اژدهای چینی در دل تاریخ زنجان

لیدا معتمدی - در فاصله 10 کیلومتری جنوب شرقی سلطانیه زنجان و در نزدیکی روستای «ویر» محوطه‌ای وجود دارد که در آن سه غار به نسبت عمیق در دل کوه کنده شده است . در حد فاصل غار ضلع جنوبی و غارهای اضلاع شرقی و غربی‌، حجاری‌های زیبای متعلق به معبد تاریخی «اژدها» یا «داش کسن» به چشم می‌‌‌خورد که قدمت این معبد به دوره پیش از اسلام باز می‌‌‌گردد اما عمده آثاری که از آن به دست آمده متعلق به دوره ایلخانی است .
از جمله نقوشی که شما را هنگام ورود به یاد معابد چینی می‌‌‌اندازد‌، نقش دو اژدهاست که به صورت قرینه حک شده و طول هر یک 5/3 متر است . این دو اژدها با ظرافت بالایی کنده کاری شده و دارای پیچ و خم‌های زیبایی هستند که اگر چه این نقش در هنر و اندیشه ایرانی مظهر ظلم، ستم و پلیدی است اما با نفوذ مغولان، اندیشه آنان نیز که اژدها را نشان خیر، برکت، دولت و سلطنت می‌دانند در هنر ایران جای می‌گیرد.
امیر الهی‌، رئیس سازمان میراث فرهنگی استان زنجان در معرفی این معبد می‌‌‌گوید : معبد « داش کسن» یا « اژدها» از لحاظ قدمت شامل دو دوره متمایز آیین مهر پرستی دوران ساسانی و دوره‌ ایلخانی با نقوش اژدها‌، برگ مو‌، پیچک و خطوط اسلیمی است .
در طرفین نقوش اژدهای مغولی که بر گرفته از هنر چینی است محرابه‌های زیبای منقوش به طرح‌های اسلیمی‌، گل و بوته و مقرنس‌های سنگی حجاری شده است.
الهی به جرأت می‌‌‌گوید که این اثر که به دست هنرمندان چینی ساخته شده است، یکی از بزرگترین نقش‌های برجسته‌ تاریخی کشورمان است. «اولجایتو» یا سلطان غیاث الدین محمد خدابنده‌، از پادشاهان ایلخانی‌، در زمان حکومت خود این هنرمندان را از چین به سلطانیه فرا خوانده بود.
«داش کسن» به معنای « سنگ بر» است و گفته می شود که سنگ‌های سبز به کار رفته در حصار ارگ سلطانیه زنجان از محل تاریخی داش کسن بریده شده است .