حمید نورشمسی - داستان خبررسانی در حوزه کتاب هم در کشور ما داستان غریبی است و حتی باید اذعان داشت که این حوزه بیشتر از آنکه دچار غربت باشد، دچار بهت است، از تصمیمها و موضوعاتی که در قالب بخشنامه یا ابلاغیه هر روز صادر میشوند و هر یک به تنهایی میتوانند تمام ارکان مدیریتی و نظارتی در موضوع کتاب را تحتالشعاع قرار دهند.
در پی اعلام خبر رفع «توقیف» 285 عنوان کتاب که در دو سال گذشته از سوی اداره کل کتاب معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامیبا عدم انتشار روبهرو شده بود و پیگیری خبرنگار «جوان» مبنی بر اینکه این تصمیم در پی جلسه هفته گذشته هیأت مدیره انجمن ناشران با بهمن دری، معاون فرهنگی وزارت ارشاد و اعلام این قول از سوی وی که با تشکیل کارگروهی ویژه به مشکلات ناشران کشور سریعاً رسیدگی خواهد شد، اتخاذ شده است، سؤال بزرگی که پیش روی نویسندگان، ناشران و اهالی کتاب خود را نشان میدهد این است که با توجه به مدتزمان کوتاه مدیریت دری بر معاونت فرهنگی و عدم زمان کافی برای بررسی تمامی این عناوین توسط وی، این تصمیم چگونه اتخاذ شده است و مهمتر از آن کلمهای با نام «توقیف» چگونه به یک باره در ادبیات نشر کشور ما زاییده شده و خبر مبارزه با آنکه به نظر بیشتر جنبهای تبلیغی دارد، اعلام میشود.
نمیدانم توقیف یعنی چه
محمدعلی رمضانیفرانی مدیرکل اسبق اداره کتاب وزارت ارشاد که از نظر زمانی بیشترین حجم از آثار رفع توقیف شده به زمان مدیریت وی بازمیگردد، در این باره به «جوان» میگوید: در زمان مدیریت من بر اداره کتاب اساساً واژهای با نام توقیف وجود نداشت و آنچه در اداره کتاب پیش از انتشار یک اثر رخ میداداین بود که روال عادی بررسی یک کتاب نهایتاً یک تا دو ماه زمان میبرد تا مجوز نشر بگیرد و در غیر این صورت آن کتاب غیر قابل چاپ اعلام شده و به ناشر و نویسنده آن اعلام میشود و پس از آن شاید مراحل فرجامخواهی آنها احتیاج به زمان داشته باشد. آنچه در واقع وجود دارد مراحلی است که برای کسب مجوز باید طی شود ولی نامی به عنوان توقیف را من نیز تا به حال نشنیده بودم.
شاید تخلفی بوده و اعلام نشده است
بهرغم تکذیب وجود عنوان توقیفی برای یک کتاب از سوی رمضانیفرانی، محسن پرویز معاون اسبق فرهنگی ارشاد که نوک پیکان این هجمهها رو به سوی دوران مدیریت اوست، تنها کتابی را که به دستور او توقیف شده است کتاب «رمز داوینچی» اعلام میکند که به درخواست هموطنان مسیحی صورت گرفته است. او به ما میگوید: من از شنیدن این خبر شگفتزده شدهام، چون اگر چنین موضوعی صحت داشت، بازرسی وزاتخانه و نیز سازمان بازرسی کل کشور و نیز اطلاعاتی که ناشران بعضاً به من منتقل میکردند، این موضوع را به گوش من میرساند در حالی که از مجموعه این اطلاعات ما متوجه شده بودیم که کارهای اداره کتاب تقریباً به روز شده و آثاری که از دوره مدیریت سابق بلاتکلیف مانده بود، تقریباً تعیین تکلیف شدهاند.
پرویز ادامه میدهد: وقتی با چنین ادعایی روبهرو میشویم دو گزاره صحت یا غلط آن پیش روی ماست. اگر این خبر غلط باشد که برد اعلام آن صرفاً تبلیغی بوده و من بارها در دوران مدیریت خودم اعلام کرده بودم که از کارکرد تبلیغی در حوزه فرهنگ ابا دارم، اما اگر این خبر دارای صحت باشد باید در کنار آن اسامیکتابهای توقیفی نیز عنوان میشد. من به شخصه با توجه به اینکه اسامیاعلام شده در این آثار، کتابهایی با موضوع عرفانهای کاذب و نیز خرافات نیز وجود نداشته است، بسیار مایلم تا با اسامی این آثار آشنا شوم. در صورت صحت این ادعاها باید مدیر کل و مدیران و کارشناسان اداره کتاب پاسخ دهند که این میزان تخلف چگونه رخ داده است.
پرویز همچنین در ارتباط با این موضوع که آیا امکان دارد این تخلف از دید او پنهان مانده باشد نیز میگوید: در دوره مدیریت آقای اللهیاری بعید میدانم این مسأله رخ داده باشد اما در زمان مدیریت آقای حمیدزاده از این دست اتفاقات زیاد رخ میداد و در زمان مدیریت آقای رمضانی نیز احتمال رخ دادن آن بوده است.
جدای از عدم پاسخگویی محمد اللهیاری، فومنی به سؤالات ما و اعلام این خبر از سوی سیدمهدی جعفری مسئول روابط عمومی دفتر بهمن دری مبنی بر اعلام لیست کتابها تا چند روز آینده و پس از جلسه دری با اللهیاری تجربه مرور و روال فعالیت در معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تنها عدم برنامهریزی مدون همیشگی در این مجموعه را به ذهن یادآوری میکند.
