گزارش «جوان» از وظیفه دولت در قبال اکسپوی تجسمی

خرید آثار هنری و کمک به تمدن‌سازی عصر انقلاب

علی خدایی‌بیجاریپس از گذشت زمانی قریب چهارماه که از انتصاب حمید شاه‌آبادی، معاون هنری وزارت ارشاد می‌گذرد عاقبت زاویه دید وی به هنر تجسمی و خاصه برگزاری اکسپو که یکی از مهم‌ترین جریان‌های فرهنگ‌ساز حوزه فرهنگی و هنری وزارت ارشاد است، مشخص شد.شاه‌آبادی در تازه‌ترین اظهارنظر خود می‌گوید: «دولت نباید هم برگزارکننده و هم خریدار اکسپو باشد.» 18میلیارد بودجه کم استاز زمان تصدی حمید شاه‌آبادی در پست معاونت هنری وزیر ارشاد اسلامی وعده‌هایی از زبان وی مبنی بر حمایت جدی از هنرمندان حوزه تجسمی شنیده‌ایم. شاه‌آبادی در اظهارات اخیر خود با گلایه‌مندی از بی‌توجهی مسئولان درتقسیم بودجه بین ارگان‌ها و نهادهای دولتی و عدم تطابق بودجه اختصاص داده شده به معاونت هنری و وسعت کار این معاونت می‌گوید: «من در هشتم تیر 89 گزارش نهایی تیم حسابداری حوزه تجسمی را دریافت کردم. واقعیتی وجود دارد که مگر بودجه 18میلیاردی معاونت هنری چه هست که از آن چهارونیم میلیارد بدهی گذشته را یکجا بدهیم. وقتی که ما 18میلیارد بودجه داریم که چهارونیم میلیارد آن بدهی گذشته است، نمی‌توانیم معجزه کنیم.» شاه‌آبادی در ادامه می‌افزاید. دو راه چاره هنرهای تجسمی در حال حاضر خرید و فروش آثار هنری است، اما نه به شیوه‌ای که دولت برگزار کننده اکسپو باشد و خودش هم جزء بزرگ‌ترین خریداران آن. دولت باید بسترها را برای ورود بخش خصوصی آماده کند. شاه‌آبادی با اشاره به معیار حمایت وزارت ارشاد شرط خرید 100میلیونی وزارت ارشاد را خرید 500میلیونی مردم می‌داند و می‌گوید: «راه برون‌رفت حوزه تجسمی درحال حاضر فروش آثار اکسپوهاست و اینکه دولت هم اکسپو بگذارد و هم بالاترین خریدار باشد نشان از بیماری سیستم است.»تعیین بودجه دولتی اولویت اکسپودر ادامه پیگیری چگونگی برگزاری اکسپو، خبرنگار «جوان» در راستای اظهارنظر شاه‌آبادی نظر «ایرج اسکندری»، نقاش و استاد دانشگاه را جویا شد. اسکندری با بیان اینکه معمولاً در همه جای دنیا خریدار اکسپو خود دولت است، به «جوان» گفت: «دولت باید بودجه‌ای را در اختیار داشته باشد که وزارتخانه‌ها از آن بودجه به خرید آثار هنری بپردازند. هرچند امکان دارد درکنار این خرید عمده یک کلکسیونر(مجموعه‌دار)، مردم عادی هم خریدهای جزئی داشته باشند.» این استاد دانشگاه در واکنش به اظهارنظر معاون هنری وزیر ارشاد می‌گوید: در اینکه آقای شاه‌آبادی گفته‌اند که دولت نمی‌تواند هم برگزارکننده و هم خریدار باشد، به‌نظر من اظهارنظر درستی نیست. چون اگر قرار باشد یک اکسپو تداوم یابد باید یک سازمانی تحت عنوان سازمان اکسپو با تشکیلات خاص خودش راه‌اندازی شود و باید این‌کار باتوجه به تجارب اکسپوهایی که درنقاط مختلف دنیا برگزار می‌شود، برنامه‌ریزی شود. به‌عنوان مثال سازمان تشکل‌یافته‌ای از بخش‌های نیمه‌دولتی نیمه‌خصوصی مثل حوزه هنری می‌تواند برگزارکننده اکسپو باشد.