زهرا چیذری - پدیده انتقال بیماران از بیمارستانهای دولتی به بیمارستانهای خصوصی موسوم به بیماردزدی معضلی است که سیستم درمانی کشورمان را با چالشهایی روبه رو ساخته است؛ چالشهایی که به هیچ وجه زیبنده نظام سلامت کشور ما نیست، از همین رو مسئولان وزارت بهداشت طرح ساماندهی اورژانس را برای دستیابی به رضایت و منشور حقوقی بیمار دنبال میکنند.
به گزارش «جوان» بر اساس شواهد موجود و تماسهای مردمی با روزنامه در شکایت از معضل بیماردزدی، این دلالی در بخش سلامت مبالغ هنگفتی را به جیب اشخاص خاصی سرازیر کرده و سیستم سلامت جامعه را بیمار ساخته است.
بدون شک در حالی که جامعه پزشکی کشورمان به طور عام از افرادی دلسوز و متعهد تشکیل شده بروز چنین تخلفاتی که با همکاری برخی اعضای کادر درمانی صورت میگیردف میتواند دیدگاه عمومی افراد جامعه را نسبت به قشر زحمتکش متولی سلامت در جامعه با تردیدهایی روبهرو سازد؛ تردیدی که نه تنها بیماران بلکه به شکلی ویژهتر، جامعه پزشکی کشورمان نیز آن را نمیپسندد. اما آیا بیمار دزدی نیز در قالبهای سازماندهی شده و مافیایی انجام میشود؟
پدیده بیماردزدی؛ بیماری گریبانگیر نظام سلامت
دکتر علیرضا معصومی رئیس اورژانس کشور در گفتوگو با «جوان» در رابطه با معضل بیماردزدی تأکید کرد: اگرچه این پدیده در سطحی بسیار اندک اتفاق میافتد ولی واقعیت این است که وجود دارد و ما نیز برای رفع آن پیگیریهای لازم را در دستور کار داریم که این پیگیریها بخشی در خصوص بحثهای نظارتی و تعزیراتی است، در بعضی بخشها شاید نیاز به تغییر بندهایی از قانون باشد و در این خصوص نیز بررسیهایی در حال شکلگیری است که به صورت لایحه به مجلس شورای اسلامی ارائه میشود.
بیماردزدی، غیبت نظارت یا ضعف قانون؟
به طور یقین شکلگیری فرار از قانون نشاندهنده ضعف یا حتی خلأ نظارتی است اما به باور بسیاری از کارشناسان حوزه بهداشت و سلامت عواملی نظیر واقعی نبودن نرخ تعرفههای درمانی و همچنین سرانه پایین درمان و سهم دولت و سازمانهای بیمهگر در پرداخت هزینههای درمانی علاوه بر فشار و تحمیل هزینههای گزاف به مردم، به شکلگیری و توسعه برخی از تخلفات پزشکی دامن میزند، به گونهای که شاهد پدیدههایی مانند بیماردزدی یا زیرمیزی پزشکان میشویم.
ساماندهی اورژانس؛ راهکار مقابله با بیماردزدی
وزیر بهداشت همواره بر ضرورت طرح ساماندهی اورژانس برای دستیابی به رضایت و منشور حقوقی بیمار و همچنین مبارزه با بیماردزدی و سایر تخلفات پزشکی تأکید داشته است. دکتر مرضیه وحیددستجردی در اولین نشست با مدیران ارشد این وزارتخانه با اشاره به حساس بودن اورژانسها از مراجعه سالانه حدود 30 میلیون نفر جمعیت در سراسر کشور به اورژانس 800 بیمارستان کشور خبر داد. به اعتقاد بسیاری از کارشناسان و مسئولان حوزه سلامت با توجه به حجم بالای مراجعات مردم به اورژانسها با ساماندهی و نظارت بر این بخش بسیاری از مشکلات نظیر تحقق منشور حقوقی و رضایت بیمار و همچنین امکان بروز بسیاری از تخلفات نظیر دلالی بیمار یا بیماردزدی کنترل خواهد شد.
