مهرداد عنادی ـ اعلام آمادگی باراک اوباما برای گفتوگو با جمهوری اسلامی ایران درباره افغانستان و موضوع هستهای در حالی پس از رد اولیه آن از سوی سخنگوی کاخ سفید در سطح رسانهها انعکاس یافت که دکتر احمدینژاد رئیس جمهوری اسلامی ایران بر آمادگی گفتوگوی رو در رو با رئیس جمهور امریکا در برابر رسانهها آن هم درباره تمامی مسائل تأکید کرد. درباره واکنش کاخ سفید نسبت به پیشنهاد رئیس جمهوری اسلامی ایران توجه به چند نکته دارای اهمیت است:
نکته نخست اینکه مقامات امریکایی در برابر پیشنهاد صریح رئیس جمهور ایران دچار بحران تصمیمگیری شدند، به طوری که ابتدا سخنگوی کاخ سفید پیشنهاد دکتر احمدینژاد را رد کرد اما به فاصله کمی پس از این پاسخ منفی، رئیس جمهور امریکا اعلام کرد از ایده گفتوگو حمایت میکند. اوباما بلافاصله حوزه و محور این مذاکره احتمالی را به گفتوگوی ایران و امریکا درباره افغانستان محدود کرد و درباره موضوع هستهای ایران نیز به این نکته بسنده کرد که مذاکره درباره موضوع هستهای ایران باید با گامهای روشن تهران برای پاسخگویی درباره برنامه هستهایاش همراه باشد. بدین ترتیب ملاحظه میشود کاخ سفید در برابر اعلام آمادگی رئیس جمهور ایران تصمیمگیریهای متفاوت با بروندادهای ناهمسان از خود بروز داد.
نکته دوم آنکه به رغم تأکید رئیس جمهور ایران بر گفتوگوی رودررو درباره تمامی مسائل ـ به عبارتی گفتوگو درباره مهمترین مسائل دوجانبه، منطقهای و بینالمللی ـ اوباما با نگاه منفعت طلبانه صرفاً بر روی مذاکره با ایران درباره موضوع افغانستان اشاره کرد. تقلیل محورهای مذاکره یا گفتوگوی احتمالی روی مسأله افغانستان به عنوان شرط اول گفتوگو نشان میدهد امریکا نه به دنبال حل مسائل بر اساس معیارهای منطقی بلکه صرفاً به دنبال حل مسائل خود است. واقعیت این است که امریکا با گذشت حدود 10 سال از حمله به افغانستان هنوز نتوانسته بر مسائل و مشکلات افغانستان فائق آید، به طوری که امروزه نه تنها طالبان تضعیف نشده که قدرتمندتر نیز شده است.
درماندگی امریکا در حل مسائل افغانستان سبب شده تا از یک سو به سیاست فرافکنی مشکلات و چالشهای امریکا خود روی آورده و از سوی دیگر توجه بیشتر به ساز و کارهای منطقهای پیدا کند. اما درباره پیشنهاد اوباما به ضرس قاطع باید گفت که رویکرد اوباما نسبت به پیشنهاد ایران تقلیل دایره گفتوگوی رودرروی دو رئیس جمهور است.
سومین نکته اینکه رئیس جمهور امریکا با توجه به پیشنهاد منطقی ایران اسلامی چارهای جز واکنش موافق و البته محدود و مشروطه نداشت، به عبارتی به علت قوت پیشنهاد ایران ـ که در سالهای اخیر بارها مطرح شده است ـ مقامات امریکایی راهی جز آنچه که اوباما عنوان کرد نداشتند. البته رئیس جمهور امریکا در چارچوب پایبندی به راهبرد تغییر خود میتوانست با شهامت بیشتری از پیشنهاد رئیس جمهور ایران استقبال کند اما واکنش محتاطانه وی نشان داد که اوباما در عمل برای تصمیمگیریهای حساس با موانعی روبهروست و شاید به همین دلیل است که ترجیح داد در برابر پیشنهاد ایران ابتدا با دستپاچگی آن را رد کند و سپس واکنشی دستبهعصا از خود نشان دهد.
و بالاخره صراحت و قاطعیت ایران برای گفتوگوی رودررو، برابر، اشفاف و در مقابل دوربینهای تلویزیونی نشان از حقانیت مواضع ایران دارد. ایران با تأکید بر سیاست توزیع عادلانه قدرت و ثروت در جهان و صلح مبتنی بر عدالت است که چنین با شهامت پیشنهاد گفتوگوی رودررو با رئیس جمهور امریکا را مطرح میسازد.
