استخدام فرزندان فرهنگیان؛ عدالت یا تبعیض؟

سجاد عسگری - خانواده‌ها همیشه سعی داشتند که فرزندشان در یک مرکز دولتی یا خصوصی به صورت رسمی استخدام شود تا از امنیت شغلی برخوردار باشند و حتی پدر یا مادری که به صورت آزاد خرج و مخارج زندگی خود و خانواده‌اش را تأمین می‌کند نیز همین دغدغه فکری را دارد. دلیل این وجه تشابه در همه اقشار جامعه بالا رفتن نرخ بیکاری در جامعه و تعدیل نیرو در شرکت‌های بزرگ کشور است که باعث شده است بر این نگرانی خانواده‌ها بیفزاید.در این بین پدر و مادری که در یک مرکز دولتی کار می‌کنند انتظار دارند که شرکت متبوعشان پس از 30 سال کار صادقانه و بازنشستگی حداقل یکی از فرزندانشان را جایگزین وی کنند و این اقدام امروزه در مراکزی چون بانک، مخابرات، شرکت راه‌آهن و دیگر مراکز و وزارتخانه‌ها مشاهده می‌شود ولی از نظر قانونگذاران این اقدام خلاف است و نیاز به مجوز قانونی دارد و به همین دلیل است که بعضاً مشاهده می‌شود در وزارتخانه‌ای این اقدام صورت نمی‌گیرد و باعث گلایه کارکنان آن سازمان می‌شود. در این بین وزارت آموزش و پرورش یکی از وزارتخانه‌های عیال‌واری است که با وجود 5/1 میلیون نفر فرهنگی یکی از عریض و طویل‌ترین وزارتخانه‌ها به شمار می‌‌آید که با جان و دل رسالت یک انبیای غیر اولوالعزم را در جامعه ایفا می‌کند. اما این افراد نیز با وجود اینکه بدون کوچک‌ترین چشمداشتی و با حقوق و مزایای کم رسالت خود را به خوبی انجام می‌دهند اما همیشه دغدغه خاطر استخدام فرزندان خود را داشته‌اند و این انتظار را از مسئولان وزارت آموزش و پرورش دارند که حداقل بعد از بازنشستگی یا فرزند وی را استخدام یا برای وی یک اولویت قائل شوند که متأسفانه این امکان تا کنون صورت نگرفته و باعث شده است که نارضایتی این قشر فراهم آید و از سویی مشاهده مجوز دادن به دیگر دستگاه‌های دولتی برای جذب فرزندان کارکنان آن سازمان یا وزارتخانه نیز بر این نارضایتی افزوده است و گاهاً باعث شده است که این فرهیختگان زحمتکش به دلیل این دغدغه فکری نتوانند رسالت معلمی خود را به طور شایسته و بایسته انجام دهند. سازمان بازرسی کل کشور مخالف استناصر سلیمان‌زاده، معاون مدیر کل امور اداری معاونت برنامه‌ریزی وزارت آموزش و پرورش که از دیرباز تاکنون در این معاونت مشغول به کار است و خود نیز در زمان صدور این بخشنامه در سمت کنونی بوده است در این رابطه می‌گوید:«‌اولویت دادن بر این نمی‌شود که ما حق و حقوق دیگران را ضایع کنیم و فرد را حتماً استخدام کنیم زیرا این کار خلاف قانون است و مراجع بازرسی کشور با این اقدام برخورد می‌کنند. در زمان صدور بخشنامه فوق‌الذکر نیز سازمان بازرسی کل کشور به این وزارتخانه ایراد گرفت که چرا چنین بخشنامه‌ای از طرف فرشیدی وزیر وقت آموزش و پرورش صادر شده است و این برداشت شد که این اقدام قرار است جایگزین استخدام شود و حرکت نهادهایی چون بانک یا مخابرات نیز در وزارت آموزش و پرورش تکرار شود و اگر فرهنگی بازنشسته شد، جایگزین وی فرزندش را استخدام کنیم» ولی وزیر وقت ذکر کرده بود که در شرایط مساوی و برابر این اقدام صورت بگیرد و متأسفانه با ایجاد یک شرایط بد رسانه‌ای و اظهارنظرهای غیرکارشناسی و با غرض ورزی باعث شد که این بخشنامه کمرنگ شود.وی افزود:« البته وزیر وقت تا زمانی که به عنوان وزیر آموزش و پرورش بودند با تمام این مسائل و صحبت‌ها روی عملیاتی شدن این بخشنامه در استان‌ها تأکید داشتند ولی پس از برکناری وی این بخشنامه نیز عملاً در حوزه ستادی آموزش و پرورش بایگانی شد ولی در استان‌ و سازمان‌های وابسته به صورت کج دار و مریض این موضوع را رعایت می‌کردند.»