وزیر امور خارجه برزیل با تاکید بر اینکه کشورش هیچ دلیلی برای نگرانی نسبت به برنامه صلحآمیز هستهای ایران ندارد، تاکید کرد معتقدیم که سیاست تحریم علیه ایران کاری از پیش نخواهد برد و به رسیدن راهحل صلحآمیز برای مسئله کمکی نخواهد کرد.
وزیر امور خارجه برزیل که طی برنامهای دو روزه و به منظور هماهنگ کردن مقدمات سفر رئیسجمهور این کشور به تهران سفر کرده است در آغاز مصاحبه اعلام کرد که آقای لولا داسیلوا بعدازظهر روز 15 می (25 اردیبهشت) وارد ایران میشود و بعد از پایان برنامههایش، در اواخر روز 17 می (27 اردیبهشت) از ایران مراجعت خواهد کرد.
آموریم در این گفتوگو که در محل رزیدانس سفیر برزیل در تهران انجام شد، بر "اصولی " بودن موضع کشورش در حمایت از ایران برای استفاده از انرژی صلحآمیز هستهای تاکید کرد.
وزیر امور خارجه دهمین قدرت اقتصادی دنیا همچنین در دفعات متعدد اعلام کرد که کشورش با سیاست گسترش تحریمها علیه تهران مخالف است و تصریح کرد سیاست تحریم کاری از پیش نخواهد برد.
در ادامه متن نسبتا کامل گفتوگو با "سلسو آموریم " میآید.فارس: اهداف و محورهای اصلی سفر آقای رئیسجمهور لولا داسیلوا در ایران چیست؟
سلسو آموریم: ما روابط تجاری رو به گسترشی با ایران داریم. آقای "احمدینژاد " در سفر خود به برزیل یک هیات بزرگ تجاری را با خود به بزریل آورد. این هیات مذاکراتی تجاری با طرفهای برزیلی داشت. حدود 10 روز پیش نیز هیات تجاری بزرگی به ریاست "میگل ژرژ " وزیر توسعه، صنعت و تجارت خارجی برزیل برای مذاکره با طرفهای ایرانی وارد ایران شد. ما در این سفر این مذاکرات را به نتیجه خواهیم رساند.
فارس: آیا رئیسجمهور محترم برزیل با پیشنهاد مشخصی در خصوص مسئله هستهای ایران به تهران سفر میکند؟
سلسو آموریم: بگذارید اول چیز دیگری بگویم. گذشته از تجارت دو جانبه بین دو کشور، ما در بهترین سالها حدود 2 میلیارد دلار با یکدیگر تجارت داشتهایم. ما به راحتی میتوانیم سطح این تجارت را به 8 یا 10 میلیارد دلار برسانیم. بنابراین این یکی از اهداف ماست. همچنین در خیلی از موارد، ایران و برزیل موضع مشابهی داشتهاند. ما از موضع مشابهی در مورد خلع سلاح دفاع میکنیم. ایران در گذشته، به عنوان مثال، نقش مهمی در موضوع محیط زیست داشته است. بنابراین موضوعات زیادی برای مذاکرات وجود دارد. ما هر دو کشورهای در حال توسعه هستیم، بنابراین مسائل بسیاری است که من میتوانم درباره آن صحبت کنم.
البته موضوع هستهای بسیار مهم است. وقتی که رئیسجمهور احمدینژاد به برزیل آمد، مسئله هستهای موضوع گفتوگوی بسیار طولانی بین دو رئیسجمهور بود. بعد از آن، من شخصاً به ایران آمدم و در اصفهان با رئیسجمهور احمدینژاد صحبت کردم. چند بار هم با وزیر خارجه "متکی " صحبت کردم؛ حتی با تلفن در مورد این موضوع صحبت کردیم. بنابراین بسیار طبیعی است که در این سفر نیز این مسئله موضوع صحبت دو رئیسجمهور قرار گیرد.
فارس: دولت ایالات متحده آمریکا به همراه برخی کشورهای دیگر در تلاشند که طی هفتههای آتی مسئله تشدید تحریمها علیه ایران را در شورای امنیت به رای بگذارند، موضع دولت برزیل در این خصوص چگونه خواهد بود؟
سلسو آموریم: خب، من قبل از لحظه رأیگیری نخواهم گفت که رأی ما چه خواهد بود، ولی ما داریم کارهایی انجام میدهیم. باید بگویم ما فعالیتهایی را به همراه ترکیه داریم انجام میدهیم. با آنها چندین بار صحبت کردهایم. رئیسجمهور لولا با نخستوزیر "اردوغان " در حاشیه کنفرانس امنیت هستهای واشنگتن ملاقات و گفتوگو کرد. وزیر خارجه ترکیه به برزیل آمد و من هم به آنجا رفتم و اکنون دارم از آنجا میآیم. اردوغان نیز در عرض 3 هفته آینده قرار است به برزیل بیاید. بنابراین، ما داریم سعی میکنیم راهی بیابیم که لزوم تحریم را از بین ببرد. (که تحریم ضرورتی نداشته باشد)
ما، به طور کلی معتقدیم که تحریم کاری از پیش نخواهد برد و طبیعتاً به فقیرترین مردم صدمه میرساند، و به رسیدن راهحل صلحآمیز برای مسئله کمکی نخواهد کرد. ولی ما چگونه رأی خواهیم داد، من آنرا میگذارم تا لحظهای که میخواهیم رأی بدهیم. چون بسیار مهم است که ما انعطاف از دو طرف را مشاهده کنیم. میدانید که این مسئله بر سر این نیست که حق با کیست و حق با چه کسی نیست و یا چه چیزی عادلانه است و چه چیزی عادلانه نیست. باید ببینیم چه چیزی مناسب و شایستهای و قابل انجام است و به طریقی مثبت چه کاری میتوان کرد.
