بیانیه مشترک ایران، برزیل و ترکیه که روز یکشنبه در تهران صادر شد، باعث شد پنج عضو دائم شورای امنیت و آلمان موسوم به 1+5 واکنشهای مختلفی به آن نشان دهند.
به گزارش «جوان»، رابرت گیبس، سخنگوی کاخ سفید دوشنبه شب مدعی شد توافقی که روز پنجشنبه برای مبادله سوخت در تهران به دست آمد، گامهای کنونی برای حرکت به سوی تحریمهای ایران را تغییر نمیدهد.
در بیانیه کاخ سفید عنوان شده که توافق هستهای ایران یک گام مثبت محسوب میشود ولی هنوز هم نگرانیهای قابل توجهی وجود دارد. در بیانیه کاخ سفید آمده است: با توجه به ناتوانی مکرر ایران برای انجام تعهداتش و نیاز به پاسخگویی به مسائل بنیادین مربوط به برنامه هستهای ایران، ایالات متحده و جامعه جهانی همچنان نگران هستند.
این در حالی است که چین از بیانیه هستهای سه جانبه تهران استقبال کرد. در بیانیه چین تأیید شده که این توافق موضع بلند مدت ایران به چین در این باره را که مناقشه بر سر برنامه هستهای ایران از طریق دیپلماسی قابل حل و فصل است، نه تحریم و زور تأیید میکند.
مازاوکمو سخنگوی وزارت خارجه چین گفت:ما امیدواریم که این (توافق) به حل و فصل مسالمتآمیز مسأله هستهای ایران از طریق گفتوگو و مذاکره کمک کند. ما معتقدیم که گفتوگو و مذاکره بهترین رهیافت برای حل و فصل مسأله هستهای ایران است.
یانگ جیچی، وزیر خارجه چین و همزمان با صدور بیانیه مشترک ایران، برزیل و ترکیه در یک سفر کاری در اتریش بود. او در پاسخ به خبرنگاران گفت: چین آماده است با طرفهای دیگر برای و حل و فصل دیپلماتیک مسأله هستهای ایران ایفای نقش کند.
موضع دو پهلوی روسها
روسها که طی چند هفته گذشته برای تحریم ایران به آمریکا نزدیکتر شدهاند، موضعی دو پهلو داشتند. دیمتری مدودف، رئیسجمهور روسیه معتقد است درباره توافق تهران رایزنیهای تکمیلی صورت بگیرد.
مدودف گفت:باید رایزنیهایی انجام شود تا تعیین گردد که آیا مقادیر اورانیوم قید شده در توافقنامه ایران، برزیل و ترکیه برای عملیات مبادله کافی است یا خیر.
وی طی کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرد:خوب است که نتیجه معینی حاصل شده و در مورد یکی از دشوارترین مسائل برنامه هستهای ایران بررسیهایی صورت گرفته است و تمایل برای تبادل اورانیوم کم غنا با تناسبی که در این توافقنامه قید شده، مطرح شده است.
رئیسجمهور روسیه تأکید کرد: حال این سؤال مطرح میشود که آیا این سطح (میزان اورانیومی که در توافقنامه قید شده) کفایت میکند یا اینکه کلیه اعضای جامعه جهانی از این مسأله رضایت دارند؟ نمیدانم. به نظر میرسد که نیاز به رایزنیهای تکمیلی با کلیه کسانی است که به اصطلاح در این موضوع درگیرند.
به اعتقاد مدودف، یک مسأله دیگر نیز وجود دارد که آیا ایران به ارتقای غنیسازی ادامه خواهد داد یا خیر. وی گفت:تا آنجایی که من اطلاع دارم، براساس سخنان مقامات رسمی (ایران) جمهوری اسلامی به این کار (ارتقای غنیسازی اورانیوم) ادامه خواهد داد. در این صورت طبیعتاً نگرانیهایی که نزد جامعه جهانی وجود دارد، ممکن است از بین نروند.
وی اعلام کرد: به همین خاطر فکر میکنم که در هر صورت از آنچه که توسط همکاران ما از برزیل و ترکیه انجام شد، باید استقبال کرد. این راه حل سیاسی- دیپلماسی مسأله هستهای ایران است.
با این حال فرانسه و انگلیس تأکید دارند که روند تلاشها برای تحریم ایران باید ادامه پیدا کند. برنار والرو، سخنگوی وزارت خارجه گفت که این معامله یک نیاز بود ولی راهی برای حل مسأله هستهای ایران نیست. به گفته او تبادل اورانیوم و موضوع تعیین میزان اورانیوم، یک موضوع جانبی است.
او مدعی شد که چون ایران ناقض مستمر قطعنامههای سازمان ملل است ما برای تحریم ایران در نیویورک آماده میشویم. استربوت،معاون وزیر خارجه انگلیس نیز گفت که کشورش تا وقتی که ایران گامهای هماهنگی برای انجام تعهدات خود در آژانس برندارد، ما به سود تحریمها گام بر خواهیم داشت.