معاون مدیر کل امور اداری معاونت برنامه‌ریزی آموزش و پرورش با اشاره به اینکه تاکنون در بخش خصوصی ورودی در این موضوع از سوی این معاونت صورت نگرفته است، اظهار داشت:« امور اداری تنها می‌تواند بر بحث استخدام‌های دولتی نظارت داشته باشد و در بخش خصوصی هیچ دخالتی نمی کند و از حیطه وظایف این معاونت خارج است. در بخش دولتی نیز از سال 86 تاکنون مجوز جذب معلم جز تنها یک مورد که جذب 10 هزار نفر از طریق آزمون بود، صورت نگرفته است و به دلیل ایراد سازمان بازرسی نتوانستیم این اولویت را در همان یک مورد برای جذب فرزندان فرهنگی قائل شویم.»وی خاطر نشان کرد:« خوشبختانه بخش خصوصی چون صندوق ذخیره، تعاون مصرف، مسکن و... این موضوع را تا مرز 100 درصدی اجرا می‌کنند زیرا سرمایه‌گذار و مدیر این مراکز اکثراً فرهنگی هستند و اشخاصی که به کار گرفته می‌شوند خود فرزندان فرهنگیان هستند و غریبه‌ای در این بین مشاهده نمی‌شود. البته این یک اظهارنظر شخصی است، ولی قطعاً در این زمینه بازرسی و حراست وزارتخانه نظارت خواهند داشت و اگر تخلفی صورت گیرد وزیر این دو قسمت را مأمور به این کار می‌کند و نه امور اداری را و اطلاعات ما محدود به همان بخش دولتی است.»سلیمان‌زاده در پاسخ به این سؤال که آیا وزارت آموزش و پرورش اقدامی در زمینه صدور مجوز برای جذب فرزندان فرهنگی انجام داده است؟ گفت:« آموزش و پرورش از دیرباز تاکنون و حتی در دوران وزارت فرشیدی وزیر وقت و همزمان با صدور این بخشنامه درخواست این مجوز را به دولت و مجلس ارائه و تلاش‌های فراوانی در این زمینه کرد ولی قانون اجازه این کار را نمی‌دهد و می‌گوید که آموزش و پرورش انحصاری نیست که بگوییم فرزند فرهنگی اولویت دارد و مراکزی چون بانک نیز مجوز قانونی از مراکز ذی‌صلاح دریافت می‌کنند و سپس اقدام به جذب فرزندان کارکنان سازمان متبوع می‌کند.متأسفانه آموزش و پرورش با بسیاری مراکز تفاوت دارد. درنهادی چون مخابرات یا راه‌آهن ممکن است فرد را در قسمت‌های مختلفی استخدام کنند ولی آموزش و پرورش تخصصی است و به همین دلیل است که قانون به آموزش و پرورش هیچ‌گاه مجوز نمی‌دهد.» وی در ادامه می‌افزاید:« البته گاهاً شکایت‌هایی از استان‌ها یا مراکز دیگر به ما ارسال می‌شود مبنی بر اینکه پارتی بازی و باند بازی در این زمینه صورت گرفته ولی تاکنون هیچ کدام از این موارد در بخش دولتی اثبات نشده است اما ممکن است در بخش خصوصی چنین اتفاقی رخ دهد.»معاون مدیرکل امور اداری معاونت برنامه‌ریزی وزارت آموزش‌و‌پرورش با اشاره به اینکه بخشنامه استخدام فرزندان فرهنگی اثرگذار نبوده است، تصریح کرد:« این بخشنامه شاید مسکنی بر این مشکل بزرگ باشد ولی در کوتاه مدت اثر دارد و سریع اثراتش از بین می‌رود و شاید بیش از 90 درصد از مشکلات عملیاتی نشدن این بخشنامه روال‌های دست و پا گیر اداری باشد.»اولویت دادن به فرزندان فرهنگی دل خوشی این قشر را محقق می‌کنداما در کنار تمام این صحبت‌های قانع کننده یا شاید در بعضی موارد غیرمنطقی، فرهنگیان همچنان بر خواسته خود استمرار دارند و در این زمینه گله‌مند هستند. کبری کریم‌زاده که یکی از مدیران با سابقه شهر تهران و هم‌اکنون مدیر دبستان کمیل است، در این باره می‌گوید:« بنده و همسرم هر دو فرهنگی و آموزش و پرورشی هستیم و به عنوان معلم 30 تا 40 دانش‌آموز به جامعه تحویل دادم و در این 30 سال فعالیت خود 1200 نفر نیرو متعهد تقدیم کشور کردم بنابراین این حق من است که پس از بازنشستگی برای فرزندم اولویت قائل شوند و این اقدام می‌تواند تقدیر کوچکی از جامعه فرهنگیان در برابر زحمات 30 ساله آنها باشد.»