علی سیف اللهی - یک دیدگاه معروف درباره آدمهایی که مشهور میشوند، وجود دارد که میگوید، خیلی از آنها در دوران نوجوانی و جوانی و حتی میانسالی کلی زحمت میکشند و سختیها را تحمل میکنند تا مشهور شوند! اما بعد از آن در خیابان و بین مردم عینک دودی میزنند تا شناخته نشوند! این یکی از کاربردهای عجیب و غریب عینک دودی است. ما هم میخواهیم از دنیای پر رمز و راز پشت این شیشههای دودی سر در بیاوریم. رفتهایم سراغ آنها تا بفهمیم بالاخره این عینکها برای ما جوانها خوب است یا بد؟***عینک برای نسلهای پیشین، عینک برای نسل امروزاصلاً تا حالا به این فکر کردهاید که آن قدیمها وقتی آدمها چشمهایشان ضعیف میشد چهکار میکردند؟ آن زمانها هیچ وسیلهای نداشتند تا بتوانند بهتر ببینند. این مسأله مشکلات زیادی برای آنها به وجود می آورد. حتی در نامهای که صد سال قبل از میلاد نوشته شده، نشان میدهد که فردی رومی به خاطر اینکه دیگر چشمانش خوب نمیبیند مجبور به استخدام بردهای برای انجام کارهایش میشود و آخر هم سر این مسأله کارش را از دست میدهد. برای همین کم کم سعی میکنند راه چارهای پیدا کنند و سراغ چیزهای مختلفی میروند. اوایل یک کره شیشهای را پر از آب میکردند تا موقع مطالعه متن را با بزرگنمایی نشان بدهد و بعدها هم از زمرد استفاده میکردند تا اینکه پی میبرند باید از مادههای شفافی مثل کریستال و شیشه برای بزرگتر به نظر آمدن استفاده کنند. تا مدتها هم برای ارتقای آن تلاش میکردند و هر بار یک آدمی از یک گوشه دنیا کیفیت آنها را بهتر میکرد. حتی تا 350 سال برای درست کردن فریم عینکها مشکل داشتند و صدها مهندس برای رسیدن به شکل فعلیاش کار کردهاند.خجالت از خوش تیپیآن اوایل استفاده از عینک مایه خجالت بود و مردان و زنان اروپایی به ویژه فرانسویها و اشراف پاریس فقط در خلوت خودشان از آن استفاده میکردند. تا کمکم با بیشتر شدن استفاده از عینکها، عینکزدن مسألهای عادی شد و رسید به روزگار ما. حالا در عصر ما عینکها را حتی برای زیبایی هم استفاده میکنند. نوع جدیدی از عینکها که قرنها بعد از عینکهای معمولی به وجود آمد عینک آفتابی بود. این عینکها که به آنها دودی هم میگویند، بیشتر این وظیفه را دارند تا از چشمان ما در مقابل اشعههای مضر خورشید مراقبت کنند.قابهای خوشتیپ کنندهفصل داغ تابستان که فرا میرسد بازار تیشرت و لباسهای خنک و کفشهای راحتی و البته عینکهای دودی هم داغ است. سعید یکی از فروشندههای گالریهای عینک است که خیلی دل خوشی از دستفروشهای عینک در پیادهروهای شهر ندارد: «متأسفانه این عینک فروشهای دورهگرد از دو جهت کار ما را با مشکل مواجه کردهاند؛ یکی اینکه با زیاد شدن آنها مردم کمتر به عینکسازها مراجعه میکنند و دیگر آنکه این عینکهایی که آنها میفروشند از لحاظ پزشکی و علمی تأیید شده نیستند و خیلی از آنها فقط یک طلق سیاه است و برای چشمها ضرر دارند.» این عینکساز از انگیزه مشتریهای جوانش از خرید عینک آفتابی برایمان میگوید: « اکثر مشتریهایی که این عینکها را میخرند بیشتر برای جلوگیری از ضررهای نور خورشید و اذیت نشدن چشمهایشان استفاده میکنند. البته برای بیشتر آنها زیبایی این عینکها هم مهم است و دوست دارند فریمهایی انتخاب کنند که به آنها بیشتر میآید و بعضیها هم فریمهای متفاوت را میپسندند. جوانهایی هم هستند که فقط برای خوشتیپ و خوشظاهر شدن از عینکهای دودی استفاده میکنند.»مدلهای جدید تر با قابهای زیباترامیر جوانی است که در مقابل آینه عینک فروشی مشغول امتحان کردن عینکهاست تا ببیند کدام بیشتر به چشمانش مینشیند،او زیبا بودن این عینک را مهم میداند: «تابستان هوا آفتابی است و تابش نور آفتاب خیلی وقتها مخصوصاً موقع رانندگی چشمهایم را اذیت میکند و نمیگذارد خوب ببینم. برای همین هم از عینک دودی استفاده میکنم. اما قشنگ بودن عینک هم برایم خیلی مهم است. دوست دارم به صورت و چشمهایم بیاید. آدم نمیتواند کتمان کند که زیبایی برایش مهم نیست. این چهارمین بار است که عینک دودیام را در طول سال عوض میکنم و هربار سعی میکنم یک مدل جدیدتر با قاب قشنگتری بخرم.»