویژه به این دلیل که او (آقای احمدی نژاد) چنین اظهاری کند، آن هم در اینجا، منهتن، تنها در فاصلهای کوتاه از جایی که حادثه اتفاق افتاد، جایی که خانوادهها عزیزانشان را از دست دادند، مردمی از تمام مذاهب و قومیتها، که این را بزرگترین تراژدی نسلشان قلمداد میکنند، اینکه او چنین چیزی بگوید، قابل توجیه نیست و با واکنشی که ملت ایران در زمان حادثه نشان دادند، در تعارض است.»
نظرسنجیها چه میگویند؟
اوباما هیچ اشارهای به این نکرد که مردم امریکا و افکار عمومی دنیا درباره حملات 11 سپتامبر که احمدینژاد گفته بر اساس یک فرضیه «توسط بخشهایی از دولت امریکا» انجام شده، چطور فکر میکنند. بر اساس یافتههای نظر سنجی سال 2008 وورلد پابلیک اوپنیون در چندین کشور دنیا، دستکم 15 درصد مردم دنیا معتقدند که امریکا در پشت پرده حملات 11 سپتامبر و 7 درصد ( مجموعا 23 درصد) اسراییل را در پشت این حملات میدانند.این میزان ترکیه 36 درصد، در مکزیک 30 درصد و در آلمان 23 درصد است . نتایج نظر سنجی امسال شبکه ام.اس.ان .بی سی از این هم تأمل برانگیزتر است. در این نظرسنجی پرسیده شده که «آیا شما بر این باورید که دولت امریکا در وقایع 11 سپتامبر دست داشته است؟» حدود 58 درصد از مخاطبان این شبکه گفتهاند که شواهدی وجود دارد که دولت امریکا درحادثه 11 سپتامبر نقش داشته است.
او باما در پاسخ به خبرنگار بی.بی.سی درباره تهدیدهای پی در پی امریکا علیه ایران طی یک سال گذشته و صدور قطعنامه تحریم ایران و این سؤال که برای کسانی که این رفتار را دور شدن از وعده «تهدید نکردن و توسل به دیپلماسی صرف» قلمداد میکنند، چه پاسخی دارید؟گفت: «ایران نتوانسته جامعه بینالمللی را متقاعد کند که برنامه هستهای اش صلح آمیز است. این تنها قضاوت من نیست، این قضاوت کشورهای جهان است، از جمله کشورهایی مانند روسیه و چین که معمولاً در وضع تحریم علیه بقیه کشورها با احتیاط زیاد عمل میکنند.اوباما به رأی منفی ترکیه و برزیل به قطعنامه تحریمها و انتقادات پی در پی روسها و چینیها به تحریمهای یکجانبه کاخ سفید علیه ایران اشارهای نکرد.»
بخشی از تاریخ تلخ
رئیسجمهور امریکا ادامه داد:« به اعتقاد من باید به آنچه امسال انجام دادهایم نگاه کنیم. در آنچه اتفاق افتاده تناقضی نیست. آنچه که من همواره گفتهام این است که ما میخواهیم با دستانی باز با دولت و مردم ایران گفتوگو کنیم، چرا که معتقدیم هیچ چیز اجتنابناپذیری وجود ندارد که ایران و امریکا را دشمن یکدیگر کند.»
وی در تفسیر تاریخ پر کش و قوس مداخلات امریکا در ایران با جمله کوتاه «بخشی از تاریخ روابط هست که تلخ است» خیلی زود از این بخش از سخنانش عبور کرد. اوباما ادعا کرد: «اما میتوان با تکیه بر تفاهم دوجانبه و احترام دو طرفه از آن عبور کرد و ما مایلیم مردم ایران در نهایت موفق شوند.»
همه تقصیرها بر گردن دولت ایران!
