* * * * * *
پس از آنکه نوری المالکی اعلام کرد که بهصورت مشروط حاضر است که کنارهگیری کند و پس از آن ائتلاف ملی ادامه مذاکرات برای تشکیل کابینه را منوط به معرفی فردی غیر از مالکی کرده بود دیروز در خبرها آمده بود که حزب الدعوه به عنوان حامی اصلی مالکی در توافقی گروهی اعلام کردند که فردی غیر از وی نامزد نخست وزیری خواهد شد. در این راستا گفت و گویی کوتاه با آقای زارعی کارشناس مسائل خاورمیانه انجام شده است که در ادامه میآید:
* در خبرها آمده است که حزب الدعوه عراق به عنوان حامی اصلی نوری المالکی اعلام کرده است که برای کمک به رفع بن بست سیاسی در این کشور به گزینهای غیر از مالکی میاندیشد، شما فکر میکنید این مسأله یک تاکتیک است یا اینکه در راستای حل بحران عراق و اتحاد هر چه بیشتر شیعیان صورت گرفته است؟
در هفتههای گذشته تشکیل دولت جدید عراق با موانع و تأخیر زیادی مواجه بود. دلیل اصلی این تأخیر عدم وحدت شیعیان حول محور کاندیدای واحد نخست وزیری بود و این عدم وحدت جریانات شیعی عراق روی فرد خاصی به عنوان نخست وزیر سبب بروز اختلافاتی در این زمینه و طولانی شدن پروسه انتخاب نخست وزیر شده بود و بیم آن میرفت که با طولانی شدن زمان انتخاب رئیس دولت انتخابات برگزار شده باطل بشود و عراق به انتخابات جدید نیاز پیدا بکند که در این صورت اقدامات غیر قانونی و نا امنیها در سراسر این کشور فزونی میگرفت و این امر تبعات امنیتی زیادی داشت. برای برون رفت از این شرایط لازم بود که شیعیان در دیدگاههای خودشان انعطافهایی را ایجاد کنند. بر اساس آخرین خبرها لیست ائتلاف ملی به رهبری حکیم و صدر و لیست دولت قانون به رهبری نوری المالکی توافق کردند نخست ورزیر از دولت قانون باشد و دولت قانون فردی غیر از نوری المالکی را به عنوان نامزد نخست وزیر معرفی کنند. در واقع این توافق شرایط کنونی عراق را از انسداد خارج ساختند.
* یعنی با این وصف اتحاد شیعیان به گزینهای غیر از مالکی رسیدهایت؟
بله نخست وزیر از میان ائتلاف قانون به رهبری مالکی خواهد بود ولی مالکی نیست.
* نظر کردها با توجه به دیدار هفته اخیر مالکی از کردستان عراق و اعلام حمایت آنها از نامزدی مالکی را چگونه ارزیابی میکنید؟ آیا زمینه خاصی مد نظر دولت قانون است؟
چون در انتخاب نامزد نخست وزیری از ائتلاف قانون تغییری ایجاد نشده، بنابراین کردها به غیر از مالکی نیز میاندیشند و بیشتر نگاه گروهی دارند نه فردی، بنابراین میتوان گفت کردها از این تصمیم شیعیان استقبال خواهند کرد.
* با توجه به زمزمه هایی که در ارتباط با دولت قانون و العراقیه وجود داشت و مالکی نیز به صراحت از این ارتباط گفته بود به نظر شما آینده این همکاری چگونه خواهد بود؟
ائتلاف العراقیه در هر شرایطی شریک دولت آینده عراق خواهد بود و این امر در نظر تمام گروههای عراقی پذیرفته شده است و کردها و شیعیان نیز بر تشکیل دولت ائتلافی رضایت دارند.
* در مورد دخالت مرجعیت برای انتخاب نخست وزیر که از سوی العراقیه مطرح شده است چه نظری دارید؟
ورود مرجعیت به صحنه سیاسی عراق زمانی خواهد بود که گروههای سیاسی دیگر نتوانند برای تشکیل دولت به توافق برسند ولی در حال حاضر خبرها دال بر این است دو گروه شیعه در صدد هستند که بر اساس فرمول توافقی بین خود به جمع بندی برسند. در شرایط فعلی به نظر من عراق نیازمند ورود صریح مرجعیت برای تعیین نخست وزیر نیست.
* امریکا تا چه اندازه در مسأله تشکیل دولت عراق نقش دارد؟
امریکاییها در شرایط فعلی قادر به تاثیرگذاری در روند تشکیل دولت نیستند و در ماههای گذشته تلاشهای زیادی کردند که در روند سیاسی عراق دخالت کنند و سفرهای بایدن به عراق و هیأتهای امریکایی به این کشور در چند ماه گذشته نیز در این راستا صورت گرفت ولی تنها گروههای عراقی فعال در صحنه سیاسی عراق قادر خواهند بود در این زمینه دخالت کنند و در حال حاضر هم با توافق گروههای شیعه میتوان گفت که تشکیل مجلس و دولت به زودی اتفاق خواهد افتاد.