امیر 22 ساله دیدن دنیا با عینک دودی را خوب نمیداند: « انسان وقتی همیشه عینکدودی میزند همه چیز را سیاه میبیند و در روحیه آدم تأثیر میگذارد. وقتی رنگها را نمیبینی ناخودآگاه شادابیات را از دست میدهی و نمیتوانی لذت دیدن رنگهای درختهای سبز و آسمان آبی را حس کنی. برای همین همیشه از این عینک استفاده نمیکنم تا برایم عادت نشود. این طوری از دیدن خیلی چیزها لذت میبرم.»زبان چشمها، زبانی که دروغ نمیگوید!شاید شما هم نتایج تحقیق روانشناسان درباره عینکهای دودی را شنیده باشید؛ نتایج جالبی که میگوید نور کم و همچنین استفاده از عینک آفتابی تمایل انسان به فریبکاری و تقلب و نیز انجام رفتارهای غیراخلاقی را افزایش میدهد و کسانی که عینک آفتابی به چشم میزنند در مقایسه با افرادی که از عینک عادی با شیشه شفاف استفاده میکنند در تعامل با یک فرد غریبه بیشتر از خود رفتار خودخواهانه نشان میدهند. میدانید که خیلی وقتها ما جوانان را به غرور و گاهی هم تکبر محکوم میکنند و از طرفی هم که جوانان به خوش تیپی آن هم به مدد عینک آفتابی علاقه مندند.پس برای سر درآوردن از این قضیه سراغ دکتر امینی روانشناس رفتهایم تا کمی بیشتر در این باره برایمان توضیح بدهد: « انسانها در ارتباط با همدیگر از چند عامل و ابزار استفاده میکنند؛ برای بیان حرفهایشان از زبان و گفتار استفاده میکنند، برای دریافت پاسخها و شنیدن حرفهای طرف مقابل از گوشهایشان استفاده میکنند و از حس لامسه هم برای ارتباطاتی مثل دست دادن به عنوان سلام بهره میبرند. اما یکی از عمیق ترین ارتباطهایی که انسانها با یکدیگر برقرار میکنند استفاده از حالات چشمها برای این کار است. چشمها همیشه نماد صداقت آدمی در بیان حالاتشان است. گاهی انسان عصبانی سعی میکند با بیانی نرم، خشمش را پنهان کند اما حالت چشمها طرف مقابل را از سر درون او آگاه میسازد. انعکاس احساسات و عواطف انسانی از خشمگین شدن و ناراحت شدن تا ابراز محبت، تأثیر بسیار عمیقی بر مخاطب میگذارد و ارتباط با آنها را راحت تر میکند. حتماً گاهی اوقات برای شما هم پیش آمده که طرف مقابل به شما بگوید؛ «در چشمهایم نگاه کن وحرف بزن» این به همین دلیل است.رابطه عینک آفتابی و از دماغ فیل افتادندکتر امینی از این مقدمه استفاده میکند تا ارتباط غرور و عینک دودی برایمان بهتر جا بیفتد: «حالا استفاده از عینک دودی درست نقطه مقابل این اثر است. وقتی شما عینک دودی به چشم میزنید موجب پنهان شدن حالات، احساسات و عواطف درونی شما میشود و طرف مقابل نمیتواند پیامهای شما را خوب درک کند. این عامل ناخود آگاه انسان را به سمتی سوق میدهد که با استفاده از آن احساسات خود را پنهان کند و کم کم دارای غرور میشود. به همین دلیل است که گاهی آدمهایی را میبینیم که در خیابان عینک دودی زدهاند و سرهایشان را طوری بالا گرفتهاند که انگار از دماغ فیل افتادهاند!»آقای دکتر که خودش هم عینک آفتابی میزند، نسخهای برای حل این مشکل تجویز میکند:«شاید بهترین راه حل این باشد که به این عینکها عادت نکنیم و استفاده از آن فقط به دلیل علمیاش باشد و در مواقع ضروری از آنها استفاده کنیم. وقتی هم که از موقعیتهایی که آفتابی نیستند رها میشویم از آنها استفاده نکنیم و در معاشرتها با دیگران حتماً سعی کنیم آنها را از چشمانمان برداریم تا یک حس اعتماد دو طرفه در این ارتباط جاری شود و مشکلهایی مثل به وجود آمدن حسهای کاذب پیش نیاید.»