محمد صادق زمانی - زندگی انسان بر روی این کره خاکی بدون حضور و وجود سایر جانداران کامل نیست و بر مدار نقص و کمبود می چرخد. البته این به معنای آن نیست که کلانشهرهایی همچون تهران عرصه خودنمایی جاندارانی موذی مثل موش و سوسک شود! هرچند که حضور چنین چهارپایان موذی هم مزایای ویژه خود را دارد اما در این مقال، سخن از حیوانات اهلی است که بی جا نیست اگر آنان را در عصر پسامدرن، «آکواریوم زندگی شهری» بنامیم. سخن از آهو است که جای خالی اش در طبیعت ایران به وضوح حس می شود.
حیوانی که ترکیبی از ظرافت، زیبایی و جذبه است و دیدنش به اذعان پزشکان روح، روان را سکینه و آرامش می بخشد. دیدن و ملاقات چنین جانداری، به ویژه برای ساکنان شهرهای بزرگی مثل تهران از ساختن پارکینگ و اتوبان و فضای سبز هم لازم تر است. در شهر آلوده، پرترافیک و مملو از استرس و دغدغه ای همچون تهران، دیدن یک آهو به منزله «تولدی دوباره» است که بر شعله های دغدغه و استرس، خاک آرامش می پاشد. در شرایط کنونی، بحث بر سر این است که تهران با معضل کمبود آهو روبروست؛ جانداری که دیدنش برای خانواده های ایرانی به ویژه خانواده های «دودخور» تهرانی، لطف و صفایی وصف ناشدنی دارد. جدال بر سر آهویی است که اگر خودش نباشد، هیچ چیز جایش را نمی تواند بگیرد؛ نه مجسمه های شهری، نه واگن های مترو، نه برج های آنچنانی، نه بی آر تی و نه برج میلاد! فقط آهو می تواند جای آهو را بگیرد.
سهم هر 162 هزار تهرانی تنها یک آهو!
هفته گذشته، مدیر کل محیط زیست استان تهران خبر تأسف انگیزی را اعلام کرد که رسانه ها توجه ویژه ای به آن نکردند. رسول علی اشرفی پور گفت که جمعیت آهو بنا به دلایلی در چند دهه گذشته کاهش داشته به شکلی که هماکنون تنها 62 رأس آهو آن هم عموما در پارکهای ملی سرخهحصار، خجیر و کویر وجود دارد!
تهران در حالت عادی و شبانه 10 میلیون جمعیت دارد؛ اگر در یک محاسبه منصفانه برای هر 5 هزار نفر شهروند تهرانی، یک آهو در نظر بگیریم، این جمعیت ده میلیونی به دو هزار آهو نیاز دارد. اما در حال حاضر، برای هر 161 هزار و 291 تهرانی فقط یک آهو وجود دارد! این در شرایطی است که تنها در دو زیستگاه موته و قمشلو واقع در استان اصفهان 9216 رأس آهو زیست می کنند. استان خراسانرضوی با 3453 رأس در رده دوم و دشت سهرین زنجان هم با 1649 رأس آهو در مرتبه سوم از نظر فراوانی جمعیت آهو قرار دارند.
آقای ولیعهد! بفرمایید آهوی ایرانی
چندی پیش، خبری در رسانه ها منتشر شد که بر اساس آن، دو رأس آهوی ایرانی از سوی سازمان محیط زیست به ولیعهد قطر اهدا شده بود! البته همان زمان پس از نشر این خبر، سازمان محیط زیست اعلام کرد که این آهوها تب برفکی داشته اند؛ این کار برای تبادل دانش صورت گرفته و دو آهوی مورد نظر مبتلا به تب برفکی بوده و برای معالجه به مرکز تحقیقاتی دوحه فرستاده شده و بازگردانده میشوند. برای آگاهان این پرسش مطرح شد که قطری ها از چه زمانی به طب آهو و درمان بیماری های خاص جانداران دست پیدا کرده اند که از ایران هم پیشی گرفته اند؟
علاوه بر چنین پیش کش کردن هایی، شکار بی رویه آهو نیز از دیگر دلایل کاهش جمعیت این جاندار در ایران است و بنا به گفته کارشناسان محیط زیست، راه جلوگیری از این کمشدنها حفاظت شدید و ممنوع شدن شکار حداقل برای 10تا 15سال در کشور است. اردیبهشت ماه سال جاری، رئیس سازمان محیط زیست اعلام کرد که طرح حفاظت از آهوی ایرانی با مشارکت یک گروه خودروساز کشور بهاجرا در می آید اما با گذشت چهارماه از این وعده، طرحی با این عنوان اجرا نشده است.
