پیروزی روز یکشنبه حزب اعتدال و توسعه به رهبری رجب طیب اردوغان در همهپرسی (رفراندوم) اصلاحات قانون اساسی ترکیه بازتابها گسترده و همچنین تحلیلهای گوناگونی را به همراه داشته است.
به گزارش «جوان»، رأی مثبت شهروندان ترکیه به اصلاح 27 بند از قانون اساسی که از سوی حزب اعتدال و توسعه به رهبری رجب طیب اردوغان، نخست وزیر این کشور به اجرا گذاشته شد، بازتابهای گستردهای را در سطح ملی (ترکیه)، منطقهای و بینالمللی به وجود آورده است.
در همهپرسی روز یکشنبه از حدود 50 میلیون واجد شرایط بیش از 77 درصد شرکت کردند که 58 درصد به اصلاحات قانون اساسی آری گفتند و 42 درصد نیز با آن به مخالفت پرداختند.
بسیاری از رسانههای جهان در سطح گستردهای این پیروزی را پوشش دادند و بسیاری نیز تحلیلهای خود را به آن پیوست کردند. خبرگزاری رویترز با این تیتر که رفراندوم ترکیه شانس حزب اعتدال و توسعه را در انتخابات عمومی سال 2011 افزایش داد، نوشت: «اردوغان شانس این حزب را برای در اختیار گرفتن قدرت در دور سوم تقویت کرده است. رویترز حتی در واکنش به این مسئله از اصطلاح «پله بیسیت» (plebiscite) به جای رفراندوم استفاده کرده است. تفاوت پله بیسیت با رفراندوم در این است که اگر چه هر دو به معنای به آرای عمومی گذاشتن یک موضوع مهم و حیاتی کشور است (مثل قانون اساسی)، اما پله بیسیت نسبت به رفراندوم بیشتر رنگ شخصی به خود میگیرد و همزمان با پذیرش آنچه که به آرای عمومی گذاشته شده حمایت از فردی است که این کار را کرده است. در این انتخابات نیز مردم ترکیه نه تنها از اصلاحات قانون اساسی حمایت کردند بلکه پشتیبانی خود را از سیاستهای رجب طیب اردوغان اعلام کردند.
با توجه به اصلاحات اقتصادی و سیاستهای شرقگرایانه وی بسیاری از نظرسنجیها نیز پیشبینی میکردند این همهپرسی پاسخ مثبت میگیرد. بر همین اساس بسیاری از تحلیلگران این رویکرد را گامی به سوی دموکراسی، تضعیف لائیسم و سکولاریسم در ترکیه، بسته شدن دست نظامیان در عرصه سیاست و حتی تقویت احتمالی کودتا در آینده برای جلوگیری از قدرتگیری بیشتر اردوغان و حزب اعتدال و توسعه توصیف کردهاند.
مخالفان و سکولارها در ترکیه نگران هستند که حزب عدالت و توسعه بخواهد ریشههای سکولاریسم در ترکیه را از بین ببرد.
آنها معتقد هستند اگر حزب عدالت و توسعه در انتخابات ژوئیه آینده پیروز شود، اسلامگراها تلاش خواهند کرد سکولاریسم را از بین ببرند. اکثر اصلاحات مطرح شده تحت این همهپرسی، بحث برانگیز بوده است.
«کمال کلیچداراوغلو»، رهبر حزب جمهوریخواه خلق ترکیه، مهمترین حزب مخالف حزب حاکم عدالت و توسعه نسبت به نتیجه انتخابات ابراز نارضایتی کرده و گفته است که ما خواهان بیرون آمدن رأی منفی از صندوقها بودیم.
اردوغان در جمع حامیان خود در دفتر حزبش در استانبول گفت: «ما یک مقطع زمانی تاریخی را در مسیر ایجاد یک دموکراسی پیشرفته گذراندهایم. ١٢ سپتامبر در تاریخ ترکیه به عنوان نقطه عطفی محسوب خواهد شد.»
وی گفت: «آنهایی که به این اصلاحات رأی مثبت و آنهایی که رأی منفی دادهاند، یکسان پیروز این انتخابات هستند. چون دموکراسی پیشرفته برای همه است. بازندگان حامیان کودتا و افرادی هستند که در مقابل تغییرات مقاومت میکنند.»
نخست وزیر ترکیه خاطرنشان کرد که حزب وی به دنبال سازش و توافق با مخالفان برای اعمال اصلاحات بیشتر در قانون اساسی ترکیه است.
همچنین بر اساس بیانیه کاخ سفید که پس از تماس تلفنی باراک اوباما و رجب طیب اردوغان منتشر شد، اوباما به پویایی دموکراسی ترکیه که در مشارکت در همهپرسی اصلاحات قانون اساسی این کشور بازتاب داشت، اذعان کرد.
اتحادیه اروپا نیز از موافقت اکثریت رأیدهندگان ترکیه با اجرای اصلاحات قانون اساسی این کشور استقبال کرد.
کمیسر امور توسعه اتحادیه اروپا اظهار داشت: «این امر نشان دهنده تداوم پایبندی شهروندان ترک به اصلاحات در خصوص تقویت حقوق و آزادیهایشان است.»