فارس: سوال بعدی من در خصوص جنس حمایت برزیل از حقوق هستهای ایران است. تمایل دارم بدانم که آیا حمایتی که برزیل از حق ایران برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای میکند مشابه همان حمایتی است که چین و روسیه از ما میکنند؟ آیا موضع شما اصولی است یا مانند روسیه و چین قابل معامله است؟ یعنی صرفاً بر مبنای منافع اقتصادی است یا مسائل دیگری هم وجود دارد؟
سلسو آموریم: ما دوست نداریم موضع خود را با موضع کشورهای دیگر مقایسه کنیم، چون هر کشوری دلایل خاص خود را برای کاری که میکند دارد. البته موضع ما "موضعی اصولی " است، و این مهم است که از حق ایران نسبت به داشتن برنامه صلحآمیز هستهای حمایت کنیم. ولی این هم مهم است که ایران نیز ضمانت و اطمینان کافی به جامعه بینالمللی بدهد؛ منجمله کسانی که شک دارند که برنامه ایران فقط به مقاصد صلحآمیز اختصاص دارد. ما هیچ دلیلی نداریم که معتقد باشیم ایران مقاصد صلحآمیز ندارد. ولی ما معتقد به جهان گسترده و وسیع هستیم. ممکن است کسان دیگری باشند که نسبت به مقاصد ایران شک داشته باشند و من فکر میکنم مهم است ایران بهترین گفتوگوی ممکن را با آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) داشته باشد. گفتوگویی عمیقتر، برخی از اوقات باید به ماوراء موضوع برویم، بیشتر از آنچه که ملزم به آن هستیم، تا ترس آنها را از بین ببریم و آنها را مطمئن سازیم که برنامه شما فقط برای مقاصد صلحآمیز است. این برای شما و دیگر کشورهای بسیار مهم است که برنامه صلحآمیز هستهای بتواند حفظ شود.
فارس: در این خصوص میخواهم اضافه کنم که فکر نمیکنید اگر آمریکا موفق شود در مسیر استفاده صلحآمیز ایران از انرژی هستهای ممانعت ایجاد کند، این مساله به روندی در جامعه بینالمللی تبدیل شود که سایر کشورهای دنیا از جمله برزیل نتوانند برنامه صلحآمیز هستهای خودشان را توسعه دهند؟
سلسو آموریم: خب، ما کاری که داریم انجام میدهیم به دلایل خودخواهانه نیست. من از این اصل دفاع میکنم که هر کشوری حق داشته باشد برنامه انرژی صلحآمیز هستهای داشته باشد. ولی البته این بسیار مهم است که هر کشوری بتواند در خصوص تمام تردیدهایی که درباره این برنامه وجود دارد پاسخ و توضیح دهد. من نمیگویم که همیشه این کار سادهای است، ولی فکر میکنم که این کار باید به بهترین نحو ممکن انجام شود. ما به این نحو عمل میکنیم و فکر میکنم که ایران نیز باید به این نحو عمل کند. ولی دوباره میگویم که ما از تحریم حمایت نمیکنیم. چون تحریم حاصلی ندارد. بنابراین همین است که ما بسیار علاقه داریم که راهحلی بیابیم که بر اساس مذاکره باشد.
فارس: اجازه بفرمایید به برنامه سفر رئیسجمهور لولا برگردیم. برخی معتقدند که رئیسجمهور برزیل برای لغو سفرش به تهران تحت فشار قرار دارد. آیا این درست است؟ دلیل برخی کشورها برای فشار به دولت برزیل به منظور لغو سفر رئیسجمهور این کشور به ایران چیست؟
سلسو آموریم: خوشبختانه برزیل زیر این نوع فشارها خم نخواهد شد. ما در سیاست امور خارجی خود بسیار مستقل هستیم. ما به حقوق خود اعتقاد داریم و فکر میکنم که به منافع خود اعتقاد داریم و سایر کشورها نیز این را میدانند. وقتی که این کشورها با ما گفتوگو میکنند اولین چیزی که میگویند این است که ما به موضع شما احترام میگذاریم. بعد موضع خود و استدلال خود را مطرح میکنند. بنابراین هیچ فشاری از هیچ نوع، از هر جانبی که بخواهد باشد، برای اینکه لولا به ایران نیاید، وجود ندارد. کسانی هستند که انتقاد میکنند، حتی در داخل برزیل، شما میدانید که ما تیم فوتبال بسیار خوبی داریم و برخی وقتها میگویید که مربی مهاجم اشتباهی را انتخاب کرده است، این مورد جذابی است، ولی هیچ فشاری وجود ندارد. و حتی اگر فشاری وجود داشت، هیچ تأثیری بر ما نداشت.
