رئیس مرکز ملی فرش ایران از منتفی شدن موضوع تغییر متولی فرش دستباف و خاتمه کار الحاق این مرکز به سازمان میراث فرهنگی خبر داد و گفت وزیر بازرگانی این کار را به مصلحت ندانست.
فیصل مرداسی در گفتگو با مهر گفت: سال 88 را در حوزه فرش دستباف، با رقم 493 میلیون دلار صادرات به کشورهای مختلف به اتمام رساندیم، این در حالی است که قریب به 80 درصد صادرات فرش دستباف ایرانی به 20 تا 22 کشور بوده است. در این سال، رشد وزنی صادرات 2.5 درصد و رشد ارزشی آن، 16.8 درصد بوده است.
رئیس مرکز ملی فرش ایران افزود: البته هر ساله مقداری از فرشهای صادراتی به کشور عودت داده می شود که عموما فرشهایی هستند که به نمایشگاه می روند و بخشی از آنها فروش می رود و بخشی دیگر نیز به فروش نمی رود و به کشور برمی گردد، آنها نیز در آمارهای صادراتی ما حساب می شوند؛ چرا که از طریق گمرک از کشور خارج شده اند.
وی تصریح کرد: این فرشهای عودت داده شده هر سال در حدود 26 میلیون دلار تا 35 میلیون دلار می شود، در سال گذشته براساس آمار گمرک جمهوری اسلامی ایران، 30 میلیون دلار بوده است، بنابراین ما در سال 88، معادل 460 میلیون دلار صادرات خالص فرش داشته ایم.
به اعتقاد مرداسی بازار فرش، بازار سختی است؛ به این دلیل که هم رقابت در آن زیاد است و هم تولیدکنندگان با رقبایی مواجه هستند که آنها نیز تلاش زیادی برای ارتقاء کیفیت و کاهش قیمت دارند. از سوی دیگر کفپوش های دیگری با تنوع بالاتر و قیمتهای پائین تر و حتی تغییرات روزانه، با فرش های دستباف رقابت دارند.
وی ادامه داد: از طرفی هم، فرش به گونه ای است که نیازمند ارائه اطلاعات خاص، ویژه و تخصصی به مشتری است که آن مشتری را علاقمند کند بابت خرید، پول بیشتری بدهد تا فرش دستباف بخرد، بخصوص اینکه فرش دستباف ایرانی تنوع بسیار بالایی دارد که در بافت، طرح، رنگ، نقشه و مناطق جغرافیایی نهفته است؛ لذا لازم است که مشتری به خوبی توجیه شود و به شیوه مناسبی به او اطلاع داده شود که فرش دستباف را نسبت به سایر کفپوش ها ترجیح دهد و از سوی دیگر نیز، فرش دستباف ایرانی را نسبت به فرش دستباف غیر ایرانی ترجیح دهد.
مرداسی گفت: به همین خاطر، اساسا فروش فرش یک کار کاملا تخصصی و ویژه و با شرایط موجود، سخت است. از این باب که کالای لوکس تلقی می شود و رابطه مستقیمی با درآمد خانوار دارد.
رئیس مرکز ملی فرش ایران در توضیح این مطلب خاطرنشان کرد: به این معنا که اگر اقتصاد کشورهای پیشرفته رشد کند، درآمدها افزایش یابد، علاقمندی برای کالاهای اینچنینی افزایش می یاد و اگر رکود حاکم شود، طبیعتا تقاضا برای فرش کاهش پیدا می کند.
وی ادامه داد: سالهای گذشته سالهایی بود که اقتصاد کشورهای اروپایی و امریکا با رکود نسبی یا رشد بسیار کم مواجه بودند و در انتها، منتهی به رکود بسیار سنگین طولانی مدت شدند که به زعم خودشان از حیث زمان، بزرگترین بازه زمانی را به خود اختصاص داد و از طرفی گستره جغرافیایی آن نیز بزرگترین گستره ها بوده است؛ یعنی کشورهایی که با دلار ارتباط و با بازار آمریکا تراکنش داشتند، متاثر از این بازار شدند.