اسکندری با بیان اینکه تا زمانی که دولت طرح نیم درصد خرید آثار هنری توسط سازمان‌های دولتی را تصویب نکند این حوزه دچار بیماری خواهد بود، افزود: در همه‌جای دنیا وزارتخانه‌ها و تشکیلات دولتی بودجه‌ای را برای خرید آثار هنری درنظر گرفته‌اند و از آثار هنرمندان شاخص کشورمان خریداری می‌کنند که آثار خریداری شده جزء گنجینه آن وزارتخانه یا آن اداره قرار می‌گیرد.»دولت برای بخش فرهنگی سوبسید بدهد«مرتضی حیدری»، نقاش و استاد دانشگاه طی گفت‌وگویی در رابطه با اظهار نظر شاه‌آبادی به «جوان» می‌گوید: «ای کاش از آقای شاه‌آبادی یا آقای شالویی سؤال شود که اساساً برگزاری اکسپو چرا مطرح می‌شود. ما دوران شکوفایی و اوج هنر صفویه را داریم که نیم بیشتر جذبه گردشگری ایران برای توریست‌ها مربوط به هنر اصفهان و صفویه است. چون درآن زمان برای هنر کار شده و زحمت کشیده‌اند. الان بهترین زمان برای تحقق شعارهای فرهنگی است و چرا این آرمان‌های فرهنگی تحقق نمی‌یابد. آیا معاون هنری ارشاد نباید بداند اکسپو یعنی چه و برای چه برگزار می‌شود. حیدری در ادامه افزود: هنری که به واسطه آن یک الگوسازی برتر صورت بگیرد و تولید آثار فاخری که رهبری روی آن تأکید دارند، با حمایت میسر است. اگر قرار است در زمینه تجسمی ارتقایی صورت بگیرد و به یک بیان قوی و غنی و فاخری که هنر امروز در آن متجلی شود برسیم که معلوم شود این هنر عصر انقلاب خمینی(ره) است باید از آن حمایت شود. اگر دولت از این هنر حمایت نکند چه کسی می‌خواهد حمایت کند. این موارد وقت و مطالعه می‌خواهد و صورت گرفتن این مطالعه باید با حمایت دولت عملی شود. به‌عنوان مثال آدم شریفی مثل بایسنقر میرزا، یا امیرعلی شیرنوایی یا شاه‌عباس و مدیران فرهنگی‌اش چه آثار عظیمی در معماری آفریده‌اند که یک دکتر برجسته اروپایی روی یک کاروانسرای آن دوره کار می‌کند و وقتی نقشه‌ای از آن تهیه می‌کند از طرف دانشگاه‌های معتبر جهانی فوق‌دکترا می‌گیرد. اگر حمایت دولتیان نبود این غنا آیا مقدور بود؟ چطور دوستان انتظار دارند که فرمایشات رهبری را در دستیابی به یک هنر اصیل و فاخر که فخر عالم باشد عملی کنند، اما حمایت بی‌چون و چرای دولت در آن نباشد؟ به‌نظر من حرف‌های آقای شاه‌آبادی غیرمسئولانه است.»وی همچنین گفت: «همین حکومت صفویه که مصداق روشن آن شهر اصفهان است، حاصل تلاش بایسنقر میرزا و امیرعلی شیر‌نوایی است که در مقابل هنرمند زانو می‌زدند و برای آنها امکانات و حقوق مجزا و مکفی قرار می‌دادند. یا مثلاً پیکاسو که هر اثرش الان چندصد میلیون دلار است، برای اینکه مالیات از او نگیرند دولت وقت به او می‌گوید به اندازه مالیاتت اثر هنری به ما بفروش. این است که از او اثر می‌خرند و بعداً مجموع آن آثار، «موزه» می‌شود که میلیون‌ها بیننده دارد و مردم دنیا پول خرج می‌کنند و به‌صورت گردشگر برای دیدن آثار او به اسپانیا می‌روند و در نهایت آن کشور اثرگذار می‌شود. وی در خاتمه تأکید کرد: به نظر من باید برای بخش فرهنگی، دولت سوبسید بدهد. شایان ذکر است که در اکسپوی گذشته وزارت ارشاد برگزارکننده اکسپو نبود و باگذشت قریب شش ماه تا به‌حال مبلغ خرید جزئی آثار را پرداخت نکرده است، به مفهوم دیگر دولت نه برگزارکننده بوده و نه خریدار آثار.