دکتر معصومی درباره ساماندهی اورژانس کشور با تأکید بر بحث کلان ارتقای خدمات اورژانس بیمارستانی تصریح کرد: ارتقای خدمات اورژانس بیمارستانی مهمترین بخش در مبحث ساماندهی اورژانس است زیرا اگر ما بتوانیم خدمات خوبی را در اورژانس بیمارستانهای دولتی ارائه دهیم، مصدوم دیگر برای دریافت خدمات بهتر نیازی به مراجعه به بخش خصوصی نمیبیند. وی راهکار بعدی را مسأله نظارت بر عملکرد پزشکان دانست و خاطر نشان کرد: متأسفانه در بیشتر موارد برخی از همکاران کملطف ما در آمبولانسهای خصوصی مسبب رخ دادن پدیده بیماردزدی هستند. رئیس اورژانس کشور یادآور شد: در سال گذشته به همت مقام عالی وزارت بهداشت ما توانستیم پس از 12 سال در آییننامه آمبولانس خصوصی تجدید نظر داشته و آن را ابلاغ کنیم. وی پیگیری از کانالهای دیگری چون تعزیرات و تعامل با دادگستری را از برنامههای دیگر اورژانس کشور برای مطالعه و اتخاذ روشهای مناسبتر در بحثهای نظارتی عنوان کرد. دکتر معصومی با تأکید مجدد بر مسأله نظارت در نهایت آن را مهمترین راهکار دانست و افزود: مهمترین اقدام ما نظارت بر عملکرد بیمارستانهای خصوصی است زیرا برخی پزشکان این بیمارستانها زمینه را برای انتقال بیمار توسط اورژانسهای خصوصی به این بیمارستانها فراهم میکنند.
مقصر کیست؟
انتقال بیمار از یک بیمارستان دولتی به بیمارستان خصوصی و بهوسیله اورژانس نیازمند هماهنگیهایی است که به نظر میرسد بیشتر از یک یا چند نفر را درگیر کند، به گونهای که به اعتقاد برخی کارشناسان این پدیده میتواند به شکل یک شبکه و سازماندهیشده باشد. رئیس اورژانس کشور در پاسخ به این سؤال که آیا بیماردزدی میتواند تحت یک شبکه مافیایی و سازماندهی شده باشد؟ گفت: من وسعت این مسأله را در حد مافیا نمیدانم. اکثر پزشکان کشور ما افرادی متعهد و دلسوزند و چنین اعمالی به تعداد اندکی از همکاران ما برمیگردد. وی اضافه کرد: بیشتر مواردی را که ما پیگیری کردهایم بر تخلفات فردی صحه میگذارد و معمولاً یک پزشک خاص در یک بیمارستان خصوصی با یک مؤسسه آمبولانس خصوصی در ارتباط است و از این طریق بیمارها را به بیمارستان خودش منتقل میکند، معصومی تأکید کرد: حداقل میتوانم بگویم ما نتوانستهایم مواردی را ردیابی کنیم که چند پزشک در چند بیمارستان در این زمینه با هم همکاری کنند و اگر بخواهیم در این سطح به این مسأله نگاه کنیم، کمی بزرگنمایی میشود.
دکتر شاهرخ رامین مخبر کمیسیون بهداشت و درمان مجلس نیز در گفتوگو با «جوان» بیماردزدی را سازماندهی شده و شبکهای ندانست و با تأکید بر زشتی و لزوم مقابله با این بیماری گریبانگیر سیستم درمانی کشور خاطر نشان کرد: ممکن است 4، 5 نفر از پزشکان یا کادر اورژانس خصوصی و کارکنان بیمارستانها برای به دست آوردن سودی با یکدیگر تعامل کرده و اقدام به بیماردزدی کنند اما آنها قدرت و تشکیلاتشان در سطحی نیست که بتوان این پدیده را سازماندهی شده دانست، البته این لزوم برخورد با این مسأله را کمرنگ نمیکند.
به اعتقاد مخبر کمیسیون بهداشت و درمان مجلس هیچ راهکار مطمئنی برای مقابله با تخلفات پزشکی از جمله بیماردزدی وجود ندارد و اینگونه مسائل مراقبت و نظارتی همیشگی و مستمر را میطلبد اما با توسعه نظام شبکه الکترونیک سلامت، توسعه پزشک خانواده، قطع رابطه مالی میان بیمار و پزشک، توسعه و منطقی کردن صندوقهای بیمه و صد البته نظارت مناسب و مستمر میتوان نظام سلامت سالمتری را ایجاد کرد که این به معنای قطع مراقبتها و تدابیر نظارتی نیست.