فارس: اخیرا کشور ما از سوی برنده امسال جایزه صلح نوبل، تهدید اتمی شده است. تمایل دارم نظر شما را در خصوص تهدید اخیر آقای اوباما بدانم.
سلسو آموریم: او ایران با بمب اتمی تهدید کرد؟
فارس: بله.
سلسو آموریم: من فکر میکنم که این یک اظهارنظر (تئوریک) بوده است.
فارس: وقتی که استراتژی نظامی جدید خود را اعلام میکرد گفت که ما به طور غافلگیرانه به کشورهایی که بمب اتمی دارند حمله میکنیم و این شامل کشور ایران میشود.
سلسو آموریم: خب، این من نبودم که جایزه صلح نوبل به او دادم. بنابراین من خبری ندارم که در این باره بگویم. من فکر میکنم که این مردم آمریکا هستند که باید برای انتخاب یک سیاهپوست به نام "باراک حسین اوباما "، رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا، جایزه نوبل بگیرند. ولی این یک موضوع دیگر است.
نه، این بر عهده من نیست که از آنچه اوباما گفت و یا نگفت دفاع کنم. ولی من فکر میکنم این در مضمون دیگری گفته شده است. او تهدید مستقیم نمیکرد. من فکر میکنم آنچه که او میگفت این بود که به طور ضمنی این گفته است. ممکن است فحوایی بوده باشد. او اطمینان خاطر نسبت به عدم انجام این کار میداد. او اطمینان میداد که هرگز به کشوری حمله نمیکند که بمب اتمی ندارد، و سپس او گفت که ولی من کشورهایی که به NPT احترام میگذارند، مانند کره شمالی و ایران را، شامل این برنامه نمیکنم.
این نظر اوست، نظر من نیست. بنابراین این طور نبود که او ایران را تهدید میکرد. ولی او ایران را مشمول اطمینان دادن به عدم حمله نکرد. او مقداری ابهام در این مورد باقی گذارد. احتمالاً او این کار را برای مقاصد سیاسی داخلی انجام داد. ولی من فکر میکنم که موافقتنامهای که در روی میز قرار دارد چنانچه بتواند مورد گفتوگو قرار گیرد و در نهایت امضا شود، این مسئله ناپدید خواهد شد. این موضوعی است که ما مدتی برای آن سرگرم فعالیت بودهایم.
فارس: به عنوان آخرین سوال، با توجه به گسترش رابطه ایران با کشورهای آمریکای لاتین در سالهای اخیر، چشمیانداز روابط مذکور را چگونه میبینید؟
سلسو آموریم: خب، من فکر میکنم که بسیار عالی است. من آینده این روابط را بسیار مثبت میبینم. ولی بسیار مهم است که بدانیم که کشورهای متفاوتی، حدوداً 30 کشور مختلف در آمریکای لاتین وجود دارد. این کشورها با هم بسیار تفاوت دارند، و کاری که با یکی از آنها میکنید بسیار متفاوت از کاری است که میتوانید با دیگر کشورها بکنید. به عنوان مثال، برزیل سومین تولید کننده بزرگ هواپیما است، فقط پس از آمریکا و اروپا جمعاً و کمی بالای کانادا قرار داریم. بنابراین، ما سومین تولیدکننده بزرگ هواپیما هستیم. ما یکی از بزرگترین استفادهکنندهها از تلفن همراه هستیم. سایر بخشهای آمریکای لاتین هنوز بسیار بافت روستایی و نیاز به توسعه صنعتی دارند. بنابراین اگر من بتوانم انرژی به ایران بدهم، آن این است که به رابطه خود با آمریکای لایتن ادامه دهید و آن را پیش ببرید. ولی به خاطر داشته باشید که کشورهایی که با آنها سر و کار دارید بسیار با یکدیگر تفاوت دارند. آنها از لحاظ اقتصادی، اجتماعی و از لحاظ سیاسی با یکدیگر تفاوت دارند.
فارس: آیا شما پیشنهاد میکنید تنها با کشورهای صنعتی مانند برزیل رابطه داشته باشیم؟
سلسو آموریم: نه نه، من ابداً چنین پیشنهادی ندارم، شما میتوانید با همه آنها رابطه داشته باشید. ولی باید این تفاوتها را در نظر بگیرد.
فارس: آقای وزیر! از وقتی که در اختیار من قرار دادید بسیار سپاسگذارم.
سلسو آموریم: من هم از شما به خاطر این گفتوگو تشکر میکنم.
گفتوگو توسط: امیر تفرشی