علیرضا نشاطی نیز که خود مدیریت مدرسه راهنمایی شهید شرافتی منطقه 10 تهران را بر عهده دارد بر این عقیده است که با اولویت قرار دادن برای فرزندان فرهنگی می‌توان گوشه‌ای از زحمات این قشر فداکار را جبران کرد.وی می‌افزاید:« استخدام فرزند یک فرهنگی می‌توان دلخوشی برای من داشته باشد و حتی اگر زمینه‌ای فراهم شود که فرزندان فرهنگیان با توجه به آشنایی که با محیط معلمی از طریق پدر یا مادر فرهنگی خود دارند،‌ به عنوان معلم استخدام شوند، بهتر ایفای نقش کنند تا افرادی که در محیط‌های دیگری بزرگ شده‌اند و باید این دیدگاه از بین برود که فرزند فرهنگی شغلی نداشته و به آموزش و پرورش مراجعه کرده است. اگر این دید برداشته شود راه برای اولویت دادن و استخدام فرزندان فرهنگی باز می‌شود.»فرزندان فرهنگی درکنکور مراکز تربیت معلم از سهمیه برخوردار شوندعلی کریمی فیروز جائی، نماینده مردم بابل در مجلس اصل و فلسفه استخدام فرزندان فرهنگی را درست و خوب عنوان می‌کند و می‌گوید:« متأسفانه تاکنون استخدام فرزندان فرهنگی و بخشنامه فرشیدی، وزیر وقت آموزش و پرورش آنچنان باید و شاید رعایت نشده است. در سال جاری نیز در بحث خرید خدمت اولویتی برای فرزندان فرهنگی گذاشتند اما به نظر من این حق یک خانواده فرهنگی است که بعد از 30 سال خدمت صادقانه، فرزندش که از شرایط لازم برخوردار است، در اولویت برابر جذب آموزش و پرورش شوند و فرزندان فرهنگی بهترین افراد به عنوان ادامه دهنده راه والدین فرهنگی خود در آموزش و پرورش هستند.» وی ادامه داد:«البته ما با یک جریان‌سازی منفی علیه فرهنگیان مواجه هستیم و عده‌ای از روی غرض ورزی و در صحبت‌های غیرکارشناسانه این اقدام را موروثی کردن معلمی درخانواده آموزش و پرورش مطرح می‌کنند ولی مجلس و نمایندگان با اصل این موضوع موافق هستند و اعتقاد دارند که باید ساز و کار سهمیه قائل شدن برای فرزندان فرهنگی فراهم شود.»رئیس کمیته آموزش و پرورش اذعان می‌کند:«استدلال نمایندگان مجلس این است که مردم جامعه سرنوشت فرزندانشان را می‌خواهند بدهند دست معلمان جامعه تا در یک دوره 12 ساله آنها را تعلیم و تربیت کنند. حال در مقام مقایسه فردی که در خانواده فرهنگی زندگی می‌کند و به دلیل جو حاکم بر خانواده از مسائل آموزش و پرورش آگاه‌تر است و معلم که تجربه 30 ساله دارد ناخودآگاه بخشی از تجربه خود را به فرزندانش منتقل می‌کند و به نظر ما این فرد در مقایسه با اشخاص دیگر در اولویت مساوی، بهترین گزینه است و باید به فرزندان فرهنگی امتیاز داده شود.»وی در ادامه افزود:« مجلس ورود نیرو در آموزش و پرورش را جز از طریق تربیت معلم بسته است و ورود نیروها از طریق مراکز تربیت معلم و کنکور صورت می‌گیرد که در این زمینه نیز باید در کنکور فوق برای فرزندان فرهنگی همانند فرزندان شهدا و جانبازان سهمیه قائل شوند.»عده‌ای عمدی یا سهوی این بخشنامه را اطلاع‌رسانی نکردنداما نورالله حیدری دستیاری اعتقاد دارد که استخدام فرزندان فرهنگی از حیطه وزارت آموزش و پرورش خارج و این موضوع در چارچوب وظایف مجلس و لوایح تصویبی دولت در مجلس است.این فرهنگی قانون‌گذار با گلایه از این موضوع که اطلاع‌رسانی در زمینه این بخشنامه بسیار ناچیز و کمرنگ است، گفت:« یکی از موانع و چالش‌های عمدی یا سهوی این است که بخشنامه استخدام فرزندان فرهنگی تاکنون آنطور که باید و شاید برجسته نشده است و متولیان امور باید اطلاع‌رسانی در این زمینه را قوی کنند تا همگان از این موضوع مطلع شوند. از سویی ممکن است مدیران بخش خصوصی از انجام این کار سر باز زنند و اقدام به باند بازی و پارتی بازی کنند که باید جلوی این موضوع نیز گرفته شود و حاجی بابایی به عنوان وزیر آموزش و پرورش در این موضوع ورود پیدا کند.»