رئیسجمهور امریکا همه تقصیرهای ناشی از تحریم ایران را که به گفته خبرنگار بی.بی سی اثرات آن را مردم عادی به دوش میکشند، بر گردن دولت ایرانانداخت و افزود: «این انتخابی است که رژیم ایران کرده. آنها میتوانند انتخاب دیگری کنند و ما از اینکه انتخاب دیگری کنند، یعنی مسئولانه رفتار کنند، استقبال میکنیم. در این صورت، آنها خواهند توانست حقوقشان برای برنامه صلح آمیز هستهای را تحت معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای حفظ کنند.» اوباما گفت: «این طور نیست که ما خواسته باشیم ایرانیها را مجازات کنیم. بلکه به نظر من، مسئله در نهایت این است که حکومت ایران با بیشتر منزوی کردن این کشور، به منافع مردم خود خیانت میکند». رئیسجمهور امریکا در عین حال تأیید کرد که هیچ تضمینی ندارد که تحریمها موفقیتآمیز باشد.
اوباما درباره احتمال موفقیت تحریمها گفت: «تضمینی وجود ندارد. این رژیم نشان داده که در برابر رعایت هنجارهای اولیه بینالمللی خیلی مقاومت میکند.» رئیسجمهور امریکا احتمال رویکرد نظامی کشورش را منتفی ندانست و گفت:«آنچه مردم باید به خاطر بسپارند این است که من جنگ را دست کم نمیگیرم.»
ساز و کاری که هنوز روشن نشده
رئیسجمهور امریکا گفت:«حکومت ایران، خود گفته که علاقهای به سلاحهای هستهای ندارد. این موضع رسمی آنهاست. خب، بایدساز و کاری باشد که آنها بتوانند به جامعه بینالمللی، از جمله آژانس بینالمللی انرژی اتمی، نشان بدهند که برنامه هستهای شان واقعاً همینطور است که میگویند. اگر دولت ایران این گامهایسازنده را بردارد و به طور جدی مذاکره کنند، در آن صورت نه تنها تهدید جنگ برطرف خواهد شد، بلکه تحریمهای فعلی هم برداشته خواهد شد.» این برای چندمین مرتبه است که رئیسجمهور امریکا از لزوم تعریفساز و کاری برای اثبات صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران سخن میگوید که ظاهراً بیرون ازساز و کارهای تعریف شده آژانس است ولی منظور خود را روشن نمیکند.
اوباما از موضع کشورش درباره حمله احتمالی تلآویو به ایران طفره رفت و گفت: «من وارد مسائل فرضی نمیشوم.» او بلافاصله مسیر بحث را به سمت تهدید ایران سوق داد و افزود: «به اعتقاد من این قابل درک است که وقتی رئیس جمهوری کشوری بزرگ، در نزدیکی اسرائیل میگوید باید آنها از صفحه زمین محو شوند، اسرائیل بسیار نگران شود.»
«اوباما» این بار «باما»!
خبرنگار بیبیسی نوع برخورد حکومت ایران با جنبش اعتراضی موسوم به «جنبش سبز» را به رئیسجمهوری امریکا یادآوری کرد که پس از انتخابات جنجالی سال گذشته ریاست جمهوری در این کشور آغاز شده بود و از او پرسید که در پاسخ به حامیان این جنبش که در خیابانهای ایران شعار میدادند «اوباما اوباما، یا با اونا یا با ما» چه میگوید؟
اوباما جواب داد «فکر میکنم که همه ما تحت تأثیر شجاعت و امیدی قرار گرفتیم که مردم ایران پس از انتخابات در ایران از خود نشان دادند، میدانید ما علاقهای نداریم که در امور مردمی که خود حکومتشان را انتخاب میکنند دخالت کنیم، اما وقتی ببینیم که حکومتها مردم خودشان را سرکوب و با آنها بدرفتاری میکنند، صریحاً اعتراض میکنیم. جواب شما این است که ما در کنار کسانی که میخواهند حرفشان شنیده شود میایستیم، کنار کسانی که در یک دموکراسی که شأن انسانیشان را به رسمیت میشناسد مشارکت کنند.»