مرداسی گفت: صادرات در سه ماهه امسال نیز با رشد بالایی مواجه شد و به 104 میلیون دلار رسید، این رقم براساس آمار گمرک ایران، از نظر وزنی 38 درصد و از نظر ارزشی 36 درصد رشد را نشان می دهد.
وی اظهار داشت: حقیقتا به دلیل اینکه بازار داخلی با رکود بالایی مواجه است و بسیاری از فرش فروشان، بازار خود را ترک کرده اند و تعداد زیادی از قالیبافان به دلیل رکودی که وجود داشت، قالیبافی را کنار گذاشته اند، این میزان رشد، پاسخگوی علاقمندی مرکز ملی فرش نیست و فکر می کنیم که باید تلاش بیشتری صورت گیرد که میزان صادرات با افزایش بالاتری مواجه شود و بتوان به رکوردهای بالاتر از 600 میلیون دلار با فرض ثبات فعلی بازار به 1.3 میلیارد دلار رسید.
به گفته مرداسی، از این باب نیز تاکید می کنم که این میزان رشد نباید ما را فریب دهیم؛ بلکه باید مشتری مدار باشیم. مفهوم مشتری مداری این است که باید ثقل توجه طراح، نقاش، بافنده، تولیدکننده و صادرکننده مشتری باشد. البته در برخی از کالاها این ثقل کمتر است ولی در کالاهای لوکس، ثقل بالاتر است؛ چرا که مشتری باید رقم های بالاتری پرداخت کند تا فرش دستباف آن هم ایرانی بخرد. بنابراین کاملا باید به خواست وی توجه شود.
وی تصریح کرد: لذا جهت گیری رشدی که در بازار ما وجود دارد باید به گونه ای رقم خورد که هم با ثبات بوده و هم استمرار داشته باشد؛ از این رو باید کیفیت معقول و مناسب شود؛ یعنی اگر فرشی را با یک ویژگی مشخصی معرفی می کنیم، حتما باید دارای آن مشخصات باشد؛ به گونه ای که مشتری احساس کند که کاملا اطلاعات درست، منطقی و دقیق در اختیارش گذاشته شده است.
به اعتقاد مرداسی همچنین در طراحی ها و نقاشی ها باید خلاقیت، نوآوری و توجه به پیرامون بازارهای هدف به بهترین شکل صورت گیرد؛ اگر بازارهای هدف ما در طرح و رنگ علاقمندی های خاص نشان می دهند، باید بازخورد آن را نشان دهیم؛ یعنی شاخصهای این علاقمندی را در طراحی ها مورد توجه قرار دهیم؛ البته باید تاکید کرد که این، به معنای از دست دادن اصالتها نیست.
رئیس مرکز ملی فرش ایران خاطرنشان کرد: اساسا مهمترین ویژگی فرش دستباف، اصالتهای آن است؛ لذا وقتی می گوئیم در طرح، نقش، اندازه و رنگ باید نوآوری به خرج دهیم، ما می توانیم کیفیت را بالا بریم و قیمتها را نیز به تناسب کاهش دهیم. البته هم اکنون نیز این گونه است و معتقدم که سیکل بازار ما این کار را انجام می دهد.
وی اظهار داشت: یعنی در فضای عرضه و تقاضا و انتقال اطلاعات از صادرکنندگان به تولیدکنندگان، همواره چنین موردی رخ می دهد؛ در غیر این صورت دگرگونی های صنعت فرش ظرف 50 سال یا حتی 10 سال اخیر، رخ نمی داد.
به اعتقاد مرداسی هم اکنون این دگرگونی وجود دارد؛ اما روند آن کند و تدافعی است. یعنی باید مشتری یک فیدبکی بدهد و ما آنرا با فاصله زمانی منتقل کنیم که به نظر می رسد که این فاصله زمانی، خیلی کند سپری می شود که باید برای آن فکری کرد.
البته مرکز ملی فرش در حوزه سلیقه یابی تلاش هایی را صورت داده است تا با تجار و بازرگانان ارتباط برقرار کرده و بگوید که در بازار آلمان چه رنگ، اندازه و طرحی مناسب تر است و آنها را منتقل کند.