نشست نتانیاهو با هفت وزیر
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی دوشنبه شب با هفت وزیر کلیدی کابینهاش نشست برگزار کرد و از آنها خواست درباره بیانیه هستهای ایران اعلام موضع رسمی نکنند. قرار بود که روز گذشته او با وزرایش در مورد اعلام موضع رسمی تلآویو در قبال بیانیه تهران نشست برگزار کند ولی تاکنون گزارشی از موضع رژیم صهیونیستی در این باره منتشر نشده است. اوایل روز دوشنبه بنیامین بن الیازر، وزیر بازرگانی رژیم صهیونیستی گفته بود که ایران، ترکیه و برزیل را بازی داده است.
آنکارا: به تحریم نیازی نیست
احمد داوود اوغلو، وزیر خارجه ترکیه از غرب خواست با موضع منفی در قبال بیانیه هستهای را که در تهران امضا شده و یک پیشرفت چشمگیر است، برخورد نکنند. داوود اوغلو در گفتوگو با خبرنگاران گفت که کشورهای غربی باید یک دستور کار مثبت نسبت به توافقی که توسط ایران، ترکیه و برزیل امضا شده داشته باشند.
داوود اوغلو تأکید کرد: هرگونه تلاشی برای اعمال تحریمهای جدید بر ایران، همسایه ترکیه، پیشرفت به دست آمده را از پیش خواهد ببرد.
داوود اوغلو که کشورش عضو دائم شورای امنیت است در عین حال هشدار داد که اگر کشورهای غربی دور جدیدی از تحریمها را علیه ایران اعمال کنند آنکارا از توافق جدید مبادله سوخت کنار خواهد کشید.
رئیسجمهور برزیل نیز انتقاد سران رژیم صهیونیستی درخصوص بیانیه سه جانبه ایران، ترکیه و برزیل بر سر تبادل اورانیوم را رد کرد.
لوییس ایناسیو لولا داسیلوا با رد این انتقادات گفت که این توافق یک پیروزی دیپلماتیک به شمار میرود.
آژانس مکتوب بدهید، به ایران میفرستیم
آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد که یک نسخه از بیانیه مکتوب سه جانبه بین ایران، ترکیه و برزیل را دریافت کرده ولی تأکید کرد که یک یادداشت مکتوب لازم است که نشان دهد ایران طبق توافق عمل خواهد کرد.
سخنگوی وزارت خارجه در واکنش به این درخواست اعلام کرد ایران در مدت 7 روز آمادگی کتبی خود را به آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام میکند تا برای سوخت آمادگی مبادله را دارد پس از اعلام آمادگی به صورت کتبی به آژانس به گروه دیگر اطلاع خواهد داد. ما بیانیه را همراه نامه کتبی به آژانس منعکس خواهیم کرد.
وی تأکید کرد که ایران امیدوار است که گروه وین زیاد جامعه جهانی را معطل نگذارد.
مهمانپرست گفت:عکس العملهای فوری را به حساب نداشتن وقت کافی برای تفکر بیشتر تلقی میکنیم، امیدواریم با دقت بیشتری از زوایای مثبت این مسأله را بنگرد.
سازمان ملل: توافق قابل تحسین است
سخنگوی سازمان ملل با اشاره به بیانیه ایران، برزیل و ترکیه درباره تبادل سوخت هستهای گفت:این توافق قابل تحسین است.
به گزارش خبرگزاری شینهوا، مارتین نسیرکی، سخنگوی سازمان ملل اعلام کرد که توافق میان ایران، برزیل و ترکیه درباره مبادله سوخت یک اقدام تحسینآمیز است.
وی ادامه داد: تلاشها در جهت حل مسائل از طریق گفتوگو بسیار مهم بوده و مورد تحسین قرار میگیرد.
واشنگتن پست: بیانیه تهران کودتای دیپلماتیک ایران بود
رسانههای غربی روز گذشته نیز به تفسیر و تحلیل بیانیه تهران پرداختند و تأیید کردند که این بیانیه راه آمریکا و متحدان غربیاش را برای تحریم ایران دشوار کرده است.
روزنامه واشنگتن پست در مطلبی با عنوان «معامله به برزیل و ترکیه در دست ایران یک کودتای دیپلماتیک داد» نوشت: توافقی که بین ایران با برزیل و ترکیه به دست آمد، برنامه هستهای ایران را محدود نخواهد کرد. ولی میتواند تلاشهای دولت اوباما برای متمرکز کردن فشارهای بینالمللی بر ایران را از مسیر خود خارج کند. به حکومت ایران فرصت بیشتری بدهد که اورانیوم غنیسازی کند. برخی مخالفان داخلیاش را غلبه کند. به عبارت دیگر این یک کودتای دیپلماتیک برای حکومت ایران است که به طرزی ماهرانه هیجان برزیل و ترکیه برای تبدیل شدن به بازیگران جهانی را شناخت و از آن بهرهبرداری کرد. خبرگزاری فرانسه هم در گزارشی تأیید کرد که بیانیه تهران موجب از بین رفتن و یا حداقل تعلیق تلاشهای کاخ سفید در سازمان ملل برای تحریم ایران میشود